आरोग्य लेख (Health Tips) : मान्सून संपताना अचानक उद्भवणारा 'अंगावर गांधी उठणे आणि पित्ताची ॲलर्जी' (Urticaria & Skin Hives): कारणे आणि ५ सोपे उपाय!

 

•  नागपूर, २६ सप्टेंबर २०२६ - पावसाळा संपण्याच्या या दिवसांत हवेतील दमटपणा आणि अचानक सुटणारे थंड वारे यांमुळे वातावरणातील तापमानात वेगाने चढ-उतार होतात. शरीराला अचानक थंड हवेचा स्पर्श झाल्यामुळे किंवा पचनात बिघाड होऊन शरीरातील 'पित्त आणि वात दोष' कुपित होतात. या दोषांमुळे त्वचेतील रक्तवाहिन्या प्रसरण पावतात आणि हिस्टामाइन (Histamine) नावाचे रसायन स्रवू लागते. परिणामी, त्वचेवर अचानक लालसर, जाड डास चावल्यासारखे चट्टे किंवा चकते उठतात, ज्याला सामान्य भाषेत 'अंगावर गांधी उठणे' किंवा आयुर्वेदात 'शीतपित्त' (Urticaria / Hives) म्हटले जाते.

  हा त्रास सुरू झाला की संपूर्ण शरीरावर असह्य खाज सुटते, खाजवल्यानंतर तिथे तीव्र आग आणि जळजळ होते, आणि त्वचा लालभडक होऊन सुजते.

  शीतपित्त (गांधी उठणे) ची मुख्य लक्षणे: १. त्वचेवर अचानक गोल किंवा अनियमित आकाराचे लाल, सुजलेले चट्टे तयार होणे. २. संपूर्ण अंगाला असह्य खाज सुटणे आणि खाजवलेल्या जागी गांधींचे जाळे पसरणे. ३. त्वचेमध्ये सुया टोचल्यासारखी किंवा विस्तवासारखी जळजळ आणि दाह जाणवणे. ४. कधीकधी ओठ, पापण्या किंवा घशात हलकी सूज येणे (Angioedema).

  गांधी उठण्यावर मात करण्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. कापूर आणि शुद्ध खोबरेल तेल (त्वचेवर लावणे): ५० मिली शुद्ध खोबरेल तेलात १ कापराची वडी बारीक करून विरघळवावी. हे तेल अंगावर जिथे गांधी उठल्या आहेत तिथे हलक्या हाताने लावावे. कापूर आणि खोबरेल तेलाचा थंडावा रक्तातील पित्ताचा दाह शांत करतो आणि खाज क्षणात थांबवतो. २. कोकम सरबत किंवा आवळा रस: पित्त शांत करण्यासाठी १ ग्लास ताज्या कोकमाचे सरबत (किमान साखर घालून) किंवा २ चमचे आवळ्याचा रस मधासोबत प्यावा. कोकम नैसर्गिकरीत्या शीतपित्ताचे उत्तम औषध आहे. ३. हळद आणि गुळाचे चाटण: अर्धा चमचा शुद्ध हळद पावडर आणि अर्धा चमचा जुना गूळ एकत्र करून सकाळी रिकाम्या पोटी कोमट पाण्यासोबत घ्यावा. हळदीतील अँटी-ॲलर्जिक गुणधर्म रक्ताची शुद्धी करतात. ४. थंड पाण्याचा थेट स्पर्श टाळा: गांधी उठलेल्या असताना थंड पाण्याने आंघोळ करू नका किंवा थंड वाऱ्यात उघड्या अंगाने जाऊ नका; यामुळे अंगावरील चट्टे अधिक वाढतात. नेहमी कोमट पाण्याचा वापर करावा. ५. आंबट, खारट आणि वातूळ पदार्थ पूर्णपणे बंद करा: लोणचे, पापड, दही, अति-तिखट मसाले, बेसन आणि आंबवलेले पदार्थ (इडली, डोसा) खाणे काही दिवस पूर्णपणे टाळावे.

• 
  

  • Labels: Health Tips, Urticaria Relief, Sheetpitta Ayurveda, Skin Hives Monsoon, Itchy Skin Remedies, Marathi Health

  • Search Description: Comprehensive Marathi health guide on treating skin hives (Urticaria/Sheetpitta), itchy rashes, and red welts during monsoon transitions using camphor oil and Kokum.

  • Hashtags: #HealthTips #UrticariaRelief #Sheetpitta #SkinHives #ItchySkin #MonsoonHealth #MarathiHealth #AyurvedicRemedies #Kokum