चित्रपट रसग्रहण व कथा (Movie Review & Narrative) : एका वादळी रात्रीचा थरार, संशयाचे जाळे आणि गाण्यांविना खिळवून ठेवणारा रहस्यपट: 'इत्तेफाक' (१९६९)



  • मुंबई, १३ नोव्हेंबर २०२६ - भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात जेव्हा जेव्हा रोमँटिक गाणी, नेहमीचे फॉर्मुले आणि भपकेबाजपणा बाजूला ठेवून केवळ अडीच तासांच्या एका वादळी रात्रीत घडणारा, श्वास रोखून धरायला लावणारा रहस्यपट (Suspense Thriller) आठवला जातो, तेव्हा १९६९ मध्ये प्रदर्शित झालेला बी. आर. चोप्रा निर्मित आणि यश चोप्रा दिग्दर्शित 'इत्तेफाक' (Ittefaq) हा चित्रपट एका अद्वितीय आणि थरारक सुवर्ण शिखरावर उभा राहतो. प्रख्यात गुजराती व मराठी नाटककार सरिता जोशी यांच्या 'धूम्ररहित अग्नि' (Signpost to Murder या इंग्रजी नाटकावरून प्रेरित) नाटकावर आधारित असलेली ही कलाकृती भारतीय रहस्यपटांच्या इतिहासातील सर्वात मोठा मैलाचा दगड ठरते.

    १. चित्रपटाचे कथानक (Narrative & Storyline)

    चित्रपटाची संपूर्ण कथा मुंबईतील एका कोसळणाऱ्या मुसळधार पावसाच्या आणि विजांच्या कडकडाटाच्या रात्री घडते. 'दिलीप रॉय' (राजेश खन्ना) हा एक प्रतिभावान; परंतु अत्यंत संतापी आणि मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ असलेला चित्रकार असतो. आपल्या पत्नीच्या खुनाच्या आरोपाखाली पोलीस त्याला अटक करतात आणि मानसिक तपासणीसाठी मनोरुग्णालयात ठेवतात.

    एका वादळी रात्री दिलीप रुग्णालयाच्या खिडकीचे गज वाकवून पोलिसांच्या तावडीतून निसटतो! संपूर्ण मुंबईत पोलीस त्याचा शोध घेत असतात. जीव वाचवण्यासाठी पळणारा दिलीप एका आलिशान, एकाकी बंगल्याच्या उघड्या खिडकीतून आत शिरतो. त्या बंगल्यात 'रेखा' (नंदा) नावाची एक सुंदर, तरुण विवाहित महिला एकटीच असते.

    दिलीप बंदुकीच्या धाकावर रेखाला ओलीस ठेवतो आणि पोलिसांना न कळवण्याची धमकी देतो. रेखा अत्यंत घाबरलेली आणि असहाय्य वाटत असते. परंतु, कथेला एक अत्यंत धक्कादायक आणि गूढ वळण मिळते! बंगल्यातील बंद बाथरूमच्या दाराखालून रक्ताचा पाट वाहत बाहेर येताना दिलीपला दिसतो!

    दिलीप बाथरूमचे दार उघडतो, तर आत रेखाच्या पतीचा—जगमोहनचा—रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेला मृतदेह सापडतो! दिलीपला वाटते की रेखानेच आपल्या पतीचा खून केला आहे, तर रेखा त्याला विनवणी करते की तिने नाही, तर तिच्या प्रियकराने हा खून केला आहे आणि पोलिसांना कळवल्यास ती अडचणीत येईल. दोघेही आपापल्या संकटात अडकलेले असल्याने एकाच बंगल्यात त्या रात्री एकत्र अडकून पडतात.

    इथून सुरू होतो संशयाचा, खोटेपणाचा आणि बुद्धिबळाच्या चालींचा जीवघेणा खेळ! बाहेर इन्स्पेक्टर दिवाण (इफ्तेखार) पोलिसांचा वेढा घालून उभे असतात, तर आत रेखा आपल्या निरागस चेहऱ्यामागे एक भयानक कट रचत असते.

    चित्रपटाचा सर्वात अंगावर काटा आणणारा आणि प्रेक्षकांना थक्क करणारा परमोच्च बिंदू (Climax) पहाटेच्या सुमारास येतो! दिलीपच्या लक्षात येते की रेखा ही अजिबात घाबरलेली नसून, तिनेच आपल्या प्रियकरासोबत (सुजित कुमार) मिळून पतीचा खून केला आहे आणि आता ती तो खून दिलीपच्या माथी मारून त्याला पोलिसांच्या गोळीने ठार मारण्याचा सापळा रचत आहे!

    जेव्हा रेखा पोलिसांसमोर दिलीपला 'खुनी' म्हणून उभे करते, तेव्हा दिलीप आपल्या चित्रकलेच्या चातुर्याने आणि एका जुन्या पेंटिंगच्या पुराव्यावरून रेखाचा बुरखा टराटरा फाडतो! शेवटी सत्य बाहेर येते, रेखा अडकते आणि दिलीप निर्दोष सुटतो. हा थरारक शेवट पाहताना प्रेक्षकांचा श्वास अक्षरशः रोखला जातो.

    २. कलाकारांचा अद्भूत अभिनय (Star Cast & Performances)

    • राजेश खन्ना (दिलीप रॉय): १९६९ हे वर्ष राजेश खन्ना यांच्यासाठी 'आराधना'चे होते; परंतु त्याच वर्षी त्यांनी 'इत्तेफाक'मध्ये कोणतीही रोमँटिक प्रतिमा न बाळगता एका भेदरलेल्या, संतापी आणि बुद्धिमान चित्रकाराची नकारात्मक छटा असलेली भूमिका ज्या ताकदीने साकारली, तिने समीक्षकांना थक्क केले.

    • नंदा (रेखा): सोज्वळ आणि सात्विक बहिणीच्या भूमिकांसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या नंदा यांनी या चित्रपटात सुरुवातीला असहाय्य आणि शेवटी थंड डोक्याची क्रूर खुनी स्त्री साकारून आपल्या अभिनयाचे अद्भूत दर्शन घडवले.

    • इफ्तेखार, मदन पुरी आणि बिंदू: तपासी पोलीस अधिकारी म्हणून इफ्तेखार आणि गूढ पात्रांमध्ये बिंदू यांनी थरार अधिक गडद केला.

    ३. गाण्यांविना केलेला धाडसी प्रयोग आणि पार्श्वसंगीत (Music & Direction)

    या चित्रपटाचे सर्वात मोठे ऐतिहासिक वैशिष्ट्य म्हणजे या चित्रपटात एकही गाणे नाही (Songless Film) आणि मध्यंतरही (No Interval) नव्हते! त्या काळातील भारतीय सिनेसृष्टीत हा एक अत्यंत धाडसी आणि यशस्वी प्रयोग ठरला. महान संगीतकार सलील चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणाऱ्या पार्श्वसंगीताने (Background Score) पाऊस, विजांचा कडकडाट आणि पावलांचा आवाज यांतून चित्रपटात अद्भूत भयावहता निर्माण केली. या चित्रपटासाठी यश चोप्रा यांना 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार' (Filmfare Best Director Award) मिळाला.

    ४. चित्रपटाचे सार (Conclusion)

    'इत्तेफाक' हा चित्रपट आपल्याला शिकवतो की चेहऱ्यावरील निरागसतेच्या मागेही भयानक कट दडलेला असू शकतो; संशयाच्या वादळात जो शांत डोक्याने पुराव्यांची जुळवाजुळव करतो, तोच मृत्यूच्या जाळ्यातून सुखरूप बाहेर पडतो!

    • Labels: Movie Review, Ittefaq 1969, Rajesh Khanna, Nanda, Yash Chopra, BR Chopra, Salil Chowdhury, Iftekhar, Songless Suspense Thriller, Classic Bollywood

    • Search Description: Comprehensive Marathi review of the 1969 landmark songless suspense thriller masterpiece 'Ittefaq' directed by Yash Chopra starring Rajesh Khanna and Nanda. Narrative, background score, and IMDb fact-check.

    • Hashtags: #Ittefaq1969 #RajeshKhanna #Nanda #YashChopra #SalilChowdhury #SuspenseThriller #ClassicCinema #SonglessFilm #MovieReviewMarathi

चित्रपट रसग्रहण व कथा (Movie Review & Narrative) : एका वादळी रात्रीचा थरार, संशयाचे जाळे आणि गाण्यांविना खिळवून ठेवणारा रहस्यपट: 'इत्तेफाक' (१९६९) चित्रपट रसग्रहण व कथा (Movie Review & Narrative) : एका वादळी रात्रीचा थरार, संशयाचे जाळे आणि गाण्यांविना खिळवून ठेवणारा रहस्यपट: 'इत्तेफाक' (१९६९) Reviewed by ANN news network on ११/१३/२०२६ ०७:५१:०० AM Rating: 5

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

Blogger द्वारे प्रायोजित.
Do you have any doubts? chat with us on WhatsApp
Hello, How can I help you? ...
Click me to start the chat...
".