ऑगस्टच्या सुरुवातीला देशात मान्सून पुन्हा सक्रिय; मध्य भारतासह उत्तर आणि पश्चिम महाराष्ट्रात जोरदार पावसाची शक्यता

छत्तीसगड आणि लगतच्या प्रदेशावर तयार झालेल्या खोल दाबाच्या पट्ट्यामुळे (Deep Depression) देशातील हवामानात वेगाने बदल झाले आहेत. गेल्या काही दिवसांपासून काही भागांत मंदावलेला मान्सून आता पुन्हा एकदा पूर्ण क्षमतेने सक्रिय झाला आहे. चालू वर्षाच्या जुलै महिन्यात पावसाने सरासरीचे उद्दिष्ट पूर्ण केले असून, आगामी ऑगस्ट महिन्याच्या पहिल्या पंधरवड्यातही देशभरात जोरदार पाऊस पडण्याचा अंदाज हवामान अभ्यासकांनी वर्तवला आहे.

जून महिन्यात पावसाने मोठी ओढ दिली होती. तसेच आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय हवामान संस्थांनी या वर्षी जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यात 'अल निनो'च्या (El Niño) प्रभावामुळे तीव्र दुष्काळी परिस्थिती निर्माण होईल असा अंदाज वर्तवला होता. मात्र, प्रत्यक्षात हा अंदाज चुकीचा ठरला आहे. जुलै महिन्यातील पावसाने मान्सूनचा अनुशेष भरून काढला आहे. त्यामुळे देशातील बहुतांश भागात निर्माण झालेले दुष्काळाचे सावट आता बऱ्यापैकी टळले आहे.

हवामान तज्ज्ञांच्या विश्लेषणानुसार, मध्य भारतात निर्माण झालेली चक्रीवादळाची स्थिती आणि कमी दाबाचे क्षेत्र (Low Pressure Area) पश्चिम आणि वायव्य भारताकडे सरकत आहे. त्यामुळे पुढील दोन ते तीन दिवसांत राजस्थान, गुजरात, मध्य प्रदेश, तसेच महाराष्ट्रातील विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्रात पावसाचा जोर वाढणार आहे. बंगालच्या उपसागराकडून येणाऱ्या बाष्पयुक्त वाऱ्यांमुळे उत्तर भारतातील पर्वतीय भागांमध्ये म्हणजेच हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड आणि जम्मू-काश्मीरमध्ये अतिमुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.

शेती क्षेत्राचा विचार करता, जुलै अखेरपर्यंत देशातील एकूण पेरण्यांचे प्रमाण गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे ५ टक्क्यांनी कमी नोंदवले गेले होते. मात्र, ऑगस्टच्या पहिल्या आठवड्यात होणाऱ्या या सार्वत्रिक पावसामुळे उर्वरित पेरण्यांना वेग मिळणार आहे. महाराष्ट्रातील खान्देश, विदर्भ आणि मराठवाड्याच्या काही भागांत तसेच राजस्थानच्या शुष्क भागात या पावसामुळे पिकांना मोठा दिलासा मिळणार असून शेतकरी वर्गात समाधानाचे वातावरण आहे.

उत्तर भारतातील डोंगराळ प्रदेशात मात्र या प्रणालीमुळे मोठ्या धोक्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडमध्ये अनेक ठिकाणी ढगफुटी (Cloudburst) सदृश पाऊस आणि दरडी कोसळण्याच्या (Landslides) घटना घडू शकतात. त्यामुळे पर्यटकांना पुढील काही दिवस या भागांतील प्रवास टाळण्याचा सल्ला हवामान विभागाकडून देण्यात आला आहे. याशिवाय जम्मू-श्रीनगर राष्ट्रीय महामार्गावर वाहतुकीचा खोळंबा होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

एकीकडे उत्तर, मध्य आणि पश्चिम भारतात पावसाचा जोर दिसत असताना, देशाच्या दक्षिण द्वीपकल्पीय भागात मात्र पावसाचे प्रमाण चिंताजनक रीतीने कमी राहण्याचा अंदाज आहे. विशेषतः आंध्र प्रदेशातील रायलसीमा, अंतर्गत कर्नाटक, तेलंगणाचा दक्षिण भाग आणि संपूर्ण तामिळनाडू या भागात हवामान मुख्यतः कोरडे राहील. महाराष्ट्राच्या संदर्भात विचार केल्यास, विदर्भ आणि कोकणात चांगला पाऊस अपेक्षित असला तरी, मध्य महाराष्ट्रातील सोलापूर, सांगली आणि सातारा या दक्षिण भागांत केवळ हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या सरींची शक्यता आहे.

एकंदरीत, ऑगस्ट महिन्याची सुरुवात देशातील बहुतांश राज्यांसाठी सकारात्मक पर्जन्यमान घेऊन येत आहे. अल निनोचा प्रभाव कमी राहिल्याने आणि कमी दाबाच्या प्रणाली वेळेवर सक्रिय झाल्याने या वर्षी मान्सूनचा एकूण आलेख समाधानकारक राहण्याची चिन्हे आहेत.

LABELS: Monsoon Update, Weather Forecast, India Rain News, Maharashtra Weather, Weather Analysis, Rain Alert, Skymet Weather, Agriculture News

SEARCH DESCRIPTION: Monsoon active again! Heavy rain forecast in Central India, Maharashtra and Rajasthan in early August. Know detailed weather analysis.

HASHTAGS: #MonsoonUpdate #RainAlert #WeatherForecast #MaharashtraRain #IndiaWeather #AgricultureNews #HawaManAndaj #Monsoon2026 #IMDAlert #RainfallUpdate