महाराष्ट्राच्या एसआयआर प्रारूप मतदारयादीत ७.७२ कोटी नावे; २.०६ कोटी मतदार सध्या यादीबाहेर

ड्राफ्ट रोलमधून वगळलेली नावे कायमस्वरूपी रद्द नाहीत; दावे व हरकती नोंदवण्याचे निवडणूक आयोगाचे आवाहन

मुंबई (विशेष बातमीदार): महाराष्ट्रातील विशेष सर्वसमावेशक पुनरीक्षण (Special Intensive Revision - SIR 2026) मोहिमेअंतर्गत राज्यातील २८८ विधानसभा मतदारसंघांची प्रारूप (Draft) मतदारयादी प्रसिद्ध झाली आहे. या नव्या प्रारुप मतदारयादीत राज्यातील सुमारे ९.७९ कोटी मूळ मतदारांपैकी ७.७२ कोटी मतदारांची नावे समाविष्ट करण्यात आली असून, सुमारे २.०६ कोटी नावे सध्या प्रारूप यादीत समाविष्ट झालेली नाहीत. मात्र, ही नावे कायमस्वरूपी वगळण्यात आली नसून संबंधित मतदारांना दावे (Claims) आणि हरकती (Objections) दाखल करून आपले नाव पुन्हा समाविष्ट करून घेण्याची पूर्ण संधी उपलब्ध आहे, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.

बीएलओ सर्वेक्षण आणि एएसडीडी श्रेणीची प्रक्रिया 

एसआयआरच्या पहिल्या टप्प्यात बूथ लेव्हल अधिकाऱ्यांनी (BLO) घरोघरी जाऊन मतदारांकडून एन्यूमेरेशन फॉर्म्स (Enumeration Forms) गोळा केले. या प्रक्रियेदरम्यान सुमारे ७.७१ कोटी मतदारांनी स्वाक्षरी केलेले फॉर्म सादर केले होते. ज्या मतदारांचे अर्ज प्राप्त होऊ शकले नाहीत, अशा उर्वरित प्रकरणांचा समावेश एएसडीडी (ASDD - Absent, Shifted, Dead, Duplicate) म्हणजेच अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत आणि दुबार श्रेणीमध्ये करण्यात आला आहे. त्यामुळे प्रारूप यादीत नाव नसलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला मृत किंवा अपात्र समजणे चुकीचे ठरेल, असा दिलासा निवडणूक विभागाने दिला आहे.

पुणे, कोल्हापूर व सोलापूरमध्ये मोठा परिणाम 

या मोहिमेचा मोठा परिणाम पुणे जिल्ह्यात दिसून आला आहे. उपलब्ध ताज्या आकडेवारीनुसार, पुणे जिल्ह्यात सुमारे ६२ लाख मतदारांची नावे प्रारूप यादीत असून, सुमारे २८.६ लाख नावे सध्या यादीबाहेर आहेत. यातील सुमारे १३.३ लाख प्रकरणे विशेष सुनावणीसाठी चिन्हांकित (Flagged) करण्यात आली आहेत. या प्रकरणांची कसून छाननी करण्यासाठी २१ निवडणूक नोंदणी अधिकारी (ERO) आणि ६३९ सहायक निवडणूक नोंदणी अधिकारी (AERO) कार्यरत आहेत. पश्चिम महाराष्ट्रातही हीच स्थिती दिसून येत असून कोल्हापूरमध्ये सुमारे ४.४९ लाख, तर सोलापूर जिल्ह्यात सुमारे ६.२२ लाख नावे प्रारूप मतदारयादीच्या बाहेर आहेत. दुसरीकडे, कोकणातील रत्नागिरी जिल्ह्यात महिला मतदारांची संख्या पुरुष मतदारांपेक्षा जास्त असल्याचे एसआयआरच्या प्राथमिक आकडेवारीच्या विश्लेषणातून समोर आले आहे.

दावे व हरकतींसाठी अर्जांचा वापर 

प्रारूप मतदारयादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर आता मतदारांसाठी दावे व हरकती नोंदवण्याचा टप्पा सुरू झाला आहे.

• फॉर्म ६ (Form 6): मतदारयादीत नवीन नाव नोंदवण्यासाठी किंवा नाव नसल्यास पुनर्रचनेसाठी.

• फॉर्म ७ (Form 7): एखाद्या अपात्र व्यक्तीच्या समाविष्ट नावावर हरकत घेण्यासाठी किंवा नाव वगळण्यासाठी.

• फॉर्म ८ (Form 8): मतदारयादीतील नावातील चुका, पत्ता किंवा इतर दुरुस्ती करण्यासाठी.

हे अर्ज संबंधित ईआरओ, एईआरओ किंवा बूथ लेव्हल अधिकाऱ्याकडे प्रत्यक्ष सादर करता येतील. याशिवाय ऑनलाईन पोर्टल आणि मोबाईल ॲपद्वारेही अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

प्रशासकीय मदत आणि हेल्पलाइन 

मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र यांच्या अधिकृत संकेतस्थळावर एसआयआर-२०२६ ची प्रारूप मतदारयादी, एएसडीडी यादी, मार्गदर्शक सूचना आणि मदत केंद्रांची सविस्तर माहिती प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मतदारांच्या शंका निरसनासाठी '१९५०' हा टोल-फ्री हेल्पलाइन क्रमांक कार्यान्वित करण्यात आला आहे.

प्रारूप मतदारयादीत मोठ्या संख्येने नावे नसल्यामुळे आता नागरिक आणि राजकीय पक्षांचे लक्ष दावे व हरकतींच्या प्रक्रियेवर केंद्रित झाले आहे. या प्रक्रियेत किती मतदार आपल्या नावांचा पुनर्रचना अर्ज भरतात आणि छाननीनंतर अंतिम मतदारयादीत किती मतदारांचा समावेश होतो, यावर या मोहिमेचे अंतिम चित्र अवलंबून असणार आहे.

Labels: Maharashtra Elections, SIR 2026, Election Commission of India, Electoral Roll, Voter List Revision, Maharashtra Politics, Voter Registration

Search Description: Maharashtra SIR 2026 draft electoral roll released. Out of 9.79 crore voters, 7.72 crore included while 2.06 crore names are currently out. File claims and objections using Form 6, 7, and 8.

Hashtags: #MaharashtraSIR2026 #VoterList #ElectionCommission #MaharashtraNews #VoterID #DraftElectoralRoll