विठ्ठल-रुक्मिणी मूर्तीच्या रासायनिक लेपनास पंढरपूर न्यायालयाची तात्काळ स्थगिती; मंदिर महासंघ आणि वारकरी संघटनांच्या याचिकेला मोठे यश

 

पंढरपूर, दि. २२ जून २०२६ (प्रतिनिधी): कोट्यवधी हिंदूंचे आराध्यदैवत असलेल्या पंढरपूर येथील 'स्वयंभू' विठ्ठल-रुक्मिणी मूर्तीवर मंदिर समिती आणि पुरातत्त्व विभागाकडून २३ आणि २४ जून रोजी प्रस्तावित असलेल्या रासायनिक वज्रलेपनास पंढरपूर दिवाणी न्यायालयाने (कनिष्ठ स्तर) आज तात्काळ स्थगिती दिली आहे. महाराष्ट्र मंदिर महासंघ आणि वारकरी संप्रदायाच्या वतीने दाखल करण्यात आलेल्या याचिकेवर तातडीने सुनावणी करत, न्यायालयाने पुढील आदेश येईपर्यंत कोणत्याही प्रकारचे रासायनिक लेपन करण्यास कडक मनाई केली आहे. मंदिर समिती केवळ 'दगडाची मूर्ती' समजून कृत्रिम आणि अपवित्र रासायनिक पदार्थांचा (उदा. इपॉक्सी) वापर करत आहे, ज्यामुळे मूर्तीचे पाषाण श्वसन रोखले जाऊन ती आतून अधिक ठिसूळ होण्याचा मोठा धोका असल्याचा तांत्रिक युक्तिवाद याचिकाकर्त्यांनी केला, जो न्यायालयाने पूर्णपणे ग्राह्य धरला आहे.

वारकरी संप्रदाय, बाळकृष्ण डिंगरे आणि महाराष्ट्र मंदिर महासंघाचे पुरुषोत्तम (गणेश) लंके यांनी पंढरपूर येथील दिवाणी न्यायाधीश (कनिष्ठ स्तर) सोनाली राऊळ यांच्या न्यायालयात हा अधिकृत दावा दाखल केला होता. या प्रकरणी याचिकाकर्त्यांच्या वतीने अधिवक्ता सुधीर रानडे यांनी न्यायालयात भक्कम कायदेशीर आणि धर्मशास्त्रीय बाजू मांडली. दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद ऐकून घेतल्यानंतर न्यायालयाने मंदिर समितीला हे रासायनिक वज्रलेप न करण्याविषयी सक्त ताकीद दिली. युक्तिवादादरम्यान हिंदु धर्मशास्त्रानुसार मूर्ती ही केवळ दगडी किंवा पाषाण शिल्प नसून त्यात साक्षात प्राण (देवत्व) असते, ही मुख्य भूमिका मांडण्यात आली. यापूर्वी चार वेळा रासायनिक लेपन करूनही त्याचा फोलपणा सिद्ध झाला असून मूर्तीचे नुकसानच झाले असल्याचे न्यायालयाच्या निदर्शनास आणून देण्यात आले.

या ऐतिहासिक सुनावणीत उज्जैनच्या 'महाकालेश्वर मंदिर' प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या ऐतिहासिक निर्देशांचा तांत्रिक संदर्भ देण्यात आला. या निर्देशानुसार भक्तांच्या धार्मिक भावना दुखावणारे कोणतेही निर्णय प्रशासनाला घेता येत नाहीत. याशिवाय करवीर पीठाच्या जगद्गुरु शंकराचार्यांनी या रासायनिक लेपनास स्पष्ट विरोध करणारे विशेष पत्र दिले होते, न्यायालयाने त्याचीही गांभीर्याने नोंद घेतली. या निर्णयावर समाधान व्यक्त करताना महाराष्ट्र मंदिर महासंघाचे राष्ट्रीय संघटक सुनील घनवट यांनी मंदिर प्रशासन आणि पुरातत्त्व विभागाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. तब्बल २८ युगे विटेवर सुखरूप उभा असणाऱ्या पांडुरंगाच्या मूर्तीच्या पायाला कोरोना टाळेबंदीच्या (Lockdown) काळात अचानक खड्डा कसा पडला आणि रुक्मिणीमातेचे पाय का खराब झाले, याचे कोणतेही तांत्रिक किंवा शास्त्रीय उत्तर अद्याप मंदिर समितीला देता आलेले नाही, असा थेट आरोप त्यांनी केला.

जिल्हाधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत झालेल्या बैठकीत केवळ मते नोंदवली गेली; मात्र कोणती रसायने वापरणार आणि संवर्धन कसे करणार याची कोणतीही पारदर्शक माहिती प्रशासनाने दिली नव्हती. अचानक पत्रक काढून मंदिर बंद ठेवत वज्रलेपाचा निर्णय जाहीर केल्याने भाविकांमध्ये मोठा संभ्रम निर्माण झाला होता. मूर्ती संवर्धनासाठी रासायनिक रसायनांऐवजी 'आयुर्वेदिक वज्रलेप' हा अधिक सुरक्षित आणि परंपरेस अनुरूप असल्याचा पुरावा वारकरी संघटनांनी न्यायालयात सादर केला आहे. यापुढील काळात तरी मंदिर समितीने वारकरी, धर्माचार्य, संत-महंत आणि हिंदुत्वनिष्ठ संघटनांच्या भावनांचा आदर करावा, अशी मागणी आता जोर धरू लागली आहे.

• Labels: Pandharpur Vitthal Murti, Court Stay On Vajralepa, Maharashtra Mandir Mahasangh, Sunil Ghanwat, Vitthal Rukmini Temple Case

• Search Description: Pandharpur civil court has issued an immediate stay order on the proposed chemical coating of Lord Vitthal and Rukmini idols scheduled for June 23-24.

• Hashtags: #Pandharpur #VitthalRukmini #CourtStay #Vajralepa #MandirMahasangh #AstraNewsNetwork