आरोग्य लेख (Health Tips) : थंडीचा कडाका वाढताच 'लघवीला वारंवार होणे, मुत्राशयाचा दाह याचा त्रास : कारणे आणि ५ सोपे उपाय!
:नागपूर, २२ नोव्हेंबर २०२६ - नोव्हेंबर महिन्याच्या चौथ्या आठवड्यात रात्रीची थंडी वाढताच लहान मुलांपासून ते ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत अनेकांना एका त्रासदायक समस्येचा अनुभव येऊ लागतो—"दिवसभर आणि विशेषतः रात्रीच्या वेळी दर दोन तासांनी लघवीला उठावे लागते, लघवीला जळजळ जाणवते किंवा मुत्राशय पूर्ण रिकामा न झाल्यासारखे वाटते." वैद्यकीय शास्त्रामध्ये या नैसर्गिक प्रक्रियेला 'कोल्ड डायुरेसिस' (Cold Diuresis) म्हटले जाते. जेव्हा बाहेर थंडी वाढते, तेव्हा शरीरातील उष्णता वाचवण्यासाठी त्वचेखालील रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात; त्यामुळे रक्तप्रवाह शरीराच्या आतील अवयवांकडे वळतो आणि रक्तदाब वाढतो. हा अतिरिक्त दाब कमी करण्यासाठी मूत्रपिंड (Kidneys) रक्तातील जास्तीचे पाणी वेगाने गाळून लघवीवाटे बाहेर टाकू लागतात, तसेच थंडीत घाम येत नसल्याने सर्व पाणी लघवीवाटेच बाहेर पडते. आयुर्वेदानुसार, या ऋतूत शरीरातील 'अपान वात' कुपित झाल्यामुळे मुत्राशयाचे आकुंचन वाढते, ज्याला 'मूत्रवृद्धी / मूत्रकृच्छ्र' म्हटले जाते.
वारंवार लघवीला उठावे लागल्यामुळे रात्रीची गाढ झोप मोडते आणि हिवाळ्यात युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (UTI) होण्याचा धोका वाढतो.
हिवाळी लघवीच्या त्रासाची (कोल्ड डायुरेसिस) मुख्य लक्षणे: १. रात्री झोपल्यानंतर दोन ते तीन वेळा लघवीसाठी उठणे आणि पुन्हा झोप न लागणे. २. थंड हवेत गेल्यावर लघवीचा वेग अचानक तीव्र होणे आणि नियंत्रण राहणे कठीण होणे. ३. कमी पाणी प्यायल्यामुळे लघवी पिवळसर होणे आणि सौम्य जळजळ जाणवणे. ४. ओटीपोटात आणि कंबरेच्या खालच्या भागात गारवा किंवा जडपणा जाणवणे.
मुत्राशय मजबूत करून रात्रीची शांत झोप जपण्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. सकाळी १ छोटा तीळ आणि गुळाचा लाडू खाणे (अपान वातशमन): आयुर्वेदात काळे किंवा पांढरे तीळ हे मुत्राशयाला ताकद देणारे आणि वारंवार लघवीला होणे थांबवणारे सर्वोत्तम औषध मानले गेले आहे. रोज सकाळी १ चमचा भाजलेले तीळ आणि थोडा जुना गूळ एकत्र करून खावे. यामुळे ओटीपोटात नैसर्गिक ऊब राहते. २. सकाळी धने आणि जिऱ्याचे कोमट पाणी प्यावे (मुत्राशय शुद्धी): १ चमचा अख्खे धने आणि अर्धा चमचा जिरे १ ग्लास पाण्यात उकळून सकाळी कोमट असताना प्यावे. यामुळे लघवीतील जळजळ थांबते आणि मूत्रपिंडांचे कार्य सुरळीत राहते. ३. सूर्यास्तानंतर (रात्री ८ नंतर) अतिप्रमाणात पाणी, चहा किंवा कॉफी पिणे टाळा: पाणी पिणे दिवसभरात पूर्ण करावे; मात्र रात्री झोपण्यापूर्वी १ तास आधी जास्त पाणी किंवा चहा-कॉफी पिऊ नये, कारण कॅफिन मुत्राशयाला अधिक उत्तेजित करते. ४. ओटीपोट आणि पाय सदैव उबदार ठेवा (थंड फरशीवर अनवाणी चालू नका): तळपाय थंड पडल्यास त्याचा थेट परिणाम मुत्राशयाच्या स्नायूंवर होतो; घरात नेहमी मोजे आणि स्लिपर वापराव्यात आणि रात्री झोपताना कंबर व ओटीपोटावर उबदार पांघरूण घ्यावे. ५. अश्विनी मुद्रा किंवा कीगल व्यायाम (Pelvic Floor Exercise) करा: दररोज सकाळी व संध्याकाळी ५ मिनिटे खुर्चीवर बसून गुदद्वार व मुत्राशयाचे स्नायू ५ सेकंद आकुंचन पावून सोडण्याचा व्यायाम करावा; यामुळे मुत्राशयाची धारणशक्ती कमालीची मजबूत होते.
Labels: Health Tips, Frequent Urination Winter, Cold Diuresis Care, Mutrakricchra Ayurveda, Sesame Jaggery Benefits, Bladder Health Winter, Urinary Care, Marathi Health, November 22
Search Description: Comprehensive Marathi health guide on managing frequent winter urination (Cold Diuresis) and nighttime bladder irritation using sesame-jaggery, coriander-cumin water, and pelvic exercises.
Hashtags: #HealthTips #FrequentUrination #ColdDiuresis #BladderHealth #WinterUrinaryCare #AyurvedaTips #SesameJaggery #NovemberHealth #MarathiHealth #SleepCare
Reviewed by ANN news network
on
११/२१/२०२६ ०८:३०:०० PM
Rating:

कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: