आरोग्य लेख (Health Tips) : डोळ्यांची स्वच्छता आणि आहारातील पथ्ये: मान्सूनमध्ये डोळ्यांचे आरोग्य जपण्यासाठी ५ घरगुती उपाय

 

नागपूर, २ सप्टेंबर २०२६ - पावसाळ्याच्या दिवसांत वातावरणातील अति-आद्रता (Humidity), हवेतील धुलिकण, बुरशीचे सूक्ष्म कण आणि डोळ्यांच्या पापण्यांच्या मुळाशी असणाऱ्या तेलग्रंथींमध्ये (Meibomian Glands) साचणारा मळ यांमुळे डोळ्यांच्या पापण्यांच्या कडा लाल होऊन सुजतात. या समस्येला वैद्यकीय भाषेत 'ब्लेफेरायटिस' (Blepharitis / Eyelid Inflammation) किंवा सामान्य भाषेत 'पापण्यांची सूज व खाज' म्हटले जाते.

अनेक लोक डोळ्यात खाज सुटल्यास अस्वच्छ हातांनी डोळे चोळतात, ज्यामुळे नखांमधील बॅक्टेरिया डोळ्यात जाऊन संसर्ग अधिक गंभीर होतो आणि पापण्यांचे केस गळणे किंवा डोळ्यातून चिकट पाणी येणे अशा तक्रारी सुरू होतात.

पापण्यांच्या संसर्गाची मुख्य लक्षणे: १. पापण्यांच्या कडा लाल होणे, सुजणे आणि पापण्यांच्या मुळाशी खाज सुटणे. २. सकाळी उठल्यावर पापण्या एकमेकांना चिकटणे आणि पापण्यांवर कोंड्यासारखा पांढरा थर दिसणे. ३. डोळ्यात सतत काहीतरी कचरा गेल्यासारखे टोचणे आणि डोळे लाल होणे. ४. प्रकाशाची भीती वाटणे (Photophobia) आणि डोळ्यांतून सतत पाणी वाहणे.

डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. कोमट पाण्याचा शेक (Warm Compress): एका स्वच्छ सुती रुमालाची घडी करून कोमट पाण्यात भिजवून पिळावी. ही घडी बंद डोळ्यांवर ५ ते १० मिनिटे ठेवावी. यामुळे पापण्यांमधील तेलग्रंथी मोकळ्या होतात आणि सूज उतरते. २. त्रिफळा काढ्याने डोळे धुणे (Eye Wash): १ चमचा त्रिफळा चूर्ण १ ग्लास पाण्यात रात्री भिजत ठेवावे. सकाळी ते पाणी गाळणीने आणि नंतर स्वच्छ सुती कापडाने ४-५ वेळा गाळून घ्यावे (पाण्यात बारीक कण राहू नयेत). या पाण्याने डोळे धुतल्यास डोळ्यांची जळजळ आणि खाज मुळापासून थांबते. ३. शुद्ध गुलाबजल (Rose Water): डोळ्यांत जळजळ होत असल्यास उत्तम दर्जाच्या शुद्ध गुलाबजलाचे २ थेंब डोळ्यात टाकावेत. यामुळे डोळ्यांना त्वरित थंडावा मिळतो. ४. डोळे कधीही हाताने चोळू नका: डोळ्यात खाज सुटल्यास डोळे चोळण्याऐवजी थंड पाण्याच्या हबक्यांनी डोळे स्वच्छ धुवावेत. ५. आय-मेकअप आणि कॉन्टॅक्ट लेन्स टाळा: डोळ्यांचा संसर्ग पूर्ण बरा होईपर्यंत काजळ, मस्कारा किंवा कॉन्टॅक्ट लेन्सचा वापर पूर्णपणे बंद ठेवावा.

• • Labels: Health Tips, Blepharitis Relief, Eye Irritation Monsoon, Itchy Eyelids Care, Marathi Health, Triphala Eye Care

  • Search Description: Comprehensive Marathi health guide on treating Blepharitis, eyelid swelling, and itchy eyes during the monsoon using Triphala eye wash and warm compresses.

  • Hashtags: #HealthTips #EyeCare #BlepharitisRelief #MonsoonHealth #MarathiHealth #AyurvedicRemedies #TriphalaEyeWash