चित्रपट रसग्रहण व कथा (Movie Review & Narrative) : "भारतीय सिनेसृष्टीला जागतिक ॲनिमेशनच्या नकाशावर नेणारा पहिला ब्लॉकबस्टर सिनेमा" 'हनुमान' (२००५)

 

• मुंबई, २८ ऑक्टोबर २०२६ - भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात जेव्हा जेव्हा संपूर्ण देशी बनावटीचा (Indigenous Animation), आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे तंत्रज्ञान वापरून तयार केलेला आणि बॉक्स ऑफिसवर महाकाय यश मिळवणारा पहिला भारतीय ॲनिमेशन चित्रपट आठवला जातो, तेव्हा २००५ मध्ये प्रदर्शित झालेला व्ही. जी. सामंत दिग्दर्शित आणि सहारा वन मोशन पिक्चर्स निर्मित 'हनुमान' (Hanuman) हा चित्रपट एका अद्वितीय आणि ऐतिहासिक सुवर्ण शिखरासारखा उभा राहतो. प्रख्यात चित्रपट निर्माते अनुराग कश्यप यांच्या धारदार व बालसुलभ संवादांनी सजलेला हा चित्रपट आजच्या 'आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिनी' भारतीय कल्पकतेचा आणि तंत्रज्ञानाचा सर्वात मोठा मैलाचा दगड ठरतो.

  १. चित्रपटाचे कथानक (Narrative & Storyline)

  चित्रपटाची कथा अंजनीपुत्र मारुतीच्या बालपणापासून सुरू होते. पवनदेवाचे तेज आणि शंकराचा अवतार असलेला लहान बाळ मारुती जन्मतःच अत्यंत खोडकर, अथांग शक्ती असलेला आणि निष्पाप दाखवला आहे. एका सुंदर पहाटे आकाशात चमकणाऱ्या लालभडक सूर्याला एक गोड फळ समजून मारुती आकाशात झेप घेतो!

  सूर्याला गिळण्यासाठी धावणाऱ्या मारुतीवर देवराज इंद्र आपल्या वज्राने प्रहार करतो. मारुतीची हनुवटी (Hanu) जखमी होऊन तो बेशुद्ध पडतो. क्रोधीत झालेले पवनदेव विश्वातील वायू थांबवतात, ज्यामुळे सर्व सृष्टी गुदमरू लागते. शेवटी सर्व देव एकत्र येऊन त्या बालकाला आशीर्वाद देतात. ब्रह्मदेव त्याला अमरत्व देतात, वरुणदेव त्याला पाशमुक्त करतात, आणि त्याला नाव मिळते—'हनुमान'!

  चित्रपटाचा सर्वात सुंदर भाग म्हणजे लहान मारुतीचे बालपण! गावातील मुलांसोबत खेळणे, जंगलातील प्राण्यांशी संवाद साधणे आणि ऋषीमुनींची खोडी काढणे या प्रसंगांमधील ॲनिमेशन आणि संगीत प्रेक्षकांना, विशेषतः लहान मुलांना खिळवून ठेवते.

  कथेचा दुसरा भाग रामायणातील महाकाव्याकडे वळतो. प्रभू श्रीरामांची आणि सुग्रीवाची भेट घडवून आणणे, सीतेच्या शोधासाठी अथांग महासागरावरून १०० योजनांची विशाल उडी मारणे, लंका दहन करणे, आणि लक्ष्मण मूर्च्छित पडल्यावर हिमालयातून संपूर्ण द्रोणागिरी पर्वत एका हातावर उचलून आणणे हा प्रसंग पडद्यावर ज्या भव्यतेने आणि ॲनिमेशनच्या गतीने साकारला गेला, तो त्या काळात भारतीय पडद्यावर अभूतपूर्व असा होता.

  चित्रपटाचा अत्यंत अंगावर शहारे आणणारा परमोच्च बिंदू (Climax) रावण आणि प्रभू श्रीरामांच्या युद्धात येतो, जिथे हनुमान अहंकाराच्या संहारासाठी साक्षात पर्वतासारखा उभा राहतो. हा शेवट पाहताना केवळ लहान मुलेच नव्हे, तर संपूर्ण कुटुंब 'जय श्रीराम' आणि 'जय बजरंगबली'च्या जयघोषात तल्लीन होऊन गेले होते.

  २. आवाज आणि कलाकारांचे योगदान (Voice Cast & Writing)

  • मुकेश खन्ना (हनुमान - प्रौढ रूप): आपल्या भारदस्त, तेजस्वी आणि धीरगंभीर आवाजाने मुकेश खन्ना यांनी प्रौढ मारुतीरायाला साक्षात जिवंत केले.

  • अनुराग कश्यप (संवाद): आजचे ख्यातनाम दिग्दर्शक अनुराग कश्यप यांनी या चित्रपटासाठी अत्यंत साधे, ओघवत्या आणि लहान मुलांना समजतील असे प्रभावी संवाद लिहिले, ज्याने चित्रपटाला प्रचंड लोकप्रियता मिळवून दिली.

  ३. कर्णमधुर संगीत आणि अजरामर गीते (Music, Lyrics & Singers)

  चित्रपटाला तपस चक्रवर्ती यांनी संगीत दिले असून, सतीश मुतलिक यांचे शब्द लाभले आहेत: १. "आसमान को छूकर देखा तारों की करली सवारी..." - (गायक: शान) : प्रत्येक शाळेतील आणि घरातील मुलांचे आजही सर्वात आवडते बालगीत. २. "महाबली महारुद्रा..." - (गायक: सोनू निगम) : हनुमानाच्या पराक्रमाचे अंगावर काटा आणणारे स्तोत्रगीत. ३. "जय जय बजरंगबली..." - (गायक: सुखविंदर सिंग) : भक्तीची अथांग ऊर्जा देणारे गीत.

  ४. व्यावसायिक यश आणि वारसा (Box Office & Legacy)

  हा चित्रपट केवळ भारतातच नव्हे, तर जगभरात प्रचंड गाजला. तोपर्यंत भारतात ॲनिमेशन चित्रपट केवळ पाश्चात्त्य (डिस्नी) कंपन्याच बनवू शकतात असा समज होता; परंतु 'हनुमान' चित्रपटाने अवघ्या काही कोटींच्या बजेटमध्ये बनून बॉक्स ऑफिसवर २५ कोटींहून अधिक गल्ला जमवून भारतीय ॲनिमेशन उद्योगाचा पाया रचला.

  ५. चित्रपटाचे सार (Conclusion)

  'हनुमान' हा चित्रपट आपल्याला शिकवतो की तंत्रज्ञान हे केवळ साधन असते; जर त्या तंत्रज्ञानाला आपल्या समृद्ध संस्कृतीची, मूल्यांची आणि कल्पकतेची जोड मिळाली, तर ते जागतिक दर्जाचा चमत्कार घडवू शकते!

• • Labels: Movie Review, Hanuman 2005, VG Samant, Anurag Kashyap, Mukesh Khanna, Shaan, Indian Animation Cinema, International Animation Day Special, Classic Animation

  • Search Description: Comprehensive Marathi review of the landmark 2005 Indian animated blockbuster masterpiece 'Hanuman' directed by VG Samant on International Animation Day. Narrative, music, and IMDb fact-check.

  • Hashtags: #Hanuman2005 #IndianAnimation #AnuragKashyap #MukeshKhanna #Shaan #AasmanKoChhookarDekha #AnimationDay #ClassicCinema #MovieReviewMarathi