कोव्हिड-१९ च्या उत्पत्तीबाबत अमेरिकेच्या गुप्तचर विभागाकडून वर्गीकृत दस्तऐवज सार्वजनिक; आंतरराष्ट्रीय समीकरणांवर परिणाम होण्याची शक्यता

वॉशिंग्टन: कोव्हिड-१९ या महामारीची सुरुवात कशी झाली, हा जागतिक विज्ञानातील आणि राजकारणातील आजवरचा सर्वात मोठा अनुत्तरीत प्रश्न राहिला आहे. हा विषाणू निसर्गतः प्राण्यांमधून मानवात आला की चीनमधील वुहान इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरॉलॉजी (Wuhan Institute of Virology) या प्रयोगशाळेतून लीक (Lab leak) झाला, यावर गेल्या सहा वर्षांपासून तीव्र वाद सुरू आहेत. आता या वादाला एका अत्यंत नाट्यमय घडामोडीमुळे नवीन वळण मिळाले आहे. अमेरिकेच्या नॅशनल इंटेलिजन्सच्या (National Intelligence) मावळत्या संचालक तुलसी गॅबार्ड (Tulsi Gabbard) यांनी आपल्या पदाच्या शेवटच्या दिवशी अत्यंत संवेदनशील आणि वर्गीकृत दस्तऐवज (Classified documents) सार्वजनिक केले आहेत. या कागदपत्रांच्या आधारे गॅबार्ड यांनी दावा केला आहे की, कोव्हिड-१९ च्या उत्पत्तीबाबत अमेरिकन जनतेपासून एक मोठा सत्य लपवण्याचा प्रयत्न (Cover-up) करण्यात आला होता. या संपूर्ण प्रकरणाच्या केंद्रस्थानी अमेरिकेच्या पॅन्डेमिक रिस्पॉन्सचे प्रमुख आणि नामांकित वैज्ञानिक डॉ. अँथनी फॉची (Dr. Anthony Fauci) यांचे नाव आल्याने जागतिक राजकारणात खळबळ उडाली आहे.

तुळशी गॅबार्ड यांनी जाहीर केलेल्या दस्तऐवजांनुसार, डॉ. अँथनी फॉची यांनी कोव्हिड-१९ च्या उत्पत्तीबाबत गुप्तचर यंत्रणांच्या मूल्यमापनावर (Intelligence assessments) थेट प्रभाव टाकला आणि त्यात फेरफार करण्याचा प्रयत्न केला. सर्वात धक्कादायक आरोप म्हणजे, डॉ. फॉची यांनी २०२४ मध्ये अमेरिकन काँग्रेससमोर (संसदेसमोर) शपथ घेऊन खोटे बोलल्याचा दावा गॅबार्ड यांनी केला आहे. त्या वेळी संसदेच्या समितीसमोर बोलताना डॉ. फॉची यांनी विषाणू संशोधनाबाबत (Viral research) गुप्तचर अधिकार्‍यांशी कोणत्याही प्रकारची चर्चा केल्याचे किंवा त्यात सहभागी असल्याचे पूर्णपणे नाकारले होते. मात्र, गॅबार्ड यांनी सार्वजनिक केलेल्या संभाषणांवरून आणि अंतर्गत नोंदींवरून असे दिसून येते की डॉ. फॉची हे गुप्तचर अधिकार्‍यांच्या नियमित संपर्कात होते आणि त्यांनी कोव्हिडच्या उत्पत्तीच्या सिद्धांताला विशिष्ट वळण देण्याचा प्रयत्न केला होता.

या वादाचा मुख्य कणा 'गेन-ऑफ-फंक्शन' (Gain-of-function) या वैज्ञानिक संशोधनाभोवती फिरत आहे. गेन-ऑफ-फंक्शन म्हणजे प्रयोगशाळेत एखाद्या विषाणूची क्षमता, त्याचा संसर्ग पसरवण्याचा वेग किंवा त्याची घातक शक्ती मुद्दाम वाढवणे, जेणेकरून भविष्यात येणाऱ्या महामारीचा आधीच अंदाज घेऊन त्यावर लस किंवा औषधे तयार करता येतील. या संशोधनाचे समर्थक म्हणतात की यामुळे भविष्यातील संकटांचा सामना करण्याची तयारी करता येते, तर विरोधकांच्या मते हे अत्यंत धोकादायक असून यामुळे प्रयोगशाळेतून एखादा महाविनाशक विषाणू बाहेर पडण्याचा धोका असतो. गॅबार्ड यांचा मुख्य आरोप असा आहे की, अमेरिकेचा करदात्यांचा पैसा डॉ. फॉची यांच्या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲलर्जी अँड इन्फेक्शियस डिसीझेस (NIAID) या संस्थेमार्फत चीनमधील वुहानच्या प्रयोगशाळेत वटवाघळांवरील कोरोना व्हायरसच्या अशाच धोकादायक संशोधनासाठी वापरला गेला होता. ही लिंक समोर येऊ नये म्हणूनच 'लॅब लीक' सिद्धांताला सुरुवातीला 'अंधश्रद्धा' किंवा 'कॉन्स्पिरसी थेअरी' (Conspiracy theory) म्हणून हिणवून डावलण्यात आले.

डॉ. अँथनी फॉची यांनी मात्र यापूर्वी नेहमीच आपल्या भूमिकेचा बचाव केला आहे. त्यांनी प्रयोगशाळेत अपघाताने विषाणू लीक होण्याची शक्यता कधीही पूर्णपणे नाकारली नव्हती. परंतु, हा विषाणू मानवनिर्मित आहे किंवा तो जाणूनबुजून प्रयोगशाळेतून सोडण्यात आला आहे, या दाव्यांना त्यांनी नेहमीच तीव्र विरोध केला होता आणि त्यांना वैज्ञानिक आधार नसलेले तर्क म्हटले होते. डॉ. फॉची यांनी एका मुलाखतीत स्पष्ट केले होते की, लॅब लीकची संकल्पना ही स्वतःमध्ये कोणतीही अंधश्रद्धा नाही, परंतु त्याचे जे विकृत सादरीकरण केले जात आहे, ते चुकीचे आहे. त्यांनी गमतीने म्हटले होते की, मी काही 'जेसन बॉर्न' (Jason Bourne) सारखा सीआयएच्या (CIA) मुख्यालयात पॅराशूटने उतरून त्यांना लॅब लीकबद्दल बोलू नका, असे सांगायला गेलो नव्हतो.

या संपूर्ण प्रकरणात आता 'व्हिसलब्लोअर्स' म्हणजेच सरकारी यंत्रणेतील अंतर्गत गुप्त माहिती उघड करणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या साक्षींनी मोठी भर घातली आहे. गॅबार्ड यांनी सादर केलेल्या अहवालानुसार, ज्या गुप्तचर विश्लेषकांनी (Intelligence analysts) सुरुवातीला 'लॅब लीक' सिद्धांताचे समर्थन केले होते किंवा ज्यांनी नैसर्गिक उत्पत्तीच्या सिद्धांतावर शंका घेतली होती, त्यांच्यावर वरिष्ठ पातळीवरून प्रचंड व्यावसायिक दबाव आणण्यात आला होता. काही अधिकाऱ्यांचे करिअर खराब करण्याची आणि त्यांना बाजूला सारण्याची धमकी दिली गेली होती. या अंतर्गत दबावाच्या राजकारणामुळे विज्ञानाचा एकतर्फी अजेंडा जनतेसमोर मांडला गेला, असा थेट आरोप ओडीएनआयच्या (ODNI) प्रसिद्धीपत्रकात करण्यात आला आहे. हे सर्व अंतर्गत तक्रारींचे आणि छळाचे दावे आता पुढील चौकशीसाठी इन्स्पेक्टर जनरल (Inspector General) यांच्याकडे पाठवण्यात आले आहेत.

दुसऱ्या बाजूला, या वादाला तीव्र राजकीय रंगही लाभला आहे. डॉ. अँथनी फॉची हे अमेरिकेतील उजव्या विचारसरणीच्या आणि रिपब्लिकन नेत्यांच्या निशाण्यावर राहिलेले आहेत. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनाने यापूर्वीच अशा प्रकारच्या गेन-ऑफ-फंक्शन संशोधनावरील सर्व सरकारी निधीवर बंदी घातली आहे. दरम्यान, माजी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांनी आपल्या कार्यकाळाच्या शेवटच्या काही तासांत जानेवारी २०२५ मध्ये डॉ. फॉची यांना संभाव्य कायदेशीर कारवाईपासून वाचवण्यासाठी एक 'प्रिव्हेंटिव्ह प्रेसिडेंशियल पार्डन' (Preemptive presidential pardon) म्हणजेच पूर्वलक्षी राष्ट्राध्यक्षीय माफी मंजूर केली होती. व्हाईट हाऊसने त्या वेळी म्हटले होते की, राजकीय सूडबुद्धीने होणाऱ्या कारवायांपासून एका ज्येष्ठ जाहीर सेवकाचे रक्षण करण्यासाठी हे पाऊल उचलणे गरजेचे होते.

न्यायालयीन पातळीवर अद्याप हे आरोप सिद्ध झालेले नसले तरी तुळशी गॅबार्ड यांच्या या 'डॉक्युमेंट डम्प'मुळे (Document dump) कोव्हिड-१९ च्या उत्पत्तीचा जागतिक वाद पुन्हा एकदा केंद्रस्थानी आला आहे. ७० लाखांपेक्षा जास्त लोकांचा बळी घेणाऱ्या या जागतिक महामारीचे मूळ शोधणे हे केवळ राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांपुरते मर्यादित नसून, भविष्यातील मानवी सुरक्षेसाठी अत्यंत आवश्यक आहे. या दस्तऐवजांची आता वैज्ञानिक, कायदेतज्ज्ञ आणि संसद सदस्यांकडून सखोल तपासणी केली जाईल, ज्यामुळे आगामी काळात अनेक आंतरराष्ट्रीय समीकरणांवर याचा परिणाम होण्याची दाट शक्यता आहे.

LABELS:

COVID-19 Origins, Tulsi Gabbard, Dr Anthony Fauci, Wuhan Lab Leak, Gain of Function Research, US Intelligence, Global News Analysis, Geopolitics, Science Controversy

SEARCH DESCRIPTION:

Outgoing US DNI Tulsi Gabbard releases declassified files alleging Dr. Anthony Fauci funded Wuhan lab's risky research and misled Congress on COVID-19 origins.

HASHTAGS:

#COVID19Origins #TulsiGabbard #AnthonyFauci #WuhanLab #LabLeakTheory #CoronaVirus #USPolitics #MarathiNews #BreakingNews #InternationalRelations #GainOfFunction