१२ वर्षांतील प्रगतीच्या आधारे २०४७ पर्यंत भारताला महासत्ता बनवण्याचा रोडमॅप तयार; भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय प्रवक्ता डॉ. संबित पात्रा यांची माहिती

नवी दिल्ली: स्वातंत्र्याच्या ८० व्या वर्षात पदार्पण करत असताना, भारताला पुढील दोन दशकांत एक पूर्ण विकसित राष्ट्र बनवण्यासाठी केंद्र सरकारने 'सप्तधारा' या विशेष कृती आराखड्याची आखणी केली आहे. भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय प्रवक्ते आणि खासदार डॉ. संबित पात्रा यांनी मंगळवारी नवी दिल्लीतील पक्ष मुख्यालयात आयोजित पत्रकार परिषदेत या आराखड्याची सविस्तर माहिती दिली. गेल्या १२ वर्षांतील आर्थिक, सामाजिक आणि तांत्रिक क्षेत्रातील परिवर्तनाचा पाया वापरून देश आता सात प्रमुख क्षेत्रांमध्ये जागतिक पातळीवर अग्रगण्य स्थानावर पोहोचण्याचे लक्ष्य ठेवत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

पत्रकार परिषदेच्या सुरुवातीला तांत्रिक अडचणींमुळे काही मिनिटे अडथळा निर्माण झाला होता. त्यानंतर डॉ. पात्रा यांनी पुन्हा पत्रकार परिषद सुरू करत स्पष्ट केले की, देशाच्या विकासाचा मार्ग आणि सत्याचा प्रवास कितीही अडचणी आल्या तरी थांबणार नाही. भारताने जागतिक स्तरावर निर्माण केलेले स्थान आणि आंतरराष्ट्रीय आव्हानांना दिलेले सक्षम प्रत्युत्तर यावर भाष्य करत त्यांनी या 'सप्तधारा' संकल्पनेची पार्श्वभूमी विशद केली.

'सप्तधारा' आराखड्याचे सात मुख्य स्तंभ:

१. उत्पादन क्षमता (Manufacturing Power): देशात मजबूत देशांतर्गत मूल्य साखळी (Domestic Value Chain) निर्माण करण्यावर भर दिला जाणार आहे. कच्च्या मालापासून ते पूर्ण तयार झालेल्या उत्पादनापर्यंत (Raw to Finished Product) संपूर्ण प्रक्रिया भारतातच पूर्ण करण्याचे ध्येय आहे. 'झिरो डिफेक्ट' आणि अत्यंत अचूक उत्पादन (Precision Manufacturing) याद्वारे भारतीय उत्पादनांना जागतिक बाजारपेठेत उच्च दर्जा मिळवून दिला जाईल. टिकाऊ आणि दर्जेदार उत्पादनांमुळे भारताची ओळख जगात निर्माण होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

२. कृषी आणि अन्नप्रक्रिया (Agriculture & Food Products): शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवण्यासाठी आणि कृषी क्षेत्रातील उत्पादकता सुधारण्यासाठी रासायनिक खतांचा वापर कमी करून सेंद्रिय शेतीला (Organic Agriculture) प्राधान्य दिले जाईल. डाळी आणि गळित धान्यांच्या उत्पादनात वाढ करणे हे मुख्य उद्दिष्ट आहे. जागतिक संकटांच्या काळातही डिएपी (DAP) आणि युरिया खते वाजवी दरात शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्याचे धोरण कायम राहील.

३. तंत्रज्ञान आणि नवसंशोधन (Technology & Innovation): डिजिटल इंडियाचा पुढील टप्पा म्हणून कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डेटा सेंटर (Data Center) यावर विशेष भर दिला जाईल. देशातील सर्व नागरिकांचा डेटा देशांतर्गत सुरक्षित राहावा यासाठी स्वदेशी डेटा सेंटर्स उभारली जात आहेत. येत्या एका वर्षात सुमारे एक कोटी युवकांना कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे (AI) प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. याशिवाय, डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या (DPI) माध्यमातून स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मोफत ऑनलाइन प्रशिक्षण उपलब्ध करून दिले जाईल.

४. गतिशक्ती आणि पायाभूत सुविधा (Gati Shakti): वाहतूक व्यवस्थेचा विस्तार करण्यासाठी हाय-स्पीड रेल्वे, अत्याधुनिक महामार्ग, आणि अंतर्गत जलमार्ग (Inland Waterways) यांचा वेगाने विकास केला जात आहे. विमानतळांचे आधुनिकीकरण आणि रेल्वे स्थानकांचे जागतिक दर्जाचे सुशोभीकरण यावर भर देण्यात येत आहे. राष्ट्रीय वाहतूक प्रणालीत हायड्रोजन इंधनावर चालणाऱ्या गाड्यांचा समावेश करून स्वच्छ ऊर्जेचा वापर वाढवला जात आहे.

५. संरक्षण आणि सुरक्षा क्षमता (Defense Power): संरक्षण क्षेत्रात आत्मनिर्भरतेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले आहे. भारत आता केवळ शस्त्रास्त्रांची आयात करणारा देश न राहता, स्वदेशी संरक्षण उत्पादनांची निर्यात करणारा देश बनला आहे. सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून 'मिशन सुदर्शन चक्र' अंतर्गत देशभरात मजबूत नागरी संरक्षण (Vibrant Civil Defense) यंत्रणा उभारली जाईल. देशविरोधी विचारसरणी आणि बौद्धिक नक्षलवादाला (Urban/Intellectual Naxalism) लोकशाही आणि वैचारिक मार्गाने मोडून काढण्याचा निर्धार व्यक्त करण्यात आला.

६. हरित आणि नील अर्थव्यवस्था (Green & Blue Economy): पर्यावरणपूरक विकासासाठी ग्रीन हायड्रोजन, सौर ऊर्जा आणि नवीकरणीय ऊर्जेचा (Renewable Energy) विस्तार केला जात आहे. पीएम सूर्यघर मोफत वीज योजनेद्वारे नागरिक स्वतःच्या घरावर सौर पॅनेल लावून वीज निर्मिती करत आहेत. २०४७ पर्यंत १०० गिगावॉट अणुऊर्जा क्षमता (Nuclear Power Capacity) निर्माण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. तसेच सागरी आणि गोड्या पाण्यातील मत्स्य व्यवसायाला (Blue Economy) मोठा चालना दिली जात आहे.

७. सांस्कृतिक आणि मृदू ताकद (Cultural & Soft Power): भारताची सांस्कृतिक ओळख, योग, आयुर्वेद, हस्तकला, डिजिटल कन्टेंट, चित्रपट, अ‍ॅनिमेशन आणि गेमिंग क्षेत्राला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रोत्साहन दिले जात आहे. योग आणि आयुर्वेदाला जागतिक मान्यता मिळाल्याने भारताची मृदू ताकद (Soft Power) जगभरात मजबूत झाली आहे.

२०१४ ते २०२६ मधील प्रगतीची तुलनात्मक आकडेवारी:

पत्रकार परिषदेत डॉ. संबित पात्रा यांनी गेल्या १२ वर्षांतील विविध क्षेत्रांतील बदलांची आकडेवारी मांडली:

• इलेक्ट्रॉनिक उत्पादन: २०१४-१५ मध्ये १.९ लाख कोटी रुपयांचे असलेले उत्पादन २०२४-२५ मध्ये १२ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले आहे (६ पट वाढ).

• मोबाइल उत्पादन: १८,००० कोटी रुपयांवरून वाढून ५.४५ लाख कोटी रुपये झाले आहे (२८ पट वाढ). मोबाइल निर्मितीत भारत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

• मोबाइल निर्यात: १५०० कोटी रुपयांवरून १ लाख कोटी रुपये झाली आहे (१२७ पट वाढ).

• उद्यानपालन (Horticulture): २८०.७ दशलक्ष टनांवरून ३६७.७ दशलक्ष टनांपर्यंत वाढले आहे (३१% वाढ).

• मत्स्य उत्पादन: ९६ लाख टनांवरून १९५ लाख टन झाले आहे (१०४% वाढ).

• स्टार्टअप्सची संख्या: २०१४ मध्ये केवळ ३५० असलेले नोंदणीकृत स्टार्टअप्स २०२६ मध्ये २.३ लाखांपेक्षा जास्त झाले आहेत. युनिकॉर्न कंपन्यांची संख्या ४ वरून १२० वर पोहोचली आहे.

• अंतराळ क्षेत्रातील स्टार्टअप्स: १ वरून वाढून ४४० वर पोहोचले आहेत. भारत जागतिक नवसंशोधन निर्देशांकात (Global Innovation Index) ८० व्या स्थानावरून ३८ व्या स्थानावरून आला आहे.

• राष्ट्रीय महामार्ग: ९१,२८७ किलोमीटरवरून १,४४,६०० किलोमीटरपेक्षा जास्त झाले आहेत (६०% वाढ).

• रेल्वे विद्युतीकरण: २०१४ पर्यंत २०% असलेले विद्युतीकरण आता १००% पूर्ण झाले आहे.

• संरक्षण उत्पादन: ४३,७४६ कोटी रुपयांवरून १.७८ लाख कोटी रुपये झाले आहे. संरक्षण निर्यात ६८६ कोटी रुपयांवरून ३८,४२४ कोटी रुपये झाली आहे (५६ पट वाढ).

• नवीकरणीय ऊर्जा क्षमता: ७६.३८ गिगावॉटवरून २८८.५८ गिगावॉट झाली आहे. सौर ऊर्जा क्षमतेत ६० पटीने वाढ झाली आहे.

यूपीआयच्या १० वर्षांच्या प्रवासावर भाष्य:

एकत्रित डिजिटल पेमेंट प्रणालीला (UPI) १० वर्षे पूर्ण झाल्याबद्दल डॉ. पात्रा यांनी विरोधकांच्या जुन्या वक्तव्यांचा समाचार घेतला. २०१६-१७ मध्ये यूपीआयद्वारे १.७८ कोटी व्यवहार झाले होते, तर आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये ही संख्या २४,१६२ कोटी व्यवहारांवर पोहोचली आहे. व्यवहारांचे मूल्य ०.०७ लाख कोटी रुपयांवरून ३१४ लाख कोटी रुपयांपर्यंत वाढले आहे. सध्या जगातील ११ देशांमध्ये यूपीआय सेवा कार्यरत असून, भारत डिजिटल पेमेंटमध्ये जगात अग्रस्थानी असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

विरोधकांच्या टीकांवर उत्तर देताना त्यांनी सांगितले की, देशातील सामान्य व्यापारी आणि छोटे विक्रेते तंत्रज्ञानाचा वापर अत्यंत सक्षमतेने करत आहेत. भारताचा हा विकास प्रवास 'सप्तधारा'च्या माध्यमातून अधिक वेगाने पुढे जाईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

• Labels: Saptadhara Roadmaps, BJP Press Conference, Dr Sambit Patra, Developed India 2047, Indian Economy, Digital India UPI, Defense Exports India

• Search Description: BJP Spokesperson Dr Sambit Patra announces the Saptadhara roadmap for a developed India, highlighting achievements in manufacturing, UPI, defense, and green energy.

• Hashtags: #Saptadhara #ViksitBharat #SambitPatra #BJP #DigitalIndia #UPI #IndianEconomy #NarendraModi