मान्सूनचा अंदाज : यंदा देशात दुष्काळजन्य परिस्थितीची भीती

 

शेतकऱ्यांची धाकधूक वाढली! पंजाब ते मध्य भारतासह मुख्य कृषी पट्ट्यात यंदा 'बिलो नॉर्मल' पावसाची शक्यता 

नवी दिल्ली / मुंबई, दि. ३० मे २०२६ (विशेष प्रतिनिधी): कडाक्याच्या उन्हापासून दिलासा मिळण्याची वाट पाहणाऱ्या भारतासाठी हवामान क्षेत्रातून एक अत्यंत चिंताजनक बातमी समोर येत आहे. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने (IMD) यंदाच्या नैऋत्य मान्सूनच्या (South West Monsoon) अंदाजात सुधारणा करत तो दीर्घकालीन सरासरीच्या (LPA) ९२ टक्क्यांवरून थेट ९० टक्क्यांवर खाली आणला आहे. कागदावर हा बदल लहान वाटत असला, तरी हवामान तज्ज्ञांच्या मते, यामुळे जून ते सप्टेंबर या अत्यंत महत्त्वाच्या चार महिन्यांच्या हंगामात देशात सरासरीपेक्षा कमी (Below Normal) पाऊस पडण्याचा धोका कमालीचा वाढला आहे. पॅसिफिक महासागरात तापणाऱ्या पाशर््वभूमीवर 'एल निनो' (El Niño) प्रक्रियेचे संभाव्य पुनरागमन आणि मान्सूनची संथ गती ही यामागची मुख्य कारणे आहेत.

आयएमडीने काल अधिकृतपणे जारी केलेल्या सुधारित आकडेवारीनुसार, संपूर्ण देशात यंदा पाऊस कमी पडण्याची किंवा तो सरासरीपेक्षा कमालीचा तुटीचा राहण्याची दाट शक्यता तब्बल ८४% टक्के आहे. या सुधारित अंदाजामुळे भारताचा मुख्य कृषी पट्टा मानल्या जाणाऱ्या पंजाब, हरियाणा, उत्तर प्रदेश आणि संपूर्ण मध्य भारतासह महाराष्ट्रातील कोट्यवधी शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. हे सर्व प्रदेश आपल्या मुख्य खरीप पिकांसाठी संपूर्णपणे मान्सूनच्या पावसावर अवलंबून आहेत. जर जून ते सप्टेंबर दरम्यान पावसाने पाठ फिरवली, तर त्याचा थेट फटका अन्नधान्य उत्पादनाला आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेला बसण्याची भीती वर्तवली जात आहे.

या अनिश्चिततेमध्ये सर्वात मोठी भूमिका 'एल निनो' या मान्सून 'स्पॉइलर' घटकाची असणार आहे. हवामान विभागाच्या विश्लेषणानुसार, पॅसिफिक महासागराच्या पाण्याच्या तापमानात होणाऱ्या वाढीमुळे (एल निनो) भारतात पाऊस आणणारे ढग कमी प्रमाणात पोहोचतात. यंदा जून महिन्याच्या सुरुवातीलाच एक 'कमकुवत एल निनो' स्थिती निर्माण होऊ शकते, जी जुलै आणि ऑगस्ट दरम्यान अधिक तीव्र होत सप्टेंबरपर्यंत सक्रिय राहील. यामुळे मान्सूनच्या पावसाचे वितरण विस्कळीत होणार असून चालू वर्षातील जून महिना नेहमीपेक्षा अधिक उष्ण आणि कोरडा राहण्याचे संकेत आहेत.

दुसरीकडे, केरळच्या किनारपट्टीवर मान्सून दाखल होण्यास यंदा किंचित विलंब झाला आहे. आयएमडीच्या पूर्वीच्या अंदाजानुसार मान्सून २६ मे पर्यंत केरळमध्ये धडकणे अपेक्षित होते, परंतु अरबी समुद्र आणि नैऋत्य बंगालच्या उपसागरावर मान्सूनची वाटचाल अत्यंत संथ गतीने सुरू आहे. हवामान शास्त्रज्ञांच्या मते, मान्सूनची अधिकृत तारीख १ जून असून त्यात प्लस-मायनस ७ दिवसांचा फरक सामान्य मानला जातो. त्यामुळे तांत्रिकदृष्ट्या मान्सून अजून फार रेंगाळलेला नसला, तरी त्याची गती स्लगिश (संथ) आहे. गेल्या दोन दिवसांत झालेल्या स्थानिक वादळी पावसामुळे देशातील बहुतांश भागांतील उष्णतेची लाट ओसरली असली, तरी पुढील एक आठवडा केरळमध्ये खऱ्या अर्थाने मान्सूनच्या सरी कोसळण्याची प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.

Labels

Monsoon Forecast 2026, Indian Meteorological Department, El Nino Threat, Below Normal Rainfall, Indian Agriculture Crisis, Weather Updates

Search Description

The Indian Meteorological Department (IMD) has downgraded its southwest monsoon forecast for 2026 from 92% to 90% of LPA. Weather experts warn of a "below normal" rainy season from June to September across key agricultural regions including Punjab, Haryana, and Central India due to the emerging El Nino effect.

Hashtags

#Monsoon2026 #IMDAlert #ElNino #RainfallDeficit #IndianFarmers #WeatherUpdate #AgricultureNews #BreakingNews