कन्नड लेखिका बनू मुश्ताक यांना आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार

 

'हार्ट लॅम्प' ठरले सर्वोत्कृष्ट

लंडन: भारतीय लेखिका आणि महिला हक्कांसाठी लढणाऱ्या कार्यकर्त्या बनू मुश्ताक यांनी इतिहास रचला आहे. त्या प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार जिंकणाऱ्या पहिल्या कन्नड लेखिका ठरल्या आहेत. त्यांच्या 'हार्ट लॅम्प' या प्रशंसित लघुकथा संग्रहाने मंगळवारी लंडनमध्ये हा मानाचा पुरस्कार पटकावला.

'हार्ट लॅम्प', जे मूळ कन्नडमध्ये लिहिले गेले आणि दीपा भस्ती यांनी इंग्रजीमध्ये अनुवादित केले, हा 12 लघुकथांचा एक शक्तिशाली संग्रह आहे. या कथा दक्षिण भारतातील पितृसत्ताक समाजात राहणाऱ्या महिला आणि मुलींच्या दैनंदिन अनुभवांचे चित्रण करतात. 1990 ते 2023 या तीन दशकांच्या लेखनातून साकारलेल्या या संग्रहात मुश्ताक यांची महिलांच्या जीवनातील सूक्ष्म वास्तवता दर्शवण्याची अटूट बांधिलकी दिसून येते.

आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार 2025 संयुक्तपणे मुश्ताक आणि अनुवादक दीपा भस्ती यांना प्रदान करण्यात आला. भस्ती यांच्या इंग्रजी अनुवादामुळे या कथा जागतिक स्तरावर पोहोचल्या. मुश्ताक यांच्या कामाचा हा पहिला पूर्ण-लांबीचा अनुवाद आहे.

बुकर पुरस्कार फाउंडेशननुसार, मुश्ताक एक विपुल लेखिका आहेत आणि त्यांच्या नावावर सहा लघुकथा संग्रह, एक कादंबरी, एक निबंध संग्रह आणि कविता संग्रह आहेत. त्यांना यापूर्वी कर्नाटक साहित्य अकादमी पुरस्कार आणि दाना चिंतामणी अत्तिमाब्बे पुरस्कार यांसारखे अनेक उल्लेखनीय साहित्यिक पुरस्कार मिळाले आहेत.

कोडागु, कर्नाटक येथे वास्तव्यास असलेल्या लेखिका आणि साहित्यिक अनुवादक दीपा भस्ती यांनी यापूर्वी कोटा शिवराम कारंथ आणि कोडगिना गौरम्मा यांसारख्या कन्नड साहित्य दिग्गजांच्या कामांचे अनुवाद केले आहेत. त्यांच्या 'हार्ट लॅम्प'च्या कुशल अनुवादाला कन्नड साहित्य मोठ्या प्रेक्षकवर्गापर्यंत पोहोचवण्यात महत्त्वाचा घटक म्हणून गौरवण्यात आले.

आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार 2025 च्या ज्युरीचे अध्यक्ष मॅक्स पोर्टर यांनी 'हार्ट लॅम्प'ची प्रशंसा करताना सांगितले की, हा सर्व न्यायाधीशांचा एकमताने आवडता होता. "पहिल्या वाचनापासूनच न्यायाधीशांना हे पुस्तक खूप आवडले. ज्युरीच्या वेगवेगळ्या दृष्टिकोनातून या कथांची विकसित होत असलेली प्रशंसा ऐकणे आनंददायी होते. हा समयोचित आणि रोमांचक विजेता जगभरातील वाचकांपर्यंत पोहोचवण्यास आम्ही रोमांचित आहोत," असे ते म्हणाले.

मातृभूमीत, कर्नाटकचे मुख्यमंत्री सिद्धरामय्या यांनी बनू मुश्ताक यांच्या ऐतिहासिक विजयाबद्दल त्यांचे अभिनंदन केले. त्यांनी 'एक्स'वर पोस्ट करत म्हटले, "कन्नडचे गौरव, लेखिका बनू मुश्ताक, यांना आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार मिळाल्याबद्दल मनःपूर्वक अभिनंदन. हा कन्नड, कन्नडिगा आणि कर्नाटकसाठी अभिमानाचा क्षण आहे."

मुख्यमंत्र्यांनी अनुवादकाचेही कौतुक केले. ते म्हणाले, "बनू मुश्ताक यांच्या बुकर पुरस्कार विजेत्या 'हृदय दीप' या कृतीचे 'हार्ट लॅम्प' म्हणून इंग्रजीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या प्रतिभाशाली लेखिका दीपा भस्ती यांचे सर्व कन्नडिगांच्या वतीने मी अभिनंदन करतो. त्यांनी याच सामर्थ्याने आणि उत्साहाने लेखन आणि अनुवाद करत राहावे आणि कन्नडचा सुगंध जगभर पोहोचवावा, अशी माझी इच्छा आहे."

-----------------------------------------------------------------------------------------------

 #BanuMushtaq #InternationalBookerPrize #KannadaLiterature #HeartLamp #DeepaBhasthi #IndianLiterature #WomensRights