बंगालच्या उपसागरात पुन्हा चक्रीवादळाची चाहूल; ओडिशा व आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीवर सतर्कतेचा इशारा!
नवी दिल्ली / भुवनेश्वर (दि. २२ नोव्हेंबर २०२६): बंगालच्या उपसागरात पुन्हा एकदा चक्रवाती प्रणाली विकसित होण्याचे संकेत मिळू लागले असून, १९८७ नंतर तब्बल ३९ वर्षांनी अशी मौसमी स्थिती निर्माण होत असल्याचे चित्र समोर आले आहे. भारत हवामान विभागाच्या (आयएमडी) १५ दिवसांच्या विस्तारित हवामान अंदाजात बंगालच्या उपसागरात नवीन चक्रवाती सिस्टम तयार होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. या संभाव्य घडामोडीमुळे ओडिशा आणि आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीवरील भागांत पुन्हा एकदा पावसाचा, वेगवान वाऱ्याचा आणि समुद्रातील वाढत्या पातळीचा धोका निर्माण होऊ शकतो का, याकडे लक्ष लागले आहे. मात्र, सध्या ही केवळ प्राथमिक शक्यता असून ती प्रणाली नेमकी कुठे तयार होईल व तिची तीव्रता किती असेल हे अद्याप स्पष्ट नसल्याने नागरिकांनी घाबरून न जाता केवळ अधिकृत सूचनांवर विश्वास ठेवावा, असे आवाहन तज्ज्ञांकडून केले जात आहे.
१९८७ नंतर ३९ वर्षांतील मौसमी स्थिती आणि अल निनोचा प्रभाव
हवामान विभागाचे महासंचालक मृत्युंजय महापात्र यांनी नोंदवलेल्या निरीक्षणांचा संदर्भ देत तज्ज्ञांनी सांगितले की, साधारणपणे बंगालच्या उपसागरात वर्षभरात सुमारे पाच चक्रवात तयार होतात; त्यातील एक किंवा दोन उन्हाळ्यात (एप्रिल ते जून) तर तीन ते चार मान्सूनोत्तर काळात (ऑक्टोबर ते डिसेंबर) येतात. यंदा आतापर्यंत बंगालच्या उपसागरात तीन चक्रवात निर्माण झाले असून, पुन्हा एकदा प्रणाली सक्रिय होण्याची चाहूल लागली आहे. १९८७ मध्ये सुमारे ३९ वर्षांपूर्वी अशाच प्रकारची मालिका पाहायला मिळाली होती. प्रशांत महासागरातील समुद्री पृष्ठभागाच्या तापमानातील बदलाशी संबंधित 'अल निनो'चा मजबूत प्रभाव या बदलत्या हवामान चक्रामागे असू शकतो, असे हवामान अभ्यासकांचे मत आहे.
तीव्रता व संभाव्य परिणाम : घाबरण्याची गरज का नाही?
हवामान विभागाने १५ दिवसांच्या विस्तारित अंदाजात नवीन प्रणालीची शक्यता वर्तवली असली, तरी ती नेमकी कोठे आकार घेईल, तिचा मार्ग कोणता असेल आणि वेग किती असेल, याबाबत अंतिम निष्कर्ष काढणे सध्या घाईचे ठरेल. समुद्रातील हवेच्या दाबातील बदलांवर शास्त्रज्ञांचे बारकाईने लक्ष आहे. दिलासादायक बाब म्हणजे, अलीकडील काळात निर्माण झालेल्या प्रणालींनी अद्याप अत्यंत भीषण चक्रवाताचे (सुपर सायक्लोन) रूप घेतलेले नाही; मात्र सातत्याने होणाऱ्या हवामान बदलामुळे ओडिशा आणि आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीवरील भागांत पाऊस, वारे व भरती-ओहोटीच्या स्थितीमुळे स्थानिक जनजीवनावर परिणाम जाणवत आहे.
अद्ययावत तंत्रज्ञान आणि आपत्ती व्यवस्थापनाची सज्जता
१९८७ च्या तुलनेत आज हवामान निरीक्षण व अंदाज वर्तवण्याच्या तंत्रज्ञानात मोठी प्रगती झाली आहे. प्रगत उपग्रह (सॅटेलाइट) आणि डॉपलर रडार प्रणालींच्या मदतीने कमी दाबाचे क्षेत्र व संभाव्य चक्रीवादळाच्या हालचालींचा वेळेवर मागोवा घेणे शक्य झाले आहे. त्यामुळे किनारपट्टीवरील भागातून नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवणे, राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दलाची (एनडीआरएफ) पथके तैनात करणे आणि प्रशासकीय मदत यंत्रणा सज्ज ठेवणे यांसाठी पुरेसा वेळ मिळतो. कमी दाबाचे क्षेत्र चक्रवाती प्रणालीत रूपांतरित होताना दिसताच हवामान खात्याकडून आवश्यकतेनुसार इशारा जारी केला जातो.
विज्ञान व तंत्रज्ञानाचा दैनंदिन जीवनाशी संबंध
समुद्रातील पाण्याचे तापमान वाढते, तेव्हा त्यावरील हवा गरम होऊन वर जाते आणि तेथे कमी दाबाचा पट्टा तयार होतो; आजूबाजूची हवा त्या दिशेने वेगाने आकर्षित होते आणि पृथ्वीच्या परिवलनामुळे तिला गिरकी मिळते. यातूनच चक्रवाती प्रणालीचा आकार तयार होतो. दैनंदिन जीवनात शेतकरी, मच्छीमार, किनारपट्टीवरील रहिवासी आणि प्रवासी या सर्वांसाठी हवामानाचा अचूक अंदाज अत्यंत महत्त्वाचा असतो. मच्छीमारांनी खोल समुद्रात जाण्यापूर्वी हवामान खात्याच्या सूचना पाळणे, किनारी भागातील नागरिकांनी सोशल मीडियावरील अफवांवर विश्वास न ठेवणे आणि प्रशासनाच्या मार्गदर्शनाचे पालन करणे हाच सुरक्षिततेचा प्रभावी मार्ग ठरतो.
Labels: Bay of Bengal Cyclone Alert, IMD Extended Forecast, Odisha Andhra Coast Weather, El Nino Impact, Mrutyunjay Mohapatra, Weather News India, Disaster Preparedness, Astra News Network
Search Description: Read the news report on IMD's 15-day extended forecast indicating a possible new cyclonic system in the Bay of Bengal, marking conditions reminiscent of 1987, with guidance for Odisha and Andhra Pradesh coasts.
Hashtags: #BayOfBengal #CycloneAlert #IMD #OdishaWeather #AndhraPradesh #ElNino #WeatherUpdate #AstraNews
Reviewed by ANN news network
on
११/२२/२०२६ ०६:०५:०० PM
Rating:

कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: