मीठ आणि साखरेत आढळतेय मायक्रोप्लास्टिक; वाढतोय गंभीर आजारांचा धोका

 

सुरुवातीला एक गंभीर प्रश्न

आपल्या अन्नपदार्थांमध्ये हळूहळू विषारी घटक मिसळत आहेत, याची कल्पना करण्यासही भीती वाटते. जर मिठ खाल्ल्यामुळे कॅन्सर होऊ लागला, हृदयविकाराचा झटका येऊ लागला किंवा वजन वाढू लागले, तर आपण काय करावे? भारतातील बाजारात मिळणाऱ्या अनेक मिठांच्या ब्रँड्समध्ये मायक्रोप्लास्टिक सापडले आहे, जे आपल्या आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक आहे.

अहवालाचा तपशील आणि शोध

पर्यावरणाविषयी काम करणाऱ्या "टॉक्सिक्स लिंक" या एनजीओने आपल्या नवीन अहवालात मिठ आणि साखर यांच्यात प्लास्टिकचे सूक्ष्म कण सापडल्याचे उघड केले आहे. या संस्थेने बाजारातून अनेक ब्रँड्सचे नमुने घेऊन त्यांची तपासणी केली, ज्यामध्ये सर्व नमुन्यांमध्ये मायक्रोप्लास्टिक आढळले. 10 प्रकारच्या मिठांमध्ये, जसे की टेबल सॉल्ट, सेंधा नमक, समुद्री मिठ, आणि स्थानिक कच्चे मिठ, या सर्व नमुन्यांमध्ये मायक्रोप्लास्टिकचे कण सापडले आहेत. हे नमुने ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म आणि बाजारातून खरेदी करण्यात आले होते. अहवालानुसार, सर्व नमुन्यांमध्ये विविध प्रकारचे प्लास्टिकचे तुकडे आणि फाइबर आढळले आहेत, ज्यांचा आकार 1 मायक्रोमीटरपासून 5 मिलिमीटरपर्यंत होता.

मायक्रोप्लास्टिक म्हणजे काय?

मायक्रोप्लास्टिक म्हणजे प्लास्टिकचे असे बारीक कण, ज्यांचा आकार 5 मिलिमीटरपेक्षा कमी असतो. हे कण इतके सूक्ष्म असतात की त्यांना डोळ्यांनी पाहणे कठीण असते. असे सूक्ष्म प्लास्टिक कण आपल्या शरीरात जाऊन आपल्या आरोग्यावर घातक परिणाम करू शकतात.

आरोग्याला धोका

अहवालातील संशोधनानुसार, आपल्या शरीराच्या विविध अवयवांमध्ये, जसे की केस, लाळ, फुफ्फुसे, किडनी, आणि इतर ठिकाणी मायक्रोप्लास्टिक आढळले आहेत. हे कण आपल्या शरीरात तीन प्राथमिक मार्गांनी प्रवेश करू शकतात: गिळल्यामुळे, श्वास घेतल्यामुळे, आणि त्वचेशी संपर्कामुळे. त्यामुळे अशा मिठाचा वापर करणे आपल्या आरोग्यासाठी खूपच धोकादायक ठरू शकते.

मिठ आणि साखरेतील मायक्रोप्लास्टिक कसे पोहोचते?

अहवालानुसार, कच्च्या मिठ किंवा सेंधा नमकाच्या तुलनेत आयोडीनयुक्त मिठ अधिक प्रक्रियेतून जातो. या प्रक्रियेदरम्यान, जेव्हा मिठात आयोडीन मिसळले जाते, तेव्हा हे मिठ विविध यंत्रसामग्री आणि उपकरणांच्या संपर्कात येते, ज्यामुळे त्यात मायक्रोप्लास्टिक मिसळण्याची शक्यता वाढते. शिवाय, प्लास्टिकच्या पॅकेटमध्ये मिठाची साठवणूक केल्यामुळेही त्यात प्लास्टिकचे कण मिसळतात. जेव्हा मिठाचे उत्पादन केले जाते, त्या वातावरणात आधीपासूनच प्लास्टिकचे कण मोठ्या प्रमाणात असू शकतात, त्यामुळे मिठात याची मात्रा वाढते.

अहवालातील निष्कर्ष आणि त्याचे महत्त्व

अहवालातील संशोधनानुसार, आयोडीनयुक्त मिठाच्या नमुन्यांमध्ये मायक्रोप्लास्टिकच्या कणांची जास्त प्रमाणात उपस्थिती आढळली आहे. हे कण आपल्या शरीरात प्रवेश करतात आणि आपल्या आरोग्याला हानी पोहोचवू शकतात. आपल्या आहारात मिठ आणि साखर हे आवश्यक घटक असतात, पण जेव्हा या घटकांमध्येही विषारी कण सापडतात, तेव्हा ते आपल्यासाठी अत्यंत गंभीर बाब बनते.

आरोग्यावर होणारे परिणाम आणि चिंतेचे कारण

मायक्रोप्लास्टिकच्या साचणामुळे कॅन्सर, हृदयविकार, आणि इतर गंभीर आजारांचा धोका वाढतो. जून 2024 मध्ये, "दैनिक भास्कर"ने दिलेल्या अहवालानुसार, भारतात सध्या 2.6 कोटींहून अधिक कॅन्सरचे रुग्ण आहेत आणि 2025 पर्यंत ही संख्या 3 कोटींपर्यंत पोहोचू शकते. भारतात फुफ्फुसांच्या कॅन्सरमध्ये 90% रुग्णांचे निदान उशिरा होते, तर स्तन कॅन्सरच्या 50% रुग्णांमध्ये हे प्रमाण आढळते. त्यामुळे मिठ आणि साखर यांसारख्या साध्या पदार्थांमध्ये मायक्रोप्लास्टिकची उपस्थिती एक गंभीर समस्या बनली आहे.

आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत भारतीय उत्पादनांवरील प्रतिबंध

हंगकंग, सिंगापूर, आणि नेपाळ सारख्या देशांनी काही महिनेपूर्वी भारतातील मसाल्यांच्या उत्पादनांवर बंदी घातली होती. या देशांनी भारतीय मसाल्यांचे नमुने तपासले असता, त्यात एथिलीन ऑक्साइड नावाचे रसायन सापडले, जे खाद्य उत्पादनांमध्ये वापरले जाणार नाही. हे रसायन कॅन्सरचे कारण ठरू शकते. या संदर्भात भारतीय खाद्य नियामक संस्था एफएसएसएआयने देशभरातील 111 मसाला उत्पादकांचे मॅन्युफॅक्चरिंग लायसन्स रद्द केले होते.

भारतातील खाद्यपदार्थांवरील विश्वास

आपल्याला सांगितले जाते की पॅकेट बंद खाद्यपदार्थांच्या पॅकेटवर लिहिलेले तपशील वाचावेत. पण प्रत्यक्षात, आपण त्यावर किती विश्वास ठेवू शकतो? जेव्हा आपल्या खाद्यपदार्थांमध्येच विषारी घटक मिसळले जातात, तेव्हा आपल्या आरोग्यावर होणारा परिणाम कसा टाळता येईल? त्यामुळे, मिठ, साखर, मसाले, आणि इतर अन्नपदार्थांच्या शुद्धतेबद्दल आपल्याला जागरूक राहणे आवश्यक आहे.

नवीन आंतरराष्ट्रीय नियमांची अंमलबजावणी

विदेशी बाजारपेठांमध्ये भारतीय खाद्यपदार्थांवर बंदी घातल्यानंतर, भारतीय खाद्य नियामक संस्था एफएसएसएआयने काही उपाययोजना केल्या आहेत, परंतु या उपाययोजना पुरेशा नाहीत. आपल्याला आपल्या आहारातील घटकांबद्दल सतर्क राहणे आवश्यक आहे, कारण हे घटक आपल्या आरोग्यावर दीर्घकालीन परिणाम करू शकतात.

निष्कर्ष

मिठ, साखर, आणि इतर खाद्यपदार्थांमध्ये मायक्रोप्लास्टिकची उपस्थिती एक गंभीर समस्या आहे, ज्याचे निराकरण करण्यासाठी त्वरित आणि व्यापक संशोधनाची गरज आहे. आपल्याला आपल्या आरोग्याच्या सुरक्षेसाठी अधिक जागरूक राहणे आवश्यक आहे, आणि यावर सरकारने आणि नियामक संस्थांनी कठोर कारवाई करणे आवश्यक आहे.