संयुक्त राष्ट्रांत भारताचा मोठा निर्णय; 'समान क्षेत्रफळ जग नकाशा' ठरावाला पाठिंबा, पण जम्मू-कश्मीर अन् लडाखबाबत ठाम भूमिका!

नवी दिल्ली: संयुक्त राष्ट्रसंघात (UN) जगातील विविध खंडांच्या आणि देशांच्या भौगोलिक क्षेत्रफळाचे योग्य व निष्पक्ष प्रतिनिधित्व करणाऱ्या 'समान क्षेत्रफळ जग नकाशा' (Equal Area World Map) ठरावाला भारताने अधिकृत पाठिंबा दिला आहे. जगाच्या विद्यमान नकाशांमध्ये विशेषतः आफ्रिकन खंडातील देशांचे क्षेत्रफळ वास्तविकतेपेक्षा लहान दाखवले जात असल्याच्या पार्श्वभूमीवर आफ्रिकन देशांनी हा प्रस्ताव मांडला होता. या ठरावाला पाठिंबा देतानाच, भारताने जम्मू-कश्मीर आणि लडाखसह स्वतःच्या संपूर्ण संप्रभु भूप्रदेशाच्या सीमा भारताच्याच अधिकृत नकाशानुसार दाखवल्या पाहिजेत, अशी अत्यंत ठाम आणि स्पष्ट भूमिका संयुक्त राष्ट्रांत मांडली आहे.

नवी दिल्लीने संयुक्त राष्ट्रांच्या व्यासपीठावरून स्पष्ट शब्दांत बजावले आहे की, या ठरावाला पाठिंबा देणे म्हणजे कोणत्याही एका विशिष्ट नकाशा प्रक्षेपणाला (Map Projection) किंवा आंतरराष्ट्रीय सीमांच्या चित्रणाला मान्यता देणे असा होत नाही. भारतीय भूप्रदेशाचे कोणतेही चुकीचे, दिशाभूल करणारे किंवा अयोग्य सादरीकरण भारत कधीही सहन करणार नाही.

काय आहे 'समान क्षेत्रफळ जग नकाशा' विवाद?

सध्या जगभरात वापरात असलेला पारंपारिक नकाशा (Mercator Projection) हा मुख्यत्वे युरोपीय आणि उत्तर अमेरिकन देशांचा आकार मोठा दाखवतो, तर विषुववृत्ताजवळ असलेल्या आफ्रिका, आशिया आणि दक्षिण अमेरिकेतील देशांचा आकार प्रत्यक्षापेक्षा खूप लहान दाखवतो. ही भौगोलिक विसंगती दूर करून सर्व खंडांना आणि देशांना त्यांच्या वास्तविक भौगोलिक आकारानुसार योग्य स्थान मिळावे, यासाठी आफ्रिकन राष्ट्रांनी संयुक्त राष्ट्रांत 'फेअरर वर्ल्ड मॅप' (Fairer World Map) बाबतचा ठराव मांडला होता.

या ठरावावर मतदान आणि चर्चेदरम्यान जगातील बहुतांश देशांनी या प्रस्तावाचे समर्थन केले. धक्कादायक बाब म्हणजे, अमेरिकेने (USA) या प्रस्तावाच्या विरोधात भूमिका घेतली होती आणि त्याला पाठिंबा देण्यास नकार दिला होता. मात्र, भारताने जागतिक न्यायाच्या बाजूने उभे राहत आफ्रिकन राष्ट्रांच्या या मागणीला पूर्ण पाठिंबा दर्शवला.

जम्मू-कश्मीर आणि लडाखवर भारत ठाम; सीमांच्या अखंडतेशी तडजोड नाही

संयुक्त राष्ट्रसंघातील भारताच्या प्रतिनिधींनी भूमिका स्पष्ट करताना सांगितले की, "भारत जागतिक नकाशात सर्व खंडांच्या समान आणि योग्य प्रतिनिधित्वाचे (Fairer Representation) पूर्ण समर्थन करतो. मात्र, देशाचे सार्वभौमत्व आणि प्रादेशिक अखंडता (Sovereignty and Territorial Integrity) यावर भारत कोणतीही तडजोड करणार नाही."

भारताने स्पष्ट केले की, जम्मू-कश्मीर आणि लडाख हे भारताचे अविभाज्य भाग आहेत आणि संपूर्ण जगात कुठेही भारताचा नकाशा प्रदर्शित करताना तो भारत सरकारच्या अधिकृत नकाशानुसारच असणे बंधनकारक आहे. यामध्ये कोणतीही त्रुटी किंवा चुकीचे चित्रण स्वीकारले जाणार नाही. भारताची आपल्या आंतरराष्ट्रीय सीमांबाबतची भूमिका अत्यंत स्पष्ट, सुसंगत आणि बिनशर्त (Non-negotiable) आहे.

आफ्रिकन राष्ट्रांना भारताची साथ आणि मुत्सद्दी विजय

आफ्रिकन देशांनी मांडलेल्या या प्रस्तावाला पाठिंबा देऊन भारताने पुन्हा एकदा 'ग्लोबल साउथ'चा (Global South) मजबूत नेता म्हणून आपली प्रतिमा सिद्ध केली आहे. भारताच्या या भूमिकेमुळे आफ्रिकन राष्ट्रांना आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर योग्य प्रतिनिधित्व मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. त्याच वेळी, स्वतःच्या राष्ट्रीय सीमा आणि सार्वभौमत्वाचे रक्षण कसे करावे, याचा उत्तम वस्तुपाठ भारताने जगासमोर ठेवला आहे.

नवी दिल्लीच्या या आक्रमक आणि स्पष्ट भूमिकेनंतर संयुक्त राष्ट्रांनाही हे मान्य करावे लागले आहे की, नवीन जागतिक नकाशाचे धोरण तयार करताना कोणत्याही देशाच्या अधिकृत आणि सार्वभौम सीमांना धक्का पोहोचवला जाणार नाही.

• Labels: India UN Resolution, World Map Resolution, Jammu Kashmir Map, Ladakh Map, Ministry of External Affairs, United Nations, Indian Foreign Policy

• Hashtags: #IndiaAtUN #WorldMapResolution #JammuKashmir #Ladakh #IndianDiplomacy #UNResolution #GlobalSouth

• Search Description: India backs the UN resolution for a fairer equal area world map representation but reasserts that J&K and Ladakh must be strictly depicted as per India official map.