बोर्डगेम आणि पत्त्यांच्या रंजक माध्यमातून शेतकरी शिकणार १०० हून अधिक पिकांवरील प्रक्रिया! महाएफपीओ फेडरेशन आणि मॅप एपिक कम्युनिकेशन्स यांच्यात ऐतिहासिक करार

पुणे: शेतकऱ्यांना विविध पिकांवरील मूल्यवर्धन (Value Addition) आणि प्रक्रिया तंत्रज्ञानाचे (Processing Technology) प्रशिक्षण अधिक सोपे, रंजक आणि परिणामकारक पद्धतीने देण्यासाठी महाएफपीओ फेडरेशनने (MAHAFPO Federation) एक अत्यंत क्रांतिकारक व अभिनव पाऊल उचलले आहे. पारंपरिक आणि नीरस प्रशिक्षण पद्धतींना आधुनिक शैक्षणिक संकल्पनेची जोड देत, फेडरेशनने 'बोर्डगेम' (Board Games) आणि 'माहितीपूर्ण पत्त्यांच्या' (Educational Card Games) माध्यमातून शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष खेळातून प्रशिक्षण देण्याचा उपक्रम हाती घेतला आहे.

या विशेष उपक्रमासाठी पुण्यातील नामांकित 'मॅप एपिक कम्युनिकेशन्स प्रा. लि.' या संस्थेसोबत महाएफपीओ फेडरेशनने अधिकृत सहकार्य करार केला आहे. मंगळवार, दिनांक ४ ऑगस्ट २०२६ रोजी पुणे येथील महाएफपीओ फेडरेशनच्या मुख्य कार्यालयात आयोजित विशेष कार्यक्रमात या करारावर अंतिम स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या. या प्रसंगी महाएफपीओ फेडरेशनचे कार्यकारी संचालक व सह-समन्वयक डॉ. संजय पंढारे आणि मॅप एपिक कम्युनिकेशन्सचे संचालक मंदार नामजोशी यांनी कराराची देवाणघेवाण केली. कार्यक्रमाला निर्मिती नामजोशी यांच्यासह फेडरेशनचे वरिष्ठ अधिकारी आणि कृषी क्षेत्रातील तज्ज्ञ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

महाएफपीओ फेडरेशन आणि उपक्रमाचे स्वरूप

महाएफपीओ फेडरेशन ही महाराष्ट्रातील शेतकरी उत्पादक कंपन्या (FPOs), शेतकरी उत्पादक संस्था आणि कृषी सहकारी संस्थांची राज्यस्तरीय प्रमुख शिखर संस्था (Consortium) म्हणून काम पाहते. पुण्यातील मुख्य कार्यालयाद्वारे ही संस्था राज्यभरातील एफपीओंच्या सक्षमीकरणासाठी, शासकीय योजनांचे मार्गदर्शन, थेट बाजारपेठ उपलब्धता, कृषी प्रक्रिया उद्योग उभारणी, ब्रँडिंग आणि विपणनासाठी (Marketing) सातत्याने कार्यरत आहे.

या नव्या करारामुळे महाएफपीओ फेडरेशनच्या राज्यव्यापी प्रशिक्षण कार्यक्रमांना एक अत्यंत प्रभावी आणि अनुभवाधारित (Experiential Learning) स्वरूप प्राप्त होणार आहे. शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या माध्यमातून कच्चा शेतीमाल थेट बाजारात न विकता, त्यावर स्वच्छता, प्रतवारी, निर्जलीकरण (Dehydration) आणि मूल्यवर्धन करून तो दर्जेदार ब्रँड म्हणून कसा विकायचा, याचे सूक्ष्म धडे या खेळ-आधारित प्रशिक्षणातून दिले जातील.

१०० हून अधिक पिकांची प्रक्रिया साखळी खेळातून उलगडणार

या प्रकल्पांतर्गत धान्य, कडधान्ये, फळे आणि भाज्या अशा १०० हून अधिक पिकांच्या संपूर्ण प्रक्रिया साखळीचे प्रशिक्षण तयार करण्यात आले आहे. यामध्ये पिकांच्या काढणीपश्चात व्यवस्थापनापासून (Post-Harvest Management) ते त्यावर प्रक्रिया करून पीठ, डाळी, तेल, ज्यूस, जॅम, पावडर, ड्रायफ्रूट्स आणि 'रेडी-टू-ईट' स्नॅक्स यांसारखी उच्च मूल्यवर्धित उत्पादने तयार करण्याचे टप्पे समाविष्ट आहेत.

खेळादरम्यान:

• पिकाच्या प्रक्रियेतील आवश्यक टप्पे व तंत्रज्ञान

• गुणवत्ता नियंत्रण आणि स्वच्छता मानके

• साठवणूक आणि आधुनिक पॅकेजिंग

• शासकीय परवाने आणि व्यवसाय नियोजन

• बाजारपेठ जोडणी आणि ग्राहक विक्री

हे सर्व घटक एका रंजक बोर्डगेम आणि विशेष डिझाइन केलेल्या कार्ड्सद्वारे खेळाडू असलेल्या शेतकऱ्यांना समजावले जातील. यामुळे केवळ व्याख्यान ऐकण्याऐवजी शेतकरी स्वतः खेळात सहभाग घेऊन प्रक्रियेतील चढ-उतार आणि व्यावसायिक बारकावे प्रत्यक्ष शिकू शकतील.

गणितातील यशानंतर कृषी क्षेत्रात शैक्षणिक क्रांती

मॅप एपिक कम्युनिकेशन्स ही संस्था गेल्या अनेक वर्षांपासून विद्यार्थ्यांमधील गणिताची भीती घालवण्यासाठी संगीतबद्ध पाढे, शैक्षणिक बोर्डगेम आणि नाविन्यपूर्ण अध्ययन साधनांच्या निर्मितीसाठी ओळखली जाते. त्याच प्रदीर्घ अनुभवाचा उपयोग आता कृषी क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या प्रक्रिया समजून सांगण्यासाठी केला जात आहे.

शेतीमध्ये प्रक्रिया उद्योगाचे महत्त्व वाढीस लागलेले असताना ग्रामीण भागातील शेतकरी, एफपीओंचे संचालक, महिला बचत गट, नवउद्योजक आणि विशेषतः ग्रामीण भागातील तरुण 'झेन-जी' (Gen-Z) पिढीसाठी ही शिकण्याची पद्धत अत्यंत आकर्षक ठरणार आहे.

दिग्गजांचे मनोगत:

"शेतकऱ्यांचे प्रशिक्षण आनंददायी आणि सहभागी असणे ही काळाची गरज!"

"शेतकऱ्यांचे प्रशिक्षण केवळ वर्गखोल्यांमधील व्याख्यानांपुरते मर्यादित न ठेवता प्रत्यक्ष सहभागातून आणि आनंददायी पद्धतीने देणे ही आजच्या काळाची गरज आहे. बोर्डगेम आणि माहितीपूर्ण पत्त्यांच्या माध्यमातून प्रक्रिया उद्योगातील प्रत्येक टप्पा अत्यंत सुलभतेने डोक्यात बसतो. जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांनी प्रक्रिया उद्योगात उतरावे, हाच आमचा हेतू आहे. संपूर्ण देशभरात कृषी प्रशिक्षणाचा असा खेळ-आधारित व्यापक उपक्रम पहिल्यांदाच राबवला जात असून तो एक नवा आदर्श निर्माण करेल."

— डॉ. संजय पंढारे (कार्यकारी संचालक व सह-समन्वयक, महाएफपीओ फेडरेशन)

"खेळातून शिकण्याचा अनुभव आता कृषी समृद्धीसाठी!"

"खेळ ही केवळ मनोरंजनाची गोष्ट नसून ते शिक्षणाचे एक शक्तिशाली माध्यम आहे. विद्यार्थ्यांसाठी आम्ही विकसित केलेल्या गेम-बेस्ड लर्निंगचा (Game-based Learning) समृद्ध अनुभव आता आम्ही कृषी क्षेत्रात आणत आहोत. प्रत्येक बोर्डगेम आणि माहितीपत्रक शेतकऱ्याला प्रत्यक्ष प्रक्रिया उद्योगाचा व्यावसायिक प्रवास सोप्या भाषेत उलगडून दाखवेल. कृषी क्षेत्रातील प्रशिक्षण कायमस्वरूपी लक्षात राहण्यासाठी हा उपक्रम मैलाचा दगड ठरेल."

— मंदार नामजोशी (संचालक, मॅप एपिक कम्युनिकेशन्स)

ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि रोजगारासाठी 'गेम-चेंजर'

शेतीमालावर प्रक्रिया केल्यामुळे ऐन हंगामात होणारे पिकांचे अतोनात नुकसान टळते, मालाची साठवणूक क्षमता (Shelf Life) वाढते आणि शेतकऱ्यांना बाजारात थेट मध्यस्थांशिवाय अधिक दर मिळतो. महाएफपीओ फेडरेशनच्या या तांत्रिक आणि रंजक प्रशिक्षणामुळे ग्रामीण भागात स्थानिक पातळीवर छोटे-मोठे प्रक्रिया उद्योग उभे राहण्यास मदत होईल.

हा उपक्रम शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याच्या दिशेने एक भक्कम पाऊल ठरेलच; शिवाय कृषी क्षेत्रापासून दुरावणाऱ्या आजच्या तरुण 'झेन-जी' पिढीला आधुनिक शेती आणि कृषी-उद्योजकतेकडे (Agri-preneurship) आकर्षित करण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरेल, असा विश्वास कृषी तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.

• Labels: MAHAFPO Federation, Agri Business, Map Epic Communications, Farmer Training, Food Processing, Board Games in Agriculture, Maharashtra Agriculture, Agri Entrepreneurship

• Search Description: MAHAFPO Federation partners with Map Epic Communications to introduce innovative board games and card games to train farmers on processing over 100 crops in Maharashtra.

Hash Tags

#AgriTech #MAHAFPO #FarmersTraining #FoodProcessing #AgriEntrepreneurship #GameBasedLearning #MaharashtraAgri #GenZInAgri #RuralInnovation