भक्ती विठोबाची, सेवा आरोग्याची: पालखी मार्गावर १ लाखाहून अधिक वारकऱ्यांसाठी 'चरण सेवा' उपक्रम

• १२ हजारांहून अधिक डॉक्टर, फिजिओथेरपिस्ट आणि स्वयंसेवकांचे महाजाळे वारकऱ्यांच्या दिमतीला

विशेष प्रतिनिधी, मुंबई: आषाढी वारी हा महाराष्ट्र राज्याचा केवळ सांस्कृतिक उत्सव नसून ती कोट्यवधी जनतेच्या अस्मितेची आणि श्रद्धेची लोकचळवळ आहे. या पवित्र आषाढी वारीच्या निमित्ताने पंढरपूरकडे पायी मार्गस्थ होणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांच्या प्रवासाला सुरक्षिततेची आणि आरोग्याची जोड देण्यासाठी 'मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी' व 'धर्मादाय रुग्णालय मदत कक्षा'तर्फे यंदाही 'चरण सेवा' उपक्रम अत्यंत व्यापक स्वरूपात राबविण्यात येत आहे. राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या संवेदनशील संकल्पनेतून सुरू करण्यात आलेल्या या अभिनव उपक्रमांतर्गत जिल्हा प्रशासन, शासकीय व खासगी वैद्यकीय महाविद्यालये, विविध आरोग्य संस्था, सेवाभावी संघटना तसेच हजारो स्वयंसेवकांच्या अभूतपूर्व समन्वयातून पालखी मार्गावरील मुक्कामाच्या ठिकाणी वारकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष चरणसेवेला प्रारंभ झाला आहे. वारीच्या काळात वारकऱ्यांची आरोग्य तपासणी, प्राथमिक उपचार आणि आरोग्य जनजागृतीच्या उच्च दर्जाच्या सुविधा विनामूल्य उपलब्ध करून दिल्या जात आहेत.

पालखी मार्गावर आरोग्य यंत्रणेचे भव्य जाळे

'भक्ती विठोबाची... सेवा आरोग्याची' हे ब्रीदवाक्य घेऊन सुरू असलेल्या या 'चरण सेवा' उपक्रमात सातारा, पुणे, सोलापूर, नाशिक, बुलढाणा, अकोला, जालना, बीड, नांदेड, धाराशिव आणि छत्रपती संभाजीनगर या ११ प्रमुख जिल्ह्यांचा थेट समावेश करण्यात आला आहे. संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज यांच्यासह प्रमुख संतांच्या पालखी मार्गावरील सुमारे ४०० विश्रांती व मुक्कामाच्या ठिकाणी विशेष केंद्रे स्थापन करण्यात आली आहेत. या ठिकाणी वारकऱ्यांसाठी आधुनिक वैद्यकीय तपासणी, प्राथमिक उपचार तसेच तातडीच्या आरोग्य सुविधा चोवीस तास उपलब्ध करून दिल्या जातील.

या भव्य लोकसेवेसाठी मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी व धर्मादाय रुग्णालय मदत कक्षाच्या थेट समन्वयातून १२ हजारांहून अधिक प्रशिक्षित डॉक्टर्स, फिजिओथेरपिस्ट, परिचारिका, पॅरामेडिकल कर्मचारी, वैद्यकीय व फिजिओथेरपीचे विद्यार्थी तसेच विविध सामाजिक संस्थांचे स्वयंसेवक अहोरात्र कार्यरत आहेत. वारीत चालणाऱ्या प्रत्येक माऊलीला वेळेवर उपचार मिळावेत, हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.

आयुर्वेदिक मालिश आणि आधुनिक फिजिओथेरपीचा संगम

आषाढी वारीदरम्यान दररोज सरासरी २० ते ३० किलोमीटर पायी चालणाऱ्या वारकऱ्यांच्या पायांवर प्रचंड ताण येतो. वयोवृद्ध आणि महिला वारकऱ्यांना पायांना सूज येणे, वेदना होणे, तळपायांना फोड येणे, स्नायूंचा ताण व तीव्र थकवा यांसारख्या शारीरिक समस्यांना तोंड द्यावे लागते. या समस्यांवर तात्काळ आणि प्रभावी उपाययोजना उपलब्ध व्हाव्यात, यासाठी पालखी मार्गावरील मुक्कामाच्या ठिकाणी प्रशिक्षित वैद्यकीय पथके सज्ज आहेत.

यंदा या उपक्रमांतर्गत तब्बल ३ हजार लिटर औषधी आयुर्वेदिक तेलाची व्यवस्था करण्यात आली असून, याद्वारे वारकऱ्यांच्या पायाची मालिश केली जात आहे. याशिवाय फिजिओथेरपिस्टच्या मदतीने आधुनिक मसाज उपकरणांच्या साहाय्याने स्नायूंना आराम दिला जात आहे. प्राथमिक उपचार आणि वैद्यकीय तपासणी करून जर एखाद्या वारकऱ्याला पुढील गंभीर उपचारांची गरज भासल्यास, त्याला तातडीने पुढील रुग्णालयांमध्ये संदर्भित करण्याची चोख व्यवस्था करण्यात आली आहे. यासाठी संपूर्ण पालखी मार्गावर सुसज्ज रुग्णवाहिका सेवाही तैनात ठेवण्यात आली आहे.

आरोग्य रथांद्वारे जनजागृती आणि योगसत्रे

केवळ उपचार करण्यापुरता मर्यादित न राहता, हा उपक्रम वारकऱ्यांच्या प्रतिबंधात्मक आरोग्यासाठीही काम करत आहे. वारीच्या मार्गावर एकूण ८ विशेष 'आरोग्य जनजागृती रथ' फिरत आहेत. या रथांच्या माध्यमातून केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध आरोग्य योजनांची माहिती, वारी दरम्यान घ्यावयाची काळजी, स्वच्छतेचे महत्त्व, संसर्गजन्य व पावसाळ्यातील आजारांपासून बचाव आणि निरोगी जीवनशैलीचा संदेश थेट वारकरी आणि नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्यात येत आहे. तसेच, वारकऱ्यांच्या शारीरिक व मानसिक तंदुरुस्तीसाठी पालखी मार्गावरील निवडक ठिकाणी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली सकाळी विशेष योगसत्रांचेही आयोजन करण्यात आले आहे.

गतवर्षी राबविण्यात आलेल्या 'चरण सेवा' उपक्रमाला वारकऱ्यांचा अभूतपूर्व आणि उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला होता. गेल्या वर्षी सुमारे १ लाख ७५ हजार वारकऱ्यांनी थेट चरण सेवा व वैद्यकीय सुविधेचा लाभ घेतला होता, तर १० लाखांहून अधिक नागरिकांपर्यंत आरोग्य जनजागृतीचा संदेश पोहोचविण्यात आला होता. गतवर्षीचा हाच यशस्वी अनुभव पाठीशी ठेवून, यंदाही अधिकाधिक वारकऱ्यांपर्यंत ही सेवा प्रभावीपणे पोहोचविण्यासाठी प्रशासनाने सूक्ष्म नियोजन केले आहे.

सेवाभाव आणि लोकसेवेचा सुंदर संगम

संत तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंगात "तुज मागणें तें देवा, आम्हां तुझी चरण सेवा" असे सांगून चरण सेवेचे परम महत्त्व संपूर्ण जगाला पटवून दिले आहे. याच पवित्र विचारांतून प्रेरणा घेऊन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या संवेदनशील नेतृत्वातून हा उपक्रम साकार झाला आहे. यंदा या उपक्रमाचे हे यशस्वी दुसरे वर्ष आहे.

"वारकरी संप्रदायाच्या निस्सीम सेवाभावाला आधुनिक वैद्यकीय सुविधेची जोड देऊन वारी अधिक सुकर आणि सुरक्षित करण्याचा हा प्रामाणिक प्रयत्न आहे. वारकऱ्यांची सेवा हीच विठ्ठलाची खरी सेवा मानून मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी कक्ष विविध संस्थांच्या समन्वयातून यंदा अधिक व्यापक स्वरूपात काम करत आहे," अशी माहिती मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी व धर्मादाय रुग्णालय मदत कक्षाचे प्रमुख रामेश्वर नाईक यांनी दिली आहे. प्रशासनाने सर्व वारकरी, दिंडी प्रमुख तसेच पालखी मार्गावरील नागरिकांना या सुवर्ण संधीचा लाभ घेण्याचे आवाहन केले आहे.

• Labels: Maharashtra Government, Ashadhi Wari 2026, Charan Seva Upkram, Devendra Fadnavis, Pandharpur Wari, Healthcare Services, Warkari Sampraday.

• Search Description: Maharashtra government launches 'Charan Seva' initiative for Ashadhi Wari warkaris, providing free medical checkups, physiotherapy, and health awareness.

• Hashtags: #AshadhiWari2026 #CharanSeva #PandharpurWari #DevendraFadnavis #Wari2026 #HealthCare #MaharashtraNews