पुस्तक परिचय (Book Review) : मराठेशाहीच्या संघर्षाचे आणि शौर्याचे सुवर्णपान उलगडणारी महागाथा: रणजित देसाई लिखित 'पावनखिंड'

 

• नाशिक, ३१ जुलै २०२६ - मराठी साहित्यात रणजित देसाई यांच्या ऐतिहासिक कादंबऱ्यांनी इतिहासप्रेमींना नेहमीच भुरळ घातली आहे. त्यांच्याच अत्यंत गाजलेल्या आणि वाचकप्रिय कादंबऱ्यांपैकी एक म्हणजे 'पावनखिंड'. ही कादंबरी केवळ एका ऐतिहासिक प्रसंगाचे वर्णन नाही, तर ती छत्रपती शिवाजी महाराजांवरील अथांग निष्ठा, बाजीप्रभू देशपांडे यांचे अतुलनीय शौर्य आणि बांधल मावळ्यांनी दिलेल्या असीम बलिदानाचा जिवंत दस्तऐवज आहे. आजच्या युगात जेव्हा निष्ठेची आणि त्यागाची व्याख्या बदलत चालली आहे, तेव्हा हे पुस्तक वाचकाला खऱ्या स्वामिनिष्ठेचे भान करून देते.

• कादंबरीची पार्श्वभूमी सिद्धी जोहरने पन्हाळगडाला घातलेल्या वेढ्यापासून सुरू होते. अफाट सैन्य, नैसर्गिक अडथळे आणि अन्नधान्याची टंचाई अशा कठीण प्रसंगातून छत्रपती शिवाजी महाराजांना सुखरूप विशालगडावर पोहोचवणे ही स्वराज्याची सर्वात मोठी गरज होती. अशा वेळी अवघ्या ६०० मावळ्यांना सोबत घेऊन बाजीप्रभू देशपांडे आणि त्यांचे भाऊ फुलाजी यांनी घोडखिंडीत (ज्याला नंतर 'पावनखिंड' नाव मिळाले) अथांग शत्रू सैन्याला रोखून धरण्याचा जो पराक्रम केला, तो जगात कुठेही पाहायला मिळत नाही.

  रणजित देसाई यांच्या लेखणीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची चित्रदर्शी भाषा. घोडखिंडीतील त्या काळरात्री घडलेला थरार, धो-धो कोसळणारा पाऊस, अंगावर झालेले असंख्य वार, आणि "जोपर्यंत तोफेचे तीन आवाज ऐकू येत नाहीत, तोपर्यंत मी खिंड सोडणार नाही" हा बाजीप्रभूंचा भीष्मप्रतिज्ञ संकल्प वाचताना वाचकाचा श्वास रोखला जातो. शिवराय गडावर सुरक्षित पोहोचल्यानंतर तोफेचे आवाज ऐकूनच बाजीप्रभूंनी आपला देह सोडला. हे पुस्तक वाचून पूर्ण झाल्यावर वाचकाचे मन आदराने नतमस्तक होते. मराठी साहित्याचा हा अनमोल ठेवा प्रत्येक पिढीने आवर्जून वाचलाच पाहिजे.

• 
  

  • Labels: Book Review, Pawankhind, Ranjit Desai, Marathi Literature, Historical Novels

  • Search Description: Comprehensive Marathi review of Ranjit Desai's iconic historical novel 'Pawankhind'. Read about the heroic sacrifice of Baji Prabhu Deshpande.

  • Hashtags: #BookReview #MarathiBooks #Pawankhind #RanjitDesai #MarathiLiterature