उजनी धरणाच्या पाण्यावरून संघर्ष पेटला; प्रस्तावित एआय डेटा सेंटर व ऊर्जा प्रकल्पांविरोधात आज महामार्गावर रस्ता रोको

भीमानगर / इंदापूर: उजनी धरण परिसरात प्रस्तावित असलेल्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) डेटा सेंटर, तरंगता सौरऊर्जा प्रकल्प, ग्रीन हायड्रोजन आणि लघु मॉड्युलर अणुभट्टी (एसएमआर) प्रकल्पांना होणाऱ्या संभाव्य पाणी वाटपाविरोधात शेतकरी, धरणग्रस्त आणि मच्छीमार समाजाने तीव्र आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. या प्रकल्पांमुळे धरणातील पाण्याचा मोठ्या प्रमाणावर अनिर्बंध वापर होऊन शेती आणि पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न गंभीर होईल, या चिंतेतून आज शनिवार, ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी १० वाजता पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावरील रांजणी चौक / भीमानगर पूल (ता. माढा, जि. सोलापूर) येथे सर्वपक्षीय भव्य रस्ता रोको आंदोलन पुकारण्यात आले आहे. करमाळा तालुक्यातील कुंभेज फाटा येथे पार पडलेल्या शेतकरी बैठकीत पक्षीय भेद बाजूला ठेवून या आंदोलनात माढा, करमाळा आणि इंदापूर परिसरातील नागरिकांनी मोठ्या संख्येने सहभागी होण्याचा निर्धार व्यक्त केला.

उजनीचे पाणी सोलापूर, पुणे आणि अहिल्यानगर या तीन जिल्ह्यांतील शेतीसाठी जीवनवाहिनी मानले जाते. मात्र, प्रस्तावित औद्योगिक संकुलामुळे या पाणीसाठ्यावर मोठा ताण येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. आमदार रोहित पवार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, केवळ एआय डेटा सेंटरसाठी सुमारे सहा टीएमसी आणि अणुऊर्जा प्रकल्पासाठी तीन टीएमसी, असे मिळून तब्बल नऊ टीएमसी पाणी लागू शकते. ही पाण्याची गरज ठाणे शहराच्या वार्षिक पाणीवापरापेक्षाही (८.२५ टीएमसी) अधिक आहे. उजनीच्या पाण्यावर परिसरातील सुमारे साडेपाच लाख शेतकऱ्यांची उपजीविका आणि १० हजार कोटी रुपयांचे कृषी अर्थकारण अवलंबून आहे. डेटा सेंटरच्या सर्व्हर कूलिंगसाठी लागणारे कोट्यवधी लिटर पाणी आणि प्रचंड वीजवापरामुळे स्थानिक पर्यावरणावर विपरीत परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

दुसऱ्या बाजूला, जलाशयावर प्रस्तावित असलेल्या दोन हजार मेगावॉट क्षमतेच्या तरंगत्या सौरऊर्जा प्रकल्पामुळे मच्छीमार समाज प्रचंड अस्वस्थ आहे. उजनी जलाशयातील मासेमारीवर सुमारे ३० हजार कुटुंबे आणि वार्षिक २०० कोटी रुपयांची उलाढाल अवलंबून आहे. जलाशयाच्या पृष्ठभागावर हजारो एकरांत सौर पॅनेल्स बसवल्यास सूर्यप्रकाश अडवला जाऊन जलचर परिसंस्थेला हानी पोहोचेल, माशांचे प्रजनन थांबेल आणि मासेमारीचे पारंपरिक क्षेत्र संकुचित होईल, असा आक्षेप मच्छीमारांनी घेतला आहे. यापूर्वी सप्टेंबर महिन्यातही खाजगी ठेकेदारी आणि तरंगत्या प्रकल्पाविरोधात मच्छीमारांनी जलसमाधी आंदोलन केले होते. हा प्रकल्प आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांच्या सहभागाने उभारला जात असल्याचे बोलले जात असले, तरी त्याच्या अधिकृत पर्यावरणीय परवानग्या आणि पाणी वाटपाबाबत अद्याप कोणतीही पारदर्शक माहिती जाहीर झालेली नाही.

या आंदोलनाला खासदार धैर्यशील मोहिते-पाटील, आमदार रोहित पवार आणि आमदार नारायण पाटील यांच्यासह विविध स्थानिक नेत्यांनी पाठिंबा दर्शवला आहे. धैर्यशील मोहिते-पाटील यांनी या संपूर्ण प्रकल्पाचा पाणीवापर, सांडपाणी व्यवस्थापन आणि अणुभट्टीच्या सुरक्षिततेबाबत राज्य शासनाकडे अधिकृत अहवाल मागितला आहे. दरम्यान, पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनी प्रकल्पांमुळे जलाशयाचे कोणतेही नुकसान होणार नाही असे स्पष्ट करत नागरिकांनी गैरसमजांना बळी पडू नये, असे आवाहन केले आहे. मात्र, 'विकासाला विरोध नाही, पण पाण्याचे प्रथम प्राधान्य शेती, पिण्याचे पाणी आणि मच्छीमारांनाच मिळाले पाहिजे' या भूमिकेवर आंदोलक ठाम असून जोपर्यंत प्रकल्प आराखड्याबाबत शासन अधिकृत श्वेतपत्रिका काढत नाही, तोपर्यंत लढा सुरूच ठेवण्याचा इशारा स्थानिक कृती समितीने दिला आहे.

---

- **Labels:** Ujani Dam, Maharashtra News, Solapur News, Farmers Protest, Water Crisis, AI Data Center, Renewable Energy, Environmental Issues

- **Search Description:** Farmers and fishermen in Solapur announce highway blockade on Oct 31 protesting water diversion for proposed AI data center and energy projects.

- **Hashtags:** #UjaniDam #FarmersProtest #SolapurNews #WaterCrisis #MaharashtraNews #FishermenRights #AIDataCenter #Bhimanagar