डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर नियंत्रण ठेवणाऱ्या महिलेची जगभरात चर्चा; एका पुस्तकामुळे उडाली खळबळ!

 

अमेरिकेची लोकशाही ही जगातील अत्यंत जुनी, मजबूत आणि संस्थात्मक स्वायत्ततेवर आधारलेली व्यवस्था मानली जाते. परंतु, अलीकडेच प्रकाशित झालेल्या एका पुस्तकाने या जागतिक महासत्तेच्या अंतर्गत कारभाराचे जे चित्र समोर आणले आहे, ते अत्यंत धक्कादायक आणि चिंताजनक आहे. प्रसिद्ध पत्रकार मॅगी हबरमॅन (Maggie Haberman) आणि जोनाथन स्वान (Jonathan Swan) यांनी लिहिलेल्या 'रिजीम चेंज: इनसाइड द इम्पिरियल प्रेसिडेन्सी ऑफ डोनाल्ड ट्रम्प' (Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump) या सुमारे ५०० पानांच्या पुस्तकाने वॉशिंग्टनच्या राजकीय वर्तुळात प्रचंड खळबळबळ उडवून दिली आहे. हजारहून अधिक मुलाखतींवर आधारित असलेले हे पुस्तक केवळ एका राष्ट्राध्यक्षांच्या वैयक्तिक कार्यशैलीवर प्रकाश टाकत नाही, तर अमेरिकेसारखा प्रगत देश कोणत्या परिस्थितीतून जात आहे आणि तिथली लोकशाही कशी धोक्यात आली आहे, याचे वृत्त-विश्लेषण (News Analysis) करते. डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळात वाइट हाऊस (White House) हे एका राजेशाही पद्धतीच्या 'इम्पिरियल प्रेसिडेन्सी'मध्ये कसे रूपांतरित झाले आहे, याचे अनेक पुरावे या पुस्तकात आढळतात.

या पुस्तकातील सर्वात मोठा आणि धक्कादायक खुलासा म्हणजे डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या अवतीभोवती असलेले माहितीचे कवच. ट्रम्प यांच्यापर्यंत कोणती माहिती पोहोचणार आणि कोणती नाही, हे ठरवण्याचा अधिकार कोणत्याही घटनात्मक संस्थेला किंवा राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागाराला नसून, तो एका खाजगी व्यक्तीच्या हातात गेला आहे. नेफ्ताली हार्प (Naftali Harp) नावाच्या ट्रम्प यांच्या जुन्या राजकीय सहकारी आणि माजी वृत्त निवेदिका (News Anchor) सध्या वाइट हाऊसमध्ये अत्यंत शक्तिशाली भूमिका बजावत आहेत. त्यांना अंतर्गत वर्तुळात 'ह्युमन प्रिंटर' (Human Printer) म्हणून ओळखले जाते. नेफ्ताली या विविध वृत्तपत्रांमधील बातम्या, अधिकाऱ्यांचे अहवाल आणि जागतिक घडामोडींचे प्रिंटआऊट काढतात. परंतु, हे करताना त्या एक विशेष निकष लावतात – ट्रम्प यांना जी माहिती वाचून आनंद होईल, जी त्यांच्या विचारसरणीला अनुकूल असेल, तीच माहिती त्यांच्यापर्यंत पोहोचवली जाते. या प्रक्रियेमुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष एका 'इको चेंबर' (Echo Chamber) म्हणजेच प्रतिध्वनी कक्षात अडकले आहेत, जिथे त्यांना केवळ स्वतःचाच आवाज आणि स्वतःचेच कौतुक ऐकायला मिळते.

अशा प्रकारच्या माहितीच्या फिल्टरेशनमुळे देशाच्या धोरणात्मक निर्णयांवर अत्यंत विपरित परिणाम होत असल्याचे या पुस्तकात स्पष्ट केले आहे. ट्रम्प यांच्या 'ट्रुथ सोशल' (Truth Social) या सोशल मीडिया अकाउंटवर येणाऱ्या विचित्र आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आधारित प्रतिमा किंवा विधाने यांमागेही याच यंत्रणेचा हात असल्याचे समजते. राष्ट्राध्यक्ष जेव्हा वास्तविकतेपासून पूर्णपणे तुटतात, तेव्हा देशाचे राष्ट्रीय धोरण हे संस्थात्मक अभ्यासावर आधारित नसून वैयक्तिक लहरींवर अवलंबून राहते. अमेरिकेच्या निर्णय प्रक्रियेत पारंपारिकपणे राष्ट्रीय सुरक्षा परिषद (National Security Council), आर्थिक सल्लागार परिषद (Council of Economic Advisers) आणि गुप्तहेर संस्था (Intelligence Agencies) यांच्याकडून येणाऱ्या माहितीला आणि त्यांच्यातील मतभेदांना अत्यंत महत्त्व असते. कारण या विविध संस्थांच्या परस्परविरोधी आणि कडू सत्यावर आधारित अहवालांमधूनच एक संतुलित आणि परिपक्व निर्णय घेतला जातो. परंतु, ट्रम्प यांच्या सध्याच्या कार्यकाळात अशा कडू पण सत्य बोलणाऱ्या सर्व अनुभवी अधिकाऱ्यांना पद्धतशीरपणे बाजूला करण्यात आले आहे.

या पुस्तकात आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या पातळीवर ट्रम्प यांच्या वर्तनाचे अत्यंत संवेदनशील तपशील देण्यात आले आहेत. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू (Benjamin Netanyahu) यांच्यासोबत झालेल्या एका गुप्त कॉन्फरन्स कॉलचा (Conference Call) संदर्भ देताना पुस्तकात म्हटले आहे की, ट्रम्प यांनी नेतन्याहू यांना अत्यंत खालच्या पातळीवर जाऊन अवमानित केले होते. गाझा (Gaza) पट्टीतील युद्धविरामाच्या संदर्भात ट्रम्प यांच्या डोक्यात एक व्यापारी योजना होती. एक बांधकाम व्यावसायिक (Builder) या नात्याने ट्रम्प यांना गाझाचा पूर्ण विध्वंस करून तिथे पुन्हा नवीन इमारती आणि व्यावसायिक प्रकल्प उभे करायचे होते, ज्यासाठी जागतिक देशांकडून निधी गोळा करून हे कंत्राट आपल्या जावयाला देण्याचा त्यांचा कथित हेतू होता. जेव्हा नेतन्याहू यांनी या योजनेला विरोध केला, तेव्हा ट्रम्प यांनी त्यांना अत्यंत कटू शब्द सुनावले. हे वर्तन केवळ राजनैतिक शिष्टाचाराचे उल्लंघन करणारे नाही, तर अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणातील अस्थिरता दर्शवणारे आहे.

शिवाय, ट्रम्प यांच्या वैयक्तिक आयुष्यातील आणि आरोग्याविषयीच्या बाबींवरही या पुस्तकात प्रकाश टाकण्यात आला आहे. त्यांच्या पत्नी मेलानिया ट्रम्प (Melania Trump) यांच्याशी वाइट हाऊसच्या अंतर्गत सजावटीवरून झालेले वाद असोत की त्यांच्या आरोग्याविषयीच्या चिंता, जसे की त्यांच्या पायाला येणारी सूज, कमी झालेली श्रवणशक्ती आणि विस्मरण – या सर्व बाबींचा परिणाम त्यांच्या एकूणच कार्यक्षमतेवर होत असल्याचे लेखकांनी म्हटले आहे. जेव्हा एखादा राष्ट्रप्रमुख शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या थकलेला असतो आणि त्याच्या अवतीभोवती केवळ 'जी हुजूर' (Yes Men) म्हणणाऱ्या लोकांचा भरणा असतो, तेव्हा त्या देशाची अवस्था बिकट होते. इराणसोबतच्या अणुकराराच्या संदर्भात ओमानच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी सकारात्मक मध्यस्थी केली असतानाही, अचानक ट्रम्प यांनी घेतलेले आक्रमक निर्णय हे अशाच एकांगी माहितीचे फलित होते.

या संपूर्ण प्रकरणाचे जागतिक आणि भारतीय परिप्रेक्ष्यातून विश्लेषण केले, तर एकाधिकारशाहीचे (Authoritarianism) एक जागतिक प्रारूप समोर येते. जेव्हा लोकशाही व्यवस्थेतील कॅबिनेटचे मंत्री, सनदी अधिकारी आणि सल्लागार आपले स्वतंत्र मत मांडण्याचे स्वातंत्र्य गमावून बसतात, तेव्हा सत्ता एकाच केंद्राभोवती एकवटते. जगातील सर्वात बुद्धिमान व्यक्तीच्या मेंदूलाही मर्यादित क्षमता असतात; त्यामुळेच ५० वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील तज्ज्ञांनी एकत्र येऊन विचारमंथन करणे लोकशाहीत आवश्यक मानले जाते. 'रिजीम चेंज' हे पुस्तक केवळ अमेरिकेची कथा सांगत नाही, तर जगातील प्रत्येक लोकशाही देशाला इशारा देते की, जर संस्था कमकुवत झाल्या आणि सत्तेभोवती खुशमस्कऱ्यांचे कोंडाळे तयार झाले, तर तो देश केवळ देवाच्या दयेवरच चालू शकतो. हा सत्तेचा अमर्याद संकोच लोकशाहीच्या भविष्यासाठी अत्यंत घातक ठरणारा आहे.

LABELS : Global Politics, US Presidency, Donald Trump, Regime Change Book, White House Secrets, Political Journalism, International Relations, Democracy Crisis, Media Censorship, News Analysis

SEARCH DESCRIPTION : Discover the shocking White House revelations from the book 'Regime Change' about Donald Trump's echo chamber, Maggie Haberman's insights, and US politics.

HASHTAGS : #DonaldTrump #RegimeChange #WhiteHouse #USPolitics #MaggieHaberman #MarathiNews #PoliticalAnalysis #GlobalPolitics #BenjaminNetanyahu #Democracy #InternationalRelations #TrendingNews