फिलीपिन्समधील भूकंपाने घडवला मोठा भौगोलिक बदल; समुद्रातून वर आला भूभाग

 

मनिला: फिलीपिन्समध्ये गेल्या आठवड्यात झालेल्या ७.८ रिश्टर स्केलच्या शक्तिशाली भूकंपाने केवळ भीषण जीवित व वित्तहानीच केली नाही, तर देशाच्या भौगोलिक संरचनेतही मोठे बदल घडवून आणले आहेत. एका ताज्या हवाई सर्वेक्षणानुसार, या भूकंपाचे धक्के इतके तीव्र होते की यामुळे येथील समुद्रकिनारा थेट २०० मीटरने पुढे सरकला असून समुद्रतळ तब्बल २ मीटरने वर उंचावला आहे.

या विनाशकारी भूकंपाचा केंद्रबिंदू मिंदानाओ बेटाजवळील सारंगानी प्रांतापासून सुमारे २० किलोमीटर अंतरावर समुद्रात होता. याचे तीव्र धक्के शेकडो किलोमीटर दूर असलेल्या इंडोनेशियाच्या सुलावेसी बेटापर्यंत जाणवले. फिलीपिन्स इन्स्टिट्यूट ऑफ व्होल्कॅनॉलॉजी अँड सिस्मॉलॉजी (Phivolcs) ने दिलेल्या माहितीनुसार, या मुख्य भूकंपानंतर सोमवार सकाळपर्यंत ६,००० हून अधिक आफ्टरशॉक्स (उत्तरकंप) नोंदवले गेले आहेत. या आपत्तीत आतापर्यंत ६१ लोकांचा मृत्यू झाला असून शेकडो नागरिक जखमी झाले आहेत, तर सुमारे २०,००० लोक विस्थापित झाले आहेत. भूकंपाच्या तीव्रतेमुळे अनेक इमारती जमीनदोस्त झाल्या असून, समुद्रामध्ये सुमारे दोन मीटर उंचीच्या त्सुनामी लाटा उसळल्याने किनारी भागातील बोटी वाहून गेल्या आणि घरांचे मोठे नुकसान झाले.

भौगोलिक बदल: 'कोस्टल अपलिफ्ट'चा थरार भूकंपानंतर स्थानिक नागरिकांना एक अत्यंत दुर्मिळ भौगोलिक बदल पाहायला मिळाला, ज्याला वैज्ञानिक भाषेत 'कोस्टल अपलिफ्ट' (किनारी भागाचे उंचावणे) म्हटले जाते. भूकंपादरम्यान फिलीपिन्सच्या नैऋत्य किनाऱ्यालगत असलेल्या 'कोटाबाटो ट्रेंच' (समुद्रातील खोल दरी) मधील हालचालींमुळे सारंगानी आणि दाव्हाओ प्रांताचा किनारी भाग वर ढकलला गेला. यामुळे एरवी समुद्राच्या पाण्याखाली असणारा भाग आणि समुद्रतळ उघडा पडला आहे.

फिलीपिन्स इन्स्टिट्यूट ऑफ व्होल्कॅनॉलॉजी अँड सिस्मॉलॉजी संस्थेने (Phivolcs) प्राथमिक निरीक्षणाअंती स्पष्ट केले आहे की, समुद्रतळ सुमारे २ मीटरने वर आल्यामुळे समुद्रकिनारा अनेक ठिकाणी २०० मीटरने मागे (समुद्राच्या बाजूने पुढे) सरकला आहे. यामुळे पूर्वी पाण्याखाली असणारे प्रवाळ (corals), सागरी गवत, मासे आणि इतर जलचर आता थेट जमिनीवर उघडे पडले आहेत. तसेच सारंगानीमधील बुरियास आणि ग्लान दरम्यानच्या किनारी भागात मोठ्या प्रमाणात दरडी कोसळल्याच्या घटनाही समोर आल्या आहेत.

भू-स्थानिक विश्लेषक (Geospatial Analyst) सर्जियो ऑगस्टो जार्डिम वोल्कमर यांनी उपग्रहाद्वारे १६ मे ते १० जून २०२६ दरम्यानच्या समुद्र पातळीचा तुलनात्मक नकाशा जारी करत याला दुजोरा दिला आहे. त्यांच्या मते, या भागात यापूर्वी कधीही न पाहिलेला इतका मोठा आणि व्यापक भौगोलिक बदल घडून आला आहे.

पॅसिफिक 'रिंग ऑफ फायर'चा धोका फिलीपिन्स हा देश पॅसिफिक महासागराच्या 'रिंग ऑफ फायर' या अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रात येत असल्याने येथे भूकंप आणि ज्वालामुखीचा धोका सतत असतो. यापूर्वी १९७६ मध्ये याच कोटाबाटो ट्रेंचमधील हालचालींमुळे मोरो आखातात भीषण भूकंप आणि त्सुनामी आली होती, ज्यामध्ये तब्बल ८,००० लोकांना आपला जीव गमवावा लागला होता. अमेरिकन जिओलॉजिकल सर्व्हे (USGS) च्या नोंदीनुसार, फिलीपिन्स सी प्लेटच्या सीमांवर आतापर्यंत ८ पेक्षा जास्त रिश्टर स्केलचे ७ मोठे, तर ७ पेक्षा जास्त रिश्टर स्केलचे २५० हून अधिक शक्तिशाली भूकंप नोंदवले गेले आहेत.

• Labels: International News, Philippines Earthquake, Natural Disasters, Geological Changes, Tsunami Warning, Science and Environment

• Search Description: A massive 7.8 magnitude earthquake in the Philippines has caused a significant geological phenomenon known as coastal uplift, extending the shoreline by 200 meters and raising the seabed by 2 meters in Mindanao region.

• Hash tags: #PhilippinesEarthquake #NaturalDisaster #GeologicalUplift #Phivolcs #Mindanao #RingOfFire #EarthquakeNews