माजी पंतप्रधान चंद्रशेखर यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त पुण्यात ५ जुलै रोजी राज्यस्तरीय परिसंवादाचे आयोजन

पुणे: भारताचे माजी पंतप्रधान आणि 'युवा तुर्क' म्हणून ओळखले जाणारे ज्येष्ठ समाजवादी नेते चंद्रशेखर यांच्या जन्मशताब्दी वर्षाचे औचित्य साधून पुणे शहरात ५ जुलै २०२६ रोजी एका विशेष परिसंवादाचे आयोजन करण्यात आले आहे. 'चंद्रशेखर : विचार आणि सद्यस्थिती' या विषयावर होणारा हा महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम नवी पेठ येथील एस.एम. जोशी फाऊंडेशनच्या सभागृहात सायंकाळी ठीक ४ वाजता पार पडणार आहे. या परिसंवादात देशाच्या सद्य राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थितीचा आढावा घेत माजी पंतप्रधानांच्या विचारांची आजच्या काळात असलेली प्रासंगिकता यावर देशातील आघाडीचे नेते आणि विचारवंत प्रकाश टाकणार आहेत. या कार्यक्रमाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे, चंद्रशेखर यांनी १९८३ मध्ये काढलेल्या ऐतिहासिक 'भारत यात्रा' या पदयात्रेत खांद्याला खांदा लावून चाललेल्या पुणे जिल्ह्यातील तत्कालीन पदयात्रींचा या प्रसंगी जाहीर सन्मान करण्यात येणार आहे.

राष्ट्रीय नेत्यांची आणि ज्येष्ठ विचारवंतांची उपस्थिती

या जन्मशताब्दी परिसंवादासाठी देशभरातून आणि राज्यातून विविध राजकीय पक्षांचे नेते आणि सामाजिक क्षेत्रातील दिग्गजांना निमंत्रित करण्यात आले आहे. कार्यक्रमात प्रमुख पाहुणे म्हणून देशाच्या राजकारणातील अभ्यासू व्यक्तिमत्त्व आणि माजी खासदार दानिश अली उपस्थित राहणार आहेत. त्यांच्यासोबतच महाराष्ट्राच्या राजकीय आणि सामाजिक चळवळीचे ज्येष्ठ अभ्यासक उल्हास पवार, आणि शेतकरी चळवळीतील आघाडीचे नाव, शेतकरी नेते दिलीप (तात्या) पाटील हे देखील आपले विचार मांडणार आहेत.

कार्यक्रमाचे मुख्य वक्ते म्हणून देशातील शोध पत्रकारितेत मोठे नाव असलेले ज्येष्ठ पत्रकार निरंजन टकले हे 'चंद्रशेखर : विचार आणि सद्यस्थिती' या विषयावर मुख्य मार्गदर्शन करणार आहेत. पत्रकारितेच्या निकषांनुसार, आजच्या लोकशाही व्यवस्थेतील आव्हाने आणि चंद्रशेखर यांच्या संसदेतील व संसदेबाहेरील भूमिकेची तुलनात्मक मांडणी त्यांच्या व्याख्यानातून ऐकायला मिळणार आहे. याशिवाय, आरोग्य सेनेचे प्रमुख डॉक्टर अभिजित वैद्य आणि ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या झेलम परांजपे यांची देखील या प्रसंगी प्रमुख उपस्थिती असणार आहे. या संपूर्ण वैचारिक सोहळ्याचे अध्यक्षपद देशातील ज्येष्ठ समाजवादी नेते अरुणकुमार श्रीवास्तव भूषवणार आहेत.

ऐतिहासिक 'भारत यात्रा' आणि पदयात्रींचा सन्मान

६ जानेवारी १९८३ रोजी चंद्रशेखर यांनी कन्याकुमारी येथून सुरू केलेली आणि देशातील विविध राज्यांतून प्रवास करत नवी दिल्लीतील राजघाटावर समाप्त झालेली 'भारत यात्रा' ही भारतीय राजकारणातील एक मैलाचा दगड मानली जाते. सुमारे ४ हजार २६० किलोमीटर अंतराची ही पदयात्रा कोणत्याही राजकीय लाभासाठी नसून देशातील तळागाळातील लोकांच्या समस्या, गरिबी, कुपोषण आणि सामाजिक विषमता जाणून घेण्यासाठी काढण्यात आली होती.

या ऐतिहासिक यात्रेमध्ये महाराष्ट्रातून आणि विशेषतः पुणे जिल्ह्यातून अनेक तरुण कार्यकर्ते उत्स्फूर्तपणे सहभागी झाले होते. त्या काळात चंद्रशेखर यांच्या संकल्पनेने प्रेरित होऊन महिनान् महिने देशाच्या कानाकोपऱ्यात पायी फिरणाऱ्या या निष्ठावंत कार्यकर्त्यांचा आजपर्यंतचा त्याग आणि समाजकार्य यावर प्रकाश टाकण्यासाठी या जन्मशताब्दी कार्यक्रमात त्यांचा विशेष नागरी सत्कार केला जाणार आहे. हा सत्कार सोहळा नव्या पिढीला सामाजिक कार्याची प्रेरणा देणारा ठरेल, असा विश्वास आयोजकांनी व्यक्त केला आहे.

समाजवादी चळवळ आणि चंद्रशेखर यांच्या विचारांची प्रासंगिकता

चंद्रशेखर हे भारतीय राजकारणात असे नेते होते ज्यांनी तत्त्वांशी कधीही तडजोड केली नाही. इंदिरा गांधी यांच्या कार्यकाळात पुकारलेल्या आणीबाणीला काँग्रेसमध्ये राहूनही विरोध करण्याचे धाडस त्यांनी दाखवले होते, ज्यामुळे त्यांना तुरुंगवासही सोसावा लागला. १९९० मध्ये देशाच्या पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर अत्यंत कठीण आर्थिक परिस्थितीत त्यांनी देशाला स्थैर्य देण्याचा प्रयत्न केला.

आज जेव्हा देशात राजकीय धु्रुवीकरण, आर्थिक विषमता आणि लोकशाही संस्थांसमोरील आव्हाने यांवरून चर्चा होत आहे, अशा वेळी चंद्रशेखर यांचे विचार पुन्हा एकदा अभ्यासणे गरजेचे झाले आहे. ज्येष्ठ पत्रकार निरंजन टकले आपल्या मार्गदर्शनातून चंद्रशेखर यांच्या संसदीय कारकिर्दीतील महत्त्वाचे निर्णय, त्यांचे शेतकरी आणि कामगार वर्गाविषयी असलेले धोरण आणि आजच्या कॉर्पोरेट राजकारणात त्यांचा सामान्य माणसाला केंद्रस्थानी ठेवणारा विचार कसा उपयुक्त ठरू शकतो, याचे विश्लेषण करणार आहेत.

एस.एम. जोशी फाऊंडेशन: वैचारिक चळवळीचे केंद्र

पुण्यातील नवी पेठ भागातील एस.एम. जोशी फाऊंडेशन हे महाराष्ट्रातील पुरोगामी, समाजवादी आणि वैचारिक चळवळींचे मुख्य केंद्र राहिले आहे. ५ जुलै रोजी होणाऱ्या या कार्यक्रमासाठी केवळ पुणे शहरातूनच नव्हे, तर सातारा, सांगली, कोल्हापूर आणि अहमदनगर जिल्ह्यातूनही मोठ्या संख्येने कार्यकर्ते आणि अभ्यासक उपस्थित राहणार आहेत. आरोग्य सेनेचे प्रमुख डॉक्टर अभिजित वैद्य यांनी सांगितले की, हा केवळ एक सत्कार समारंभ किंवा व्याख्यान नसून, देशातील लोकशाही मूल्ये टिकवून ठेवण्यासाठी कटिबद्ध असलेल्या सर्वांचे एक वैचारिक संमेलन असणार आहे. सामाजिक कार्यकर्त्या झेलम परांजपे यांनीही आजच्या तरुणांनी या कार्यक्रमाला उपस्थित राहून देशाच्या खऱ्या राजकीय इतिहासाची माहिती करून घ्यावी, असे आवाहन केले आहे.

राजकीय विश्लेषण आणि सर्वपक्षीय दृष्टिकोन

राजकीय विश्लेषकांच्या मते, माजी पंतप्रधान चंद्रशेखर यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त पुण्यात एकत्र येणारा हा मंच विविध विचारसरणीच्या नेत्यांना एका छताखाली आणणारा ठरणार आहे. माजी खासदार दानिश अली यांच्यासारखे राष्ट्रीय नेते आणि महाराष्ट्रातील काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते उल्हास पवार एकाच विचारपीठावरून सद्यस्थितीवर भाष्य करणार असल्याने या कार्यक्रमाला राजकीय वर्तुळात मोठे महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

सध्याच्या बदलत्या राजकीय समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर, मूल्याधिष्ठित राजकारणाची गरज अधोरेखित करण्यासाठी हा परिसंवाद एक दिशादर्शक ठरू शकतो. आयोजकांनी पुणे आणि परिसरातील सर्व विचारवंत, प्राध्यापक, विद्यार्थी आणि सजग नागरिकांना ५ जुलै रोजी सायंकाळी ४ वाजता होणाऱ्या या वैचारिक मंथनात मोठ्या संख्येने सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे.

• Labels: Pune Events, Former Prime Minister Chandra Shekhar, Birth Centenary, SM Joshi Foundation, Social Movements India, Maharashtra Politics, Niranjan Takle, Danish Ali

• Search Description: A state-level seminar on 'Chandra Shekhar: Thoughts and Current Situation' is organized in Pune on July 5, 2026, marking the birth centenary of the former Prime Minister.

• Hashtags: #ChandraShekhar #BirthCentenary #PuneSeminar #Socialism #BharatYatra #PoliticalDebate #SMJoshiFoundation #PuneNews