परवान्याशिवाय मसाल्यांची विक्री करता येणार नाही; अन्न व औषध प्रशासनाकडून कडक नियमावली जाहीर

मुंबई: नागरिकांना सुरक्षित, भेसळमुक्त आणि दर्जेदार मसाले उपलब्ध करून देण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) एक अत्यंत सर्वसमावेशक आणि कडक अनुपालन आदेश (Compliance Order) जारी केला आहे. अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा २००६ आणि नियमावली २०११ अंतर्गत हा आदेश लागू करण्यात आला आहे. अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंडे यांनी घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत याविषयीची सविस्तर माहिती दिली. यापुढे परवान्याशिवाय किंवा नियमांचे उल्लंघन करून मसाल्यांची उत्पादन व विक्री करणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाणार असल्याचा इशारा त्यांनी दिला आहे.

'सेफ फूड, सेफ ड्रग, सेफ महाराष्ट्र' या अभियानांतर्गत अन्न व औषध प्रशासनाकडून सातत्याने विविध आदेश काढले जात आहेत. दूषित आणि निकृष्ट दर्जाच्या मसाल्यांमुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर होणारे विपरीत परिणाम रोखण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. हळद, मिरची, धने, जिरे, काळी मिरी, दालचिनी, लवंग, वेलदोडे, केशर, खसखस, मिश्र मसाले, गरम मसाला, करी पावडर यांसारख्या सर्व प्रमुख मसाल्यांना आणि मसाल्यांपासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांना हे नियम लागू असणार आहेत. उत्पादक, व्यापारी, घाऊक व किरकोळ विक्रेते, ई-कॉमर्स चालक, हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, केटरर्स यांना या नियमांचे पालन करणे बंधनकारक आहे.

प्रतिबंधित रंग आणि भेसळीवर कडक निर्बंध

मसाल्यांमध्ये ‘मेटानिल यलो’, ‘रोडामिन बी’, ‘सुडान डाईज’ आणि ‘लेड क्रोमेट’ यांसारख्या आरोग्यास घातक असणाऱ्या प्रतिबंधित रंगांचा वापर करण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे. मसाल्यांचे वजन किंवा प्रमाण वाढवण्यासाठी विटांची भुकटी, खडू, लाकडाचा भुस्सा, परकीय स्टार्च किंवा इतर अनधिकृत पदार्थ मिसळणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली जाणार आहे. तसेच, मसाल्यांमधून अर्क काढून घेतल्यानंतर उरलेला चोथा पुन्हा विक्रीसाठी वापरणे पूर्णपणे प्रतिबंधित आहे.

उत्पादन आणि साठवणुकीच्या ठिकाणी कडक स्वच्छता राखणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. रस्त्यांवर, डांबरी पृष्ठभागावर, गटारे, कचरा कुंडी किंवा जनावरांच्या गोठ्याजवळ मसाले वाळवण्यास सक्त मनाई आहे. साठवणूक परिसर किडामुक्त, कोरडा आणि रसायने किंवा कीटकनाशकांपासून दूर असणे आवश्यक आहे.

पॅकिंग, लेबलिंग आणि कायदेशीर शिक्षा

भेसळ व दूषितीकरणाचा धोका टाळण्यासाठी मसाला पावडर व मिश्र मसाल्यांची सुट्या किंवा विना पॅकिंग स्वरूपातील विक्री पूर्णपणे बंद करण्यात आली आहे. उत्पादनावर घटकांची माहिती, उत्पादकाचा तपशील, परवाना क्रमांक, बँच क्रमांक, उत्पादन दिनांक आणि अंतिम मुदत स्पष्टपणे नमूद करणे अनिवार्य आहे. १०० टक्के नैसर्गिक किंवा शुद्ध असल्याचा दावा वैज्ञानिक पुराव्याशिवाय करता येणार नाही. मसाल्यांच्या निर्जंतुकीकरणासाठी ‘इथिलीन ऑक्साईड’चा वापर करण्यास कायद्याने प्रतिबंध करण्यात आला आहे.

नियमभंग करणाऱ्या व्यावसायिक आणि उत्पादकांवर अन्न सुरक्षा कायद्यांतर्गत गंभीर कारवाई केली जाणार आहे. असुरक्षित अन्नामुळे गंभीर दुखापत किंवा मृत्यू ओढवल्यास ७ वर्षांपासून जन्मठेपेपर्यंत कारावास आणि १० लाखांपर्यंत दंडाची तरतूद आहे. वैध परवाना नसणे, निकृष्ट दर्जाचे अन्न विकणे किंवा दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती करणाऱ्यांवरही ५ लाख ते १० लाखांपर्यंतचा दंड व शिक्षेची कारवाई केली जाईल, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.

• Labels: FDA Maharashtra, Tukaram Munde, Spices Quality Control, Food Safety Act, Adulteration, Consumer Protection, Marathi News

• Search Description: FDA Commissioner Tukaram Munde announced strict compliance orders for spice manufacturers and sellers, banning loose spices, prohibited colors, and mandating valid licenses in Maharashtra.

• Hashtags: #FDAMaharashtra #TukaramMunde #FoodSafety #SpicesInspection #Adulteration #ConsumerRights #MaharashtraNews