'एआय' तंत्रज्ञानामुळे वस्तुनिष्ठ सत्याचा विलय झाल्यास अराजकतेचा मोठा धोका; विवेक सावंत यांचा इशारा!

 

एआयने मानवाची सेवा करावी, जागा घेऊ नये! नागरी समाज आणि धोरणकर्त्यांनी एकत्र येत नियामक पद्धत उभारण्याचे आवाहन

पुणे, दि. १४ जून २०२६ (विशेष प्रतिनिधी): महात्मा फुले यांच्या ऐतिहासिक जन्मद्विशताब्दी वर्षाचे औचित्य साधून 'एस. एम. जोशी सोशलिस्ट फाउंडेशन'च्या वतीने शनिवार, दि. १३ जून रोजी सायंकाळी नवी पेठ येथील प्रशिक्षण सभागृहात एका विशेष संवाद सत्राचे आयोजन करण्यात आले होते. 'कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) जमान्यातील सत्यशोधन' या अत्यंत संवेदनशील आणि समकालीन विषयावर आयोजित या सत्रात 'महाराष्ट्र ज्ञान महामंडळा'चे (MKCL) मेंटॉर विवेक सावंत यांनी मुख्य मार्गदर्शक म्हणून उपस्थित राहून नागरिकांना संबोधित केले. आधुनिक काळात तंत्रज्ञानाच्या अभूतपूर्व विकासामुळे भावनिक आवाहन, संमोहन आणि अत्याधुनिक 'गोबेल्सनीती'चा वापर करून सत्य आणि असत्य यातील फरक जाणीवपूर्वक धूसर केला जात असल्याचे त्यांनी सांगितले. या प्रक्रियेत जर समाजातल्या वस्तुनिष्ठ सत्याचा पूर्ण विलय झाला, तर मानवी व्यवस्थेत मोठी अराजकता निर्माण होईल, असा गंभीर इशारा त्यांनी आपल्या व्याख्यानात दिला.

सध्याच्या डिजिटल युगात कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या गैरवापरामुळे सायबर हल्लेखोरांचे काम कमालीचे सोपे झाले असून, त्या तुलनेत सत्य टिकवून ठेवणाऱ्या संरक्षकांचे काम अधिक आव्हानात्मक बनले आहे. "जर डिजिटल जगतातील मूळ तथ्यच बनावट (Fabricated Facts) केले जात असेल, तर त्यातून अंतिम सत्य शोधायचे कसे?" असा मूलभूत प्रश्न उपस्थित करत विवेक सावंत यांनी डीपफेक व्हिडिओ (Deepfake Videos) ओळखण्याची सक्षम तांत्रिक पद्धत तातडीने विकसित करण्याची आणि अशा बनावट घटकांवर कायदेशीर कारवाई करण्याची मागणी केली. जागतिक स्तरावर, अगदी अमेरिकेसारख्या प्रगत देशातही या अनिर्बंध तंत्रज्ञानाविरोधात आणि प्रचंड ऊर्जा खाणाऱ्या डेटा सेंटर्सना (Data Centers) नागरी स्तरातून विरोध सुरू झाला असून, भारतातही विचारवंत व सामाजिक घटकांनी यावर तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे.

विकासाच्या या टप्प्यावर केवळ आंदोलने तंत्रज्ञानाची गती रोखू शकत नाहीत, परंतु लोकशाही मार्गाने उभे राहिलेले दबाव गट, चिंतन गट, डिजिटल हस्तक्षेप आणि कायदेशीर सार्वजनिक दबाव या प्रगतीला योग्य आणि लोककल्याणकारी आकार नक्कीच देऊ शकतात. "एआय या तंत्रज्ञानाने केवळ मानवजातीची सेवा करावी, मानवाची जागा हिरावून घेऊ नये," हाच आजच्या जागतिक लोकशाहीचा मुख्य सूर आहे. त्यामुळेच नागरी समाज आणि जागतिक धोरणकर्त्यांनी (Policy Makers) आता युती करून एआयच्या वापराबाबत एक कडक आणि पारदर्शक नियामक पद्धत (Regulatory Framework) तातडीने अंमलात आणली पाहिजे, असे प्रतिपादन त्यांनी केले.

विवेक सावंत यांनी पुढे स्पष्ट केले की, तंत्रज्ञान हे केवळ एक साधन आहे; त्याचा वापर मानवी समाजाच्या हितासाठी आणि वैज्ञानिक ज्ञानवृद्धीसाठी कसा करायचा, याची संपूर्ण नैतिक जबाबदारी सुज्ञ नागरिकांची आहे. डिजिटल साक्षरतेचे महत्त्व अधोरेखित करताना त्यांनी वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा आणि सत्यशोधनाच्या ऐतिहासिक परंपरेचा दाखला दिला. या संवाद सत्रानंतर उपस्थित विद्यार्थी, शिक्षक आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी विचारलेल्या लोकशाही, शिक्षण आणि सामाजिक परिवर्तनाशी संबंधित तांत्रिक प्रश्नांना त्यांनी सविस्तर उत्तरे दिली. या वैचारिक व्यासपीठावर ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते सुभाष वारे, सुभाष लोमटे आणि उपेंद्र टण्णू यांच्यासह पुरोगामी चळवळीतील कार्यकर्ते मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

Labels

Artificial Intelligence Regulation, Vivek Sawant Pune, SM Joshi Socialist Foundation, Deepfake Technology Risk, Digital Literacy India, Fact Checking and AI

Search Description

Tech mentor Vivek Sawant warns of societal anarchy if objective truth collapses due to AI at S.M. Joshi Socialist Foundation's dialogue session in Pune.

Hashtags

#ArtificialIntelligence #FactCheck #DigitalLiteracy #VivekSawant #AntiDeepfake #TechRegulation #PuneEvents #ObjectiveTruth2026