आरोग्य लेख (Health Tips) : शरद ऋतूच्या पौर्णिमेच्या काळात वाढणारा 'मज्जातंतूंचा अशक्तपणा आणि पायाला मुंग्या येणे' ): कारणे आणि ५ सोपे उपाय!

 

• नागपूर, २४ ऑक्टोबर २०२६ - आज 'जागतिक पोलिओ दिना'च्या निमित्ताने आपल्या मज्जासंस्थेच्या (Nervous System) आरोग्याकडे लक्ष देणे अत्यंत गरजेचे आहे. ऑक्टोबर महिन्यातील प्रखर उन्हाळा संपून हवेत कोरडेपणा वाढू लागला की, त्याचा थेट परिणाम शरीरातील 'मज्जा धातू' आणि 'वात दोषा'वर होतो. अनेक लोकांना खुर्चीवर किंवा जमिनीवर मांडी घालून बसल्यावर काही मिनिटांतच पाय सुन्न पडणे, तळपायांना सुया टोचल्यासारख्या तीव्र मुंग्या येणे (Pins and Needles Sensation) आणि चालताना पाय जड होणे या तक्रारी सुरू होतात. याचे मुख्य कारण म्हणजे मज्जातंतूंना होणारा रक्तपुरवठा मंदावणे आणि शरीरातील व्हिटॅमिन बी-१२ ची कमतरता! आयुर्वेदानुसार, कुपित झालेला 'व्यान वात' मज्जासंस्थेत अडथळा निर्माण करतो. या समस्येला वैद्यकीय भाषेत 'पेरीफेरल न्यूरोपॅथी / पॅरेस्थेशिया' (Paresthesia / Nerve Weakness) आणि आयुर्वेदात 'सुप्तता / पादहर्ष' (Suptata / Padaharsha) म्हटले जाते.

  मज्जातंतूंच्या या अशक्तपणाकडे वेळीच लक्ष न दिल्यास सायाटिका (Sciatica), हातापायांची ताकद कमी होणे आणि स्नायू आकसणे यांसारखे जुनाट आजार जडतात.

  मज्जातंतूंच्या अशक्तपणाची (सुप्तता) मुख्य लक्षणे: १. मांडी घालून किंवा खुर्चीवर एकाच स्थितीत बसल्यास ५ मिनिटांत पाय सुन्न होणे आणि मुंग्या येणे. २. तळपायांमध्ये सतत एक प्रकारची जळजळ किंवा मुंग्या चालल्यासारखी जाणीव होणे. ३. चालताना पायाची पकड सुटल्यासारखे वाटणे आणि चप्पल निसटल्याचे न समजणे. ४. रात्री झोपताना पायाच्या पोटऱ्यांमध्ये तीव्र गोळे (Muscle Cramps) येणे.

  मज्जातंतूंना बळ देण्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. अश्वगंधा आणि कोमट दूध (Nerve Tonic): रात्री झोपण्यापूर्वी १ कप कोमट गाईच्या दुधात १ लहान चमचा अश्वगंधा चूर्ण आणि थोडी खडीसाखर टाकून प्यावे. अश्वगंधा मज्जासंस्थेसाठी सर्वोत्तम टॉनिक मानले जाते; हे नसांचे आकुंचन दूर करून मज्जातंतूंना नवसंजीवनी देते. २. तिळाच्या कोमट तेलाने तळपायांची मालिश (पादभ्यंग): रात्री झोपण्यापूर्वी थोडे तिळाचे तेल किंवा महानारायण तेल कोमट करून दोन्ही पायांच्या तळव्यांना आणि बोटांना ५ मिनिटे हलक्या हाताने चोळावे. तळपायात शरीराचे सर्व मज्जातंतूंचे बिंदू असतात; तेलाच्या स्निग्धतेने वात शांत होऊन मुंग्या येणे थांबते. ३. शेवग्याच्या शेंगांचे सूप किंवा भाजी (Vitamins & Minerals): आठवड्यातून किमान दोनदा शेवग्याच्या शेंगांचे सूप किंवा आमटी खावी. शेवग्यामध्ये भरपूर प्रमाणात व्हिटॅमिन बी, कॅल्शियम आणि अँटीऑक्सिडंट्स असतात, जे मज्जातंतूंची सूज उतरवतात. ४. भिजवलेले अक्रोड आणि बदाम (सकाळी उपाशीपोटी): रोज सकाळी २ अक्रोड आणि ४ बदाम (रात्री भिजवलेले) चावून खावेत. अक्रोडामधील ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड्स मेंदू आणि मज्जातंतूंच्या पेशींचे आवरण (Myelin Sheath) मजबूत करतात. ५. एकाच स्थितीत तासन् तास बसणे टाळा आणि हलके स्ट्रेचिंग करा: संगणकावर काम करताना किंवा टीव्ही पाहताना सलग एक तासापेक्षा जास्त वेळ पाय दुमडून बसू नका. दर ४० मिनिटांनी उभे राहून २ मिनिटे चालावे आणि पायाच्या घोट्यांची गोलाकार हालचाल करावी.Labels: Health Tips, Nerve Weakness Relief, Pins and Needles Sensation, Paresthesia Care, Suptata Ayurveda, Ashwagandha Remedy, World Polio Day Health, Marathi Health

• • Search Description: Comprehensive Marathi health guide on relieving nerve weakness, numbness, and tingling sensations (Paresthesia/Suptata) during October using Ashwagandha, warm sesame oil massage, and walnuts.

  • Hashtags: #HealthTips #NerveWeakness #PinsAndNeedles #Suptata #WorldPolioDay #AshwagandhaRemedy #AyurvedicRemedies #OctoberHealth #MarathiHealth