शेकडो निमंत्रित, हजारो भाविक, संत सज्जनांची अयोध्येत मांदियाळी

 अयोध्येत प्राणप्रतिष्ठा विधीची लगबग

अयोध्या : प्रभू श्रीराममूर्ती प्राणप्रतिष्ठेसाठी शेकडो मान्यवरांसह हजारो भाविकांनी अयोध्येत गर्दी केली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी अयोध्येत पोहोचले असून दुपारी १२ वाजून २९ मिनिटांनी प्राणप्रतिष्ठा होणार आहे.

सकाळी १० वाजल्यापासून शंखांसह ५० हून अधिक वाद्यांच्या मंगल ध्वनीने अभिषेक कार्यक्रमास सुरुवात झाली. वैदिक मंत्राने आवाहन केले जात आहे. प्राण-प्रतिष्ठेचा मुख्य विधी दुपारी १२.२९ वाजता सुरू होईल जो ८४ सेकंद चालेल. या ८४ सेकंदात मूर्ती प्राणप्रतिष्ठित होईल.

या उत्सवात करण्यात येणारे वैदिक विधी व शुभ विधी १६ तारखेपासून सुरू झाले. पहिल्या दिवशी प्रयश्चित होम म्हणजेच शुद्धीकरणाची प्रक्रिया झाली. यानंतर कलश पूजन व मूर्तीची मिरवणूक होऊन मूर्ती आवारात दाखल झाली. प्रवास आणि तीर्थयात्रा झाल्या आणि वसाहती झाल्या.

मूर्तीची पावित्र्य आणि शक्ती वाढविण्यासाठी मूर्तीला पाणी, तूप, औषधे, केशर, मध, फळे, धान्ये आणि सुगंधी वस्तू ठेवल्या जात. याला अधिवास म्हणतात. यानंतर २० जानेवारीला श्री रामलल्लाची प्रतिष्ठापना करण्यात आली.

गेल्या ६ दिवसात कधी आणि कोणते पूजाविधी झाले ते समजून घेऊया...

१६ जानेवारी, मंगळवार

या दिवशी प्राणप्रतिष्ठेत पूजा करणाऱ्या यजमानांनी तपश्चर्या करून सरयू नदीत स्नान केले. विष्णूपूजेनंतर पवित्रीकरण प्रक्रियेनंतर प्रायश्चित्त म्हणून दान करण्यात आले. यानंतर मूर्तीची उभारणी केलेल्या ठिकाणी कर्मकुटी होम करण्यात आला. या दिवशी वाल्मिकी रामायण आणि भुशुंडीरामायणाचे पठणही सुरू झाले.

१७ जानेवारी, बुधवार

या दिवशी समुद्रयात्रेसह ब्राह्मण-बटूक-कुमारी-सुवासिनींची पूजा करण्यात आली. बटुक म्हणजेच मुले, कुमारी म्हणजेच दहा वर्षांखालील मुली आणि सुवासिनी म्हणजेच विवाहित महिला यांची पूजा करण्यात आली. त्यानंतर कलश पूजन होऊन कलशयात्रा झाली. या दिवशी रामललाच्या मूर्तीची मिरवणूक होऊन आनंद रामायणाचे पठण सुरू झाले.

१८ जानेवारी, गुरुवार

या दिवशी ज्या ठिकाणी रामलला बसणार होते तिचीही पूजा केली जाते. यानंतर तीर्थपूजा झाली त्यात गणेश-अंबिका व मंडळांची पूजा करण्यात आली. मंडप प्रवेश, यज्ञभूमी आणि वास्तुपूजनासह विधींमध्ये समाविष्ट असलेल्या सर्व आवश्यक पूजा केल्या गेल्या. यानंतर जलाधिवास, गंधादिवास, मूर्तीची पूजा व आरती झाली. जलाधिवासात मूर्ती पाण्यात ठेवली जाते आणि गंधादिवसात अनेक प्रकारच्या सुगंधी वस्तू ठेवल्या जातात.

१९ जानेवारी, शुक्रवार

औषधीवास, केशराधिवास, घृताधिवास आणि धनाधिवास होते. औषधी औषधीमध्ये मूर्ती ठेवली जाते. केशराधिवास म्हणजे मूर्ती कुंकूमध्ये, घृताधिवास म्हणजे मूर्ती तुपात ठेवली जाते आणि धनाधिवास म्हणजे मूर्ती विविध प्रकारच्या धान्यात ठेवली जाते. असे मानले जाते की कोरीव काम करताना मूर्तीला इजा झाल्यामुळे होणारे दोष आणि अशुद्धता या विधींनी दूर होतात. या दिवशी आरणीतून प्रकट झालेल्या अग्निची नवकुंडांमध्ये स्थापना करण्यात आली, त्यानंतर हवन, वेद पारायण, रामायण पारायण झाले.

२० जानेवारी, शनिवार

या दिवशी मंदिराच्या प्रांगणात ८१ कलशांची स्थापना व पूजा करण्यात आली. यानंतर सकाळी साखर उपवास व फळ उपवासाचा विधी झाला. मूर्तीला शर्कराधिवासात साखर आणि फलाधिवासात फळे ठेवण्यात आली होती. त्यानंतर सायंकाळी पुष्पाधिवास सोहळा झाला. यामध्ये अनेक प्रकारच्या सुवासिक फुलांची मूर्ती ठेवली जाते. या कृतींमुळे मूर्तीचे पावित्र्य आणखी वाढते, असे मानले जाते.

२१ जानेवारी, रविवार

आधी मंडपात आणि नंतर तात्पुरत्या मंदिरात असलेली रामललाची जुनी मूर्ती नवीन मंदिरात नेऊन त्याची प्रतिष्ठापना करण्यात आली. या दिवशी सकाळी मध्याधिवास आणि सायंकाळी शय्याधिवास झाला. मध्याधिवासात ही मूर्ती मधात ठेवली जाते. शय्याधिवासात मूर्ती पलंगावर ठेवली जाते. याला झोपण्याची परंपरा देखील म्हणतात. झोपण्यापूर्वी संध्याकाळची पूजा आणि आरती झाली.