चित्रपट रसग्रहण व कथा (Movie Review & Narrative) : मानवी नात्यांचे सौंदर्य, मैत्री आणि एका निवृत्त म्हाताऱ्याची हळुवार गोष्ट: 'गोलमाल' (१९७९)

 

मुंबई, २ सप्टेंबर २०२६ - भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात जेव्हा जेव्हा निखळ, सुसंस्कृत आणि पोट धरून हसवणाऱ्या कौटुंबिक विनोदी चित्रपटांचा उल्लेख होतो, तेव्हा १९७९ मध्ये प्रदर्शित झालेला ऋषिकेश मुखर्जी दिग्दर्शित 'गोल माल' (Gol Maal) हा चित्रपट एका अढळ शिखरावर विराजमान होतो. हा केवळ एक विनोदी चित्रपट नाही, तर मानवी स्वभाव, खोटेपणातून निर्माण होणारे हास्यास्पद प्रसंग आणि कौटुंबिक मूल्यांचा सुरेख संगम मांडणारा एक अमर क्लासिक सिनेमा आहे.

१. चित्रपटाचे कथानक (Narrative & Storyline)

चित्रपटाची कथा 'रामप्रसाद शर्मा' (अमोल पालेकर) या एका सुशिक्षित, हुशार पण नोकरीच्या शोधात असणाऱ्या तरुणाभोवती फिरते. त्याला 'भवानी शंकर' (उत्पल दत्त) यांच्या कंपनीत सीएची नोकरी मिळते. भवानी शंकर हे एक अत्यंत विचित्र, पारंपरिक आणि कडक स्वभावाचे उद्योगपती असतात, ज्यांचा असा ठाम समज असतो की ज्या तरुणाला खेळ, संगीत किंवा फॅशनमध्ये रस असतो तो कधीही कामात प्रामाणिक असू शकत नाही. तसेच, मिशी नसलेला माणूस हा चारित्र्यहीन असतो, अशी त्यांची धारणा असते!

नोकरी मिळवण्यासाठी रामप्रसाद एक साधे, जुन्या पद्धतीचे रूप धारण करतो आणि कडक मिशी ठेवून भवानी शंकर यांचा विश्वास संपादन करतो. परंतु एके दिवशी भारत-पाकिस्तानचा फुटबॉल सामना पाहण्यासाठी रामप्रसाद आपल्या खोट्या आजारी आईचे कारण सांगून सुट्टी घेतो. तिथे नेमके भवानी शंकर त्याला सामना पाहताना पकडतात.

स्वतःची नोकरी वाचवण्यासाठी रामप्रसाद तात्काळ एक नवीन थाप मारतो की, "तो मी नव्हतो, तो माझा जुळा भाऊ 'लक्ष्मणप्रसाद उर्फ लकी' होता, ज्याला मिशी नाही!" तिथून सुरू होतो एकाच माणसाचा दोन वेगवेगळ्या रूपांतील दुहेरी संघर्ष. एका बाजूला भवानी शंकरची मुलगी उर्मिला (बिंदिया गोस्वामी) हिच्याशी प्रेम आणि दुसऱ्या बाजूने भवानी शंकर यांच्या संशयापासून स्वतःला वाचवण्याची कसरत! शेवटी एका भन्नाट आणि हास्यास्पद पाठलागानंतर सर्व रहस्य उलगडते आणि भवानी शंकर या सर्वांचा हसतमुखाने स्वीकार करतात.

२. कलाकारांचा अद्भूत अभिनय (Star Cast & Performances)

• अमोल पालेकर (रामप्रसाद / लकी): साध्या, संस्कारी रामप्रसादपासून ते बिनधास्त, मॉडर्न लकीपर्यंतचा बदल अमोल पालेकर यांनी ज्या सहजतेने आणि टायमिंगने केला, त्याला भारतीय सिनेमात तोड नाही. यासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.

• उत्पल दत्त (भवानी शंकर): डोळे मोठे करून बोलणे, "कुर्ता पजामा"चे समर्थन आणि संतापातील संवाद उत्पल दत्त यांनी इतके अप्रतिम वठवले की ही भूमिका अजरामर ठरली. त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला.

• दीना पाठक (नकली आई): कमला श्रीवास्तव या खोट्या आईच्या भूमिकेत दीना पाठक यांनी खिडकीतून आत-बाहेर ये-जा करताना जो अभिनय केला, तो प्रेक्षकांना खळखळून हसवतो.

३. कर्णमधुर संगीत आणि अजरामर गीते (Music, Lyrics & Singers)

चित्रपटाला महान संगीतकार आर. डी. बर्मन यांनी दिलेले संगीत आणि गुलजार यांनी लिहिलेली गीते आजही प्रत्येकाच्या ओठांवर आहेत: १. "आने वाला पल, जाने वाला है..." - (गायक: किशोर कुमार) : मानवी आयुष्याचे क्षणभंगुर सौंदर्य मांडणारे अमर जीवनगीत. २. "गोल माल है भाई सब गोल माल है..." - (गायक: एस. पी. बालसुब्रमण्यम, आर. डी. बर्मन) : चित्रपटाचा मूड पकडणारे शीर्षकगीत. ३. "एक बात कहूँ गर मानो तुम..." - (गायिका: लता मंगेशकर) : हळुवार प्रेमाची सुंदर अनुभूती.

४. चित्रपटाचे सार (Conclusion)

'गोल माल' हा चित्रपट आपल्याला शिकवतो की संकटात सापडल्यावर तात्पुरते खोटे बोलण्यापेक्षा परिस्थितीला हसतमुखाने सामोरे जाणे कधीही उत्तम, आणि खरा आनंद हा निष्पाप हास्यातच दडलेला असतो!

• • Labels: Movie Review, Gol Maal 1979, Amol Palekar, Utpal Dutt, Hrishikesh Mukherjee, Classic Bollywood Comedy, RD Burman

  • Search Description: Comprehensive Marathi review of the 1979 legendary Bollywood comedy masterpiece 'Gol Maal' starring Amol Palekar and Utpal Dutt. Narrative, music, and IMDb fact-check.

  • Hashtags: #GolMaal1979 #AmolPalekar #UtpalDutt #HrishikeshMukherjee #ClassicBollywood #MovieReviewMarathi #ComedyClassics