हिंडनबर्ग पुन्हा एकदा भारतीय शेअरबाजारात गोंधळ माजविण्याच्या तयारीत (नवीन अपडेटसह)

 

मुंबई: गेल्या वर्षी अदानी समूहावर केलेल्या आरोपांमुळे भारतीय शेअर बाजारात खळबळ माजवणाऱ्या अमेरिकन कंपनी हिंडनबर्ग रिसर्चने पुन्हा एकदा भारताकडे मोर्चा वळवल्याचे संकेत दिले आहेत. हिंडनबर्गचे संस्थापक नाथन अँडरसन यांनी सोशल मीडियावर केलेल्या एका पोस्टमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

"भारतात लवकरच काहीतरी मोठे घडणार आहे" अशा आशयाचे ट्विट नाथन अँडरसन यांनी केले आहे. या एका वाक्याने भारतीय शेअर बाजारात खळबळ उडवून दिली असून गुंतवणूकदार सावध झाले आहेत. गेल्या वर्षी जानेवारीत हिंडनबर्गने अदानी समूहावर केलेल्या आरोपांमुळे अदानी कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली होती. त्यामुळे अदानी समूहाचे अध्यक्ष गौतम अदानी यांना जगातील तिसऱ्या क्रमांकाच्या श्रीमंत व्यक्तीच्या स्थानावरून खाली येण्याची वेळ आली होती.

हिंडनबर्गचा इतिहास

हिंडनबर्ग रिसर्च ही 2017 मध्ये स्थापन झालेली एक अमेरिकन कंपनी आहे. ही कंपनी कॉर्पोरेट कंपन्यांमधील गैरव्यवहार उघड करण्यासाठी ओळखली जाते. आतापर्यंत हिंडनबर्गने 36 कंपन्यांविरोधात आरोप केले आहेत. हिंडनबर्गच्या अहवालांमुळे अनेक कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली आहे.

गेल्या वर्षी 24 जानेवारी रोजी हिंडनबर्गने अदानी समूहाविरोधात एक अहवाल प्रसिद्ध केला होता. या अहवालात हिंडनबर्गने अदानी समूहावर शेअर किंमती वाढवण्यासाठी बनावट कंपन्यांचा वापर करणे, मनी लाँडरिंग आणि अकाउंटिंग फ्रॉड यासारखे गंभीर आरोप केले होते. या अहवालानंतर अदानी समूहाच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली होती. त्यामुळे गौतम अदानी यांना जगातील तिसऱ्या क्रमांकाच्या श्रीमंत व्यक्तीच्या स्थानावरून खाली येण्याची वेळ आली होती.

हिंडनबर्गच्या अहवालामुळे भारतीय शेअर बाजारात मोठी खळबळ उडाली होती. अदानी समूहाच्या शेअर्समध्ये झालेल्या घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांचे सुमारे 4.5 लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाले होते. या प्रकरणाची चौकशी करण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाने एक तज्ञ समिती नेमली होती. सेबीनेही या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी केली होती.

अदानी समूहाची पुनरागमन

हिंडनबर्गच्या अहवालानंतर अदानी समूहाच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली होती. मात्र गेल्या काही महिन्यांत अदानी समूहाच्या शेअर्समध्ये पुन्हा वाढ झाली आहे. सध्या अदानी समूहाचे शेअर्स हिंडनबर्गच्या अहवालापूर्वीच्या पातळीवर पोहोचले आहेत. गौतम अदानी यांनी आपल्या व्यवसायाचे पुनरुज्जीवन करण्यात यश मिळवले आहे.

हिंडनबर्गच्या नव्या इशाऱ्याने चिंता

आता हिंडनबर्गच्या संस्थापक नाथन अँडरसन यांनी पुन्हा एकदा भारताकडे मोर्चा वळवल्याचे संकेत दिले आहेत. त्यांच्या ताज्या ट्विटमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अनेक जण विचार करत आहेत की हिंडनबर्ग यावेळी कोणत्या कंपनीवर निशाणा साधणार आहे.

काहींचा अंदाज आहे की हिंडनबर्ग यावेळी रिलायन्स इंडस्ट्रीजवर निशाणा साधू शकते. रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे अध्यक्ष मुकेश अंबानी हे सध्या भारतातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहेत. अलीकडेच प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार अंबानी कुटुंबाची एकूण संपत्ती भारताच्या जीडीपीच्या 10 टक्के आहे. त्यामुळे काहींचा अंदाज आहे की हिंडनबर्ग यावेळी रिलायन्सवर निशाणा साधू शकते.

तज्ञांचे मत

अर्थतज्ञ आणि शेअर बाजार विश्लेषकांच्या मते हिंडनबर्गच्या या नव्या इशाऱ्याकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. मात्र त्याचवेळी घाबरून जाण्याचीही गरज नाही. गेल्या वर्षी अदानी प्रकरणात जी चूक झाली ती यावेळी टाळली पाहिजे असे मत तज्ञांनी व्यक्त केले आहे.

ज्येष्ठ अर्थतज्ञ डॉ. विजय केळकर यांच्या मते, "हिंडनबर्गच्या अहवालांकडे गांभीर्याने पाहिले पाहिजे. मात्र त्याचवेळी आपल्या बाजारपेठेवर विश्वास ठेवला पाहिजे. गेल्या वर्षी अदानी प्रकरणात आपण घाबरून गेलो होतो. त्यामुळे अनेकांचे नुकसान झाले. यावेळी तशी चूक होता कामा नये."

शेअर बाजार विश्लेषक यांच्या मते, "हिंडनबर्गसारख्या कंपन्या स्वतःच्या फायद्यासाठी अशा गोष्टी करतात. त्यांच्या अहवालांमुळे बाजारात अस्थिरता निर्माण होते. मात्र त्यांच्या अहवालांना प्रत्येक वेळी गांभीर्याने घेण्याची गरज नाही. भारतीय कंपन्यांवर विश्वास ठेवला पाहिजे."

सरकारची भूमिका

हिंडनबर्गच्या या नव्या इशाऱ्यानंतर सरकारनेही सतर्कता बाळगली आहे. वित्त मंत्रालय आणि सेबीने या प्रकरणाची दखल घेतली असून परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार सरकार यावेळी कोणत्याही परिस्थितीला तोंड देण्यास सज्ज आहे.

वित्त मंत्रालयातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितले, "आम्ही परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहोत. गेल्या वर्षी अदानी प्रकरणात जी चूक झाली ती यावेळी होणार नाही याची काळजी घेतली जात आहे. कोणत्याही परिस्थितीला तोंड देण्यास आम्ही सज्ज आहोत."

सेबीचे एक वरिष्ठ अधिकारी म्हणाले, "आम्ही बाजारातील सर्व हालचालींवर बारीक नजर ठेवून आहोत. कोणताही गैरप्रकार होणार नाही याची काळजी घेतली जात आहे. गुंतवणूकदारांनी घाबरून न जाता सावधगिरी बाळगावी."

गुंतवणूकदारांमध्ये चिंता

हिंडनबर्गच्या या नव्या इशाऱ्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अनेक गुंतवणूकदार आपल्या गुंतवणुकीबाबत सावध झाले आहेत. सोशल मीडियावर अनेक गुंतवणूकदारांनी आपल्या चिंता व्यक्त केल्या आहेत.

मुंबईतील एक गुंतवणूकदार अमित शहा म्हणाले, "हिंडनबर्गच्या या नव्या इशाऱ्यामुळे आम्ही चिंतेत आहोत. गेल्या वर्षी अदानी प्रकरणात अनेकांचे नुकसान झाले होते. यावेळी तसे होऊ नये अशी आशा आहे. सरकार आणि नियामक संस्थांनी यावर लक्ष ठेवावे अशी अपेक्षा आहे."

पुण्यातील एक गुंतवणूकदार श्वेता जोशी म्हणाल्या, "हिंडनबर्गच्या अहवालांमुळे बाजारात अस्थिरता निर्माण होते हे खरे आहे. मात्र प्रत्येक वेळी घाबरून जाण्याची गरज नाही. भारतीय कंपन्यांवर विश्वास ठेवला पाहिजे. मी माझ्या गुंतवणुकीबाबत सावध राहणार आहे, मात्र घाबरणार नाही."

काय असू शकते हिंडनबर्गचे पुढील लक्ष्य?

हिंडनबर्गच्या ताज्या इशाऱ्यामुळे अनेक तज्ञ आणि गुंतवणूकदार अंदाज लावत आहेत की कंपनीचे पुढील लक्ष्य कोण असू शकते. काहींचा अंदाज आहे की रिलायन्स इंडस्ट्रीज हे हिंडनबर्गचे पुढील लक्ष्य असू शकते.

रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे अध्यक्ष मुकेश अंबानी हे सध्या भारतातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहेत. अलीकडेच प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार अंबानी कुटुंबाची एकूण संपत्ती भारताच्या जीडीपीच्या 10 टक्के आहे. या पार्श्वभूमीवर काही विश्लेषकांचा अंदाज आहे की हिंडनबर्ग रिलायन्सवर लक्ष केंद्रित करू शकते.

मात्र, हे केवळ अंदाज आहेत. हिंडनबर्गने अद्याप कोणत्याही कंपनीचे नाव स्पष्टपणे उल्लेख केलेले नाही.

बाजारपेठेवर संभाव्य परिणाम

हिंडनबर्गच्या या नव्या इशाऱ्याचा भारतीय शेअर बाजारावर काय परिणाम होऊ शकतो याबाबत तज्ञांमध्ये मतभिन्नता आहे.

काही तज्ञांच्या मते, गेल्या वर्षीच्या अदानी प्रकरणाच्या अनुभवानंतर बाजार यावेळी अधिक सावधगिरीने प्रतिक्रिया देईल. गुंतवणूकदार घाबरून न जाता सावधगिरी बाळगतील अशी अपेक्षा आहे.

तर काही तज्ञांच्या मते, हिंडनबर्गच्या अहवालामुळे पुन्हा एकदा बाजारात अस्थिरता निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे काही कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये घसरण होण्याची शक्यता आहे.

नियामक संस्थांची भूमिका

या पार्श्वभूमीवर भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळ (सेबी) आणि अन्य नियामक संस्थांची भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे. सेबीने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली असून बाजारातील सर्व हालचालींवर बारीक नजर ठेवली जात आहे.

सेबीच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की कोणताही गैरप्रकार होणार नाही याची काळजी घेतली जात आहे. गुंतवणूकदारांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी सर्व आवश्यक उपाययोजना केल्या जात आहेत.

गुंतवणूकदारांना काय करावे?

तज्ञांच्या मते, गुंतवणूकदारांनी या परिस्थितीत घाबरून न जाता सावधगिरी बाळगावी. कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता केवळ अधिकृत माहितीवर विश्वास ठेवावा. दीर्घकालीन गुंतवणुकीवर लक्ष केंद्रित करावे आणि अल्पकालीन चढउतारांपासून दूर राहावे.

शेअर बाजार विश्लेषक यांच्या मते, "गुंतवणूकदारांनी आपल्या मूळ गुंतवणूक धोरणाशी ठाम राहावे. कोणत्याही एका अहवालामुळे घाबरून जाऊ नये. भारतीय अर्थव्यवस्था मजबूत आहे आणि दीर्घकालीन दृष्टीने भारतीय कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणे फायदेशीर ठरेल."

निष्कर्ष

हिंडनबर्गच्या या नव्या इशाऱ्यामुळे भारतीय शेअर बाजारात काही काळ अस्थिरता निर्माण होऊ शकते. मात्र गेल्या वर्षीच्या अनुभवानंतर बाजार आणि नियामक संस्था यावेळी अधिक सज्ज असल्याचे दिसते. गुंतवणूकदारांनी घाबरून न जाता सावधगिरी बाळगावी आणि दीर्घकालीन गुंतवणुकीवर लक्ष केंद्रित करावे असा सल्ला तज्ञ देत आहेत.

सध्या हिंडनबर्गच्या पुढील पावलाची सर्वांना प्रतीक्षा आहे. त्यांचा पुढील अहवाल कोणत्या कंपनीवर केंद्रित असेल आणि त्याचा बाजारावर काय परिणाम होईल हे येत्या काळात स्पष्ट होईल. तोपर्यंत मात्र बाजारात सावधगिरीचे वातावरण कायम राहण्याची शक्यता आहे.

 अपडेट

हिंडनबर्गचा सेबीच्या चेअरमनकडे निर्देश; अदानी मनी सायफनींग स्कॅंडलमध्ये हिस्सेदारी असल्याचा आरोप

नवीन खुलासा

अमेरिकेतील शॉर्ट सेलर फर्म हिंडनबर्ग रिसर्चने पुन्हा एकदा धक्कादायक खुलासा केला आहे. त्यांच्या नव्या रिपोर्टमध्ये सेबीच्या चेअरमन माधबी पुरी-बूच यांच्यावर गंभीर आरोप करण्यात आले आहेत. अदानींच्या शेअर बाजार घोटाळ्यात सेबीच्या चेअरमन माधबी पुरी-बूच यांचाच हात होता, असा खळबळजनक खुलासा करण्यात आला आहे.

आरोपांची गंभीरता

हिंडनबर्गच्या रिपोर्टनुसार, अदानी मनी सायफनींग स्कॅंडलमध्ये वापरल्या गेलेल्या ऑफशोर संस्थांमध्ये सेबीच्या अध्यक्षांची हिस्सेदारी होती. या आरोपांनुसार, माधबी पुरी आणि त्यांच्या पती धवल बुच यांची बर्म्युडा आणि मॉरिशस फंडांमध्ये छुपे हिस्सेदारी होती. याचा वापर विनोद अदानी यांनी केला होता.

वित्तीय व्यवहार

माधबी पुरी आणि त्यांच्या पतीने 5 जून, 2015 रोजी सिंगापूरमध्ये आयपीई प्लस फंड 1 मध्ये खाते उघडले होते. त्यांच्या गुंतवणुकीचा स्रोत हा त्यांचा पगारच दाखवण्यात आला आहे. तसेच, या जोडप्याची एकूण संपत्ती 10 दशलक्ष डॉलर एवढी आहे, असे कागदपत्रांनुसार समजते.

गंभीर आरोप

हिंडनबर्ग रिसर्चच्या अहवालानुसार, माधबी पुरी आणि त्यांच्या पतीने बर्म्युडा आणि मॉरिशसमधील अस्पष्ट ऑफशोर फंडांमध्ये अघोषित गुंतवणूक केली होती. याच संस्थांचा वापर गौतम अदानी यांचे बंधू विनोद अदानी यांनी आर्थिक बाजारात फेरफार करण्यासाठी केला होता.

सल्लागार कंपनी

सिंगापूरमधील Agora Partners नावाच्या सल्लागार कंपनीत त्यांची 100 टक्के भागीदारी होती. 16 मार्च 2022 रोजी SEBI चेअरपर्सन म्हणून माधबी पुरी यांची नियुक्ती होण्याच्या दोन आठवड्यांपूर्वी, त्यांनी शेअर्स पतीच्या नावावर हस्तांतरित केले होते, असा खुलासा देखील करण्यात आला आहे.

हिंडनबर्गचा पूर्वीचा रिपोर्ट

हिंडनबर्ग रिसर्चने जानेवारी 2023 मध्ये अदानी ग्रुपच्या विरोधात एक रिपोर्ट जारी केला होता. त्यांनी अदानी ग्रुपच्या शेअर्ससंदर्भात शॉर्ट पोझिशन घेतली होती. भारतीय शेअर बाजारात थेट व्यवहार करण्याची परवानगी नसल्यामुळे, त्यांनी नेमकी कोणासाठी शॉर्ट सेलिंग पोझिशन घेतली हे स्पष्ट केले नव्हते.

सेबीची प्रतिक्रिया

अदानी घोटाळ्याचा खुलासा केल्यानंतर 27 जून 2024 रोजी SEBI ने हिंडनबर्गला ‘कारणे दाखवा’ नोटीस पाठवली. SEBI ने त्यांच्या 106-पानांच्या विश्लेषणामध्ये कोणत्याही तथ्यात्मक त्रुटींचा आरोप केला नाही, असे हिंडनबर्गने म्हटले आहे.

निष्कर्ष

हिंडनबर्ग रिसर्चच्या या नव्या रिपोर्टनंतर भारतात खळबळ उडाली आहे. सेबीच्या चेअरमन माधबी पुरी-बूच यांच्यावर लागलेल्या आरोपांमुळे वित्तीय क्षेत्रात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. या प्रकरणाचा पुढील तपास कसा होतो आणि कोणते परिणाम होतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.