पंढरपुरातील विठ्ठल मूर्तीला वज्रलेप करण्यास वारकरी संप्रदाय आणि मंदिर महासंघाचा विरोध; मूर्तीला हानी पोहोचल्यास मंदिर समिती आणि पुरातत्त्व विभागावर फौजदारी खटला भरणार

 

पंढरपूर, दि. १८ जून २०२६: पंढरपूर येथील कोट्यवधी हिंदूंचे आराध्यदैवत असलेल्या स्वयंभू विठ्ठल-रुक्मिणी मूर्तीवर पुरातत्त्व विभागाद्वारे २३ आणि २४ जून रोजी आयोजित केलेल्या रासायनिक वज्रलेपन प्रक्रियेला (Epoxy/Silicon) वारकरी संप्रदाय आणि महाराष्ट्र मंदिर महासंघाने कडाडून विरोध दर्शवला आहे. या प्रक्रियेमुळे विठ्ठल किंवा रुक्मिणीमातेच्या मूर्तीला कोणतीही हानी पोहोचल्यास संबंधित अधिकारी आणि मंदिर समितीवर धार्मिक भावना दुखावल्याप्रकरणी थेट फौजदारी खटला दाखल करण्याचा इशारा आज पंढरपूर येथे आयोजित पत्रकार परिषदेत देण्यात आला. महासंघाचे राष्ट्रीय संघटक सुनील घनवट यांनी प्रशासनाच्या या एकतर्फी निर्णयावर तीव्र आक्षेप घेत, या संदर्भातील मागणीचे निवेदन मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री, सोलापूर जिल्हाधिकारी आणि विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर समितीला सादर केले आहे. या एकतर्फी पावलामुळे संपूर्ण महाराष्ट्रात जनक्षोभ निर्माण होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

पत्रकार परिषदेत भूमिका मांडताना वारकरी संत-महंत आणि मूर्तीशास्त्रज्ञांनी प्रशासकीय दाव्यांवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले. कोरोना टाळेबंदीच्या काळात केलेले रासायनिक लेपन पुढील १० वर्षे टिकेल, असा दावा मंदिर प्रशासनाने केला होता. मात्र, अवघ्या ४ ते ५ वर्षांतच मूर्तीला पुन्हा लेपनाची आवश्यकता भासणे हेच मुळात या रासायनिक प्रक्रियेचे अपयश सिद्ध करते. तब्बल २८ युगे विटेवर सुखरूप उभा असणाऱ्या विठ्ठलाच्या मूर्तीच्या पायाला कोरोना टाळेबंदीच्या काळात खड्डा कसा पडला आणि रुक्मिणीमातेचे पाय का खराब झाले, याचे कोणतेही शास्त्रीय व समाधानकारक उत्तर अद्याप मंदिर समिती किंवा पुरातत्त्व विभागाला देता आलेले नाही. कृत्रिम रसायनांमुळे पाषाणाचे नैसर्गिक श्वसन रोखले जाऊन मूर्ती आतून ठिसूळ होण्याचा गंभीर धोका असल्याने, वारकरी संत-महंत आणि मूर्तीशास्त्रज्ञांना विश्वासात न घेता प्रशासनाने रासायनिक प्रक्रिया लादण्याचा प्रयत्न केल्यास थेट न्यायालयात याचिका दाखल केली जाईल, असे सुनील घनवट यांनी स्पष्ट केले.

या पत्रकार परिषदेला वारकरी पाईक संघाचे रामकृष्ण हनुमंत महाराज वीर, प्रज्ञापुरी ज्ञानपीठ अक्कलकोटचे पीठासीन धर्माधिकारी प्रसाद पंडित, हिंदुराष्ट्र समन्वय समितीचे जिल्हा संयोजक चंद्रकांत रमणशेट्टी, महाराष्ट्र मंदिर महासंघाचे विनोद रसाळ आणि हिंदु जनजागृती समितीचे राजन बुणगे उपस्थित होते. या वेळी प्रतिनिधींनी कोल्हापूर येथील महालक्ष्मीदेवीच्या मूर्ती संरक्षणाचा दाखला दिला. १० वर्षांपूर्वी, २२ जुलै ते ६ ऑगस्ट २०१५ या कालावधीत केंद्रीय पुरातत्त्व विभागाचे अधिकारी एम. आर. सिंह यांनी महालक्ष्मीदेवीच्या मूर्तीला वज्रलेप करताना मूळ पाषाणाची भुकटी, बेहडा, दुर्वा यांचा अर्क आणि बिब्ब्याचे तेल वापरून पूर्णपणे सेंद्रीय (Organic) पद्धतीचा वापर केला होता. जर तिथे सेंद्रीय लेपन यशस्वी ठरले, तर पंढरपुरात खर्चित आणि अशास्त्रीय रासायनिक लेपनाचा अट्टाहास का केला जात आहे, असा सवाल उपस्थित करत पुरातत्त्व विभागाचे अधिकारी विलास वहाणे यांच्या हेतूवर आणि अधिक निधी खर्च करण्याच्या आर्थिक षडयंत्रावर संघटनांनी संशय व्यक्त केला आहे.

या गंभीर वादात आता सर्वोच्च धार्मिक पीठानेही उडी घेतली आहे. करवीर पीठाच्या जगद्गुरु शंकराचार्यांनी या संदर्भात आपले स्पष्ट मत मांडताना सांगितले की, ‘यथा देहे तथा देवे’ या उक्तीनुसार ज्या पद्धतीने कोणतेही रसायन मानवी शरीराचा दाह करते, तसेच ते मूर्तीचाही दाह करते. त्यामुळे विठ्ठल मूर्तीवर रासायनिक वज्रलेप करू नये, हेच आमचे स्पष्ट मत आहे. वारकरी पाईक संघाचे रामकृष्ण हनुमंत महाराज वीर यांनी सांगितले की, गेल्या काही वर्षांत मूर्तीवर ४ ते ५ वेळा रासायनिक प्रयोग करण्यात आले असून, त्याचा परिणाम म्हणून मूर्तीची हानी होत असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. यापूर्वी कोल्हापूरच्या मूर्तीचे रासायनिक प्रक्रियेमुळे झालेले नुकसान डोळ्यांसमोर असताना पंढरपुरात तीच चूक पुन्हा केली जात आहे. त्यामुळे या प्रक्रियेपूर्वी अधिकाऱ्यांचे दिवाणी व फौजदारी उत्तरदायित्व (Legal Liability) निश्चित व्हावे, अन्यथा राष्ट्रीय संपत्तीचे नुकसान केल्याप्रकरणी अधिकाऱ्यांना थेट न्यायालयात खेचले जाईल, असा इशारा वारकरी संप्रदायाने दिला आहे.

• Labels: Vitthal Murti Vajralepan Dispute, Pandharpur Temple Controversy, Maharashtra Mandir Mahasangh, Sunil Ghanwat HJS, Archaeological Survey of India Pune, Warkari Sampraday Protest 2026

• Search Description: Warkari Sampraday and Maharashtra Mandir Mahasangh strongly oppose the chemical coating of the ancient Vitthal idol in Pandharpur scheduled for June 23.

• Hashtags: #PandharpurTemple #VitthalMurti #WarkariSampraday #MandirMahasangh #ChemicalCoatingDispute #AstraNewsNetwork