दहशतवादी यादीतून राजमान्यता: ट्रंप-अल-जवलानी भेटीतून दिसणारे अमेरिकेचे बदलते धोरण

 

अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी त्यांच्या तीन दिवसीय मिडल ईस्ट दौऱ्यात सीरियाचे नवे राष्ट्रप्रमुख मोहम्मद अल-जवलानी यांच्याशी हस्तांदोलन करून जागतिक राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे. पूर्वी अल-कायदाशी संबंधित मानल्या गेलेल्या आणि अमेरिकेच्या 'मोस्ट वॉन्टेड' यादीत असलेल्या व्यक्तीशी ट्रंप यांनी केलेली ही भेट केवळ औपचारिक नसून जागतिक सत्ता समीकरणांमध्ये मोठे बदल घडवून आणणारी ठरू शकते.

या दौऱ्यादरम्यान ट्रंप यांनी सऊदी अरेबिया, कतर आणि यूएई या तिन्ही देशांमध्ये एकूण सुमारे २.३ ट्रिलियन डॉलर्स इतक्या प्रचंड संरक्षण आणि व्यापार करारांची घोषणा केली आहे. सऊदीकडून $600 बिलियन, कतारकडून $1.2 ट्रिलियन आणि यूएईकडून $500 बिलियनच्या आसपास करारांचे आकडे समोर आले असून, ही रक्कम भारताच्या वार्षिक जीडीपीच्या निम्म्या इतकी आहे.

विशेष म्हणजे, अल-जवलानी यांच्याशी भेटीनंतर ट्रंप यांनी "सीरियावर आता एका भक्कम आणि आदरणीय नेतृत्वाचे शासन असेल" असे जाहीर वक्तव्य केले. सऊदी अरेबियाचे प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांनी जवलानी आणि ट्रंप यांच्यातील भेटीचे आयोजन केल्याचे वृत्त आहे, ज्यामागे सीरिया, इराण आणि रशिया यांच्या त्रिकूटापासून अमेरिकेला दूर खेचण्याचा उद्देश दिसून येतो.

बशर अल-असद यांच्या नेतृत्वाखालील सीरियन शासनाला रशिया आणि इराण यांचा पाठिंबा होता. जवलानी यांनी अल-असद यांना पदच्युत केल्यानंतर नवीन समीकरण उभे राहिले आणि अमेरिकाही लगेचच त्या बाजूकडे वळली आहे.

या भेटीमुळे अमेरिका-रशिया संबंध अधिक ताणले जाण्याची शक्यता आहे. पुतिन यांच्यासाठी ही घटना राजनैतिक अपमानास्पद ठरू शकते, कारण त्यांचा दीर्घकालीन मित्र असद सत्तेवरून हटवला गेला आहे. इजरायल, इराण, हिजबुल्ला यांसारख्या घटकांची प्रतिक्रिया काय असेल हे अजून स्पष्ट नाही. विशेषतः शिया राष्ट्र इराणला हा मोठा धक्का मानला जात आहे, कारण जवलानी हे सुन्नी गटाशी संबंधित आहेत.

ट्रंप यांचा हा दौरा दाखवून देतो की आंतरराष्ट्रीय राजकारण हे केवळ तत्त्वांची लढाई नसून आर्थिक आणि सामरिक हितसंबंधांवर आधारित एक प्रकारची "शतरंज" आहे. अल-जवलानीसारख्या व्यक्तीला स्वीकारून अमेरिकेने हेही दाखवून दिले की आर्थिक स्वार्थ असतो तिथे विचारधारा, इतिहास आणि नैतिकतेचे स्थान दुय्यम ठरते.

--------------------------------------------------------------------

#TrumpMiddleEastTour 

#AlJawlani 

#SyriaPolitics 

#USForeignPolicy 

#PowerDynamics 

#SaudiArabia 

#Qatar 

#UAE 

#RussiaUSRelations 

#GeopoliticalShift