ईडीची मोठी कारवाई; व्हॉट्सॲपच्या माध्यमातून शेअर्सचे भाव कृत्रिमरित्या फुगवून 'पंप अँड डंप' घोटाळा करणाऱ्या रॅकेटवर देशभरात कारवाई सत्र

मुंबई : भांडवली बाजारात (शेअर मार्केट) सर्वसामान्य गुंतवणूकदारांची फसवणूक करणाऱ्या आणि व्हॉट्सॲपच्या माध्यमातून शेअर्सचे भाव कृत्रिमरीत्या फुगवून मोठा आर्थिक अपहार करणाऱ्या टोळ्यांवर केंद्रीय यंत्रणांनी अत्यंत कडक पावले उचलली आहेत. अंमलबजावणी संचालनालयाच्या (ईडी) मुंबई प्रादेशिक कार्यालय-१ ने मनी लाँडरिंग प्रतिबंधक कायदा (पीएमएलए), २००२ अंतर्गत १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी एकाच वेळी मोठी कारवाई केली आहे. मुंबई, नाशिक, अहमदाबाद, गांधीनगर, सुरत आणि भावनगर या सहा प्रमुख शहरांमधील तब्बल एकोणतीस ठिकाणी सखोल शोधमोहीम राबवण्यात आली. दोन सूचीबद्ध कंपन्यांच्या (Listed Companies) शेअर्सच्या दरामध्ये फेरफार करून मोठा 'पंप अँड डंप' घोटाळा केल्याप्रकरणी ही कारवाई करण्यात आली असून, या धडक सत्रामुळे आर्थिक गैरव्यवहार करणाऱ्या वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.

अंमलबजावणी संचालनालयाने ज्या ठिकाणांवर छापे टाकले, त्यात आर एम ड्रिप अँड स्प्रिंकलर सिस्टीम्स लिमिटेड (R M Drip and Sprinklers Systems Ltd) आणि आर अँड बी डेनिम्स लिमिटेड (R&B Denims Ltd) या दोन कंपन्यांच्या कार्यालयांचा समावेश आहे. याशिवाय या कंपन्यांचे प्रवर्तक, अत्यंत कमी दरात शेअर्स अलॉट झालेल्या व्यक्तींची निवासस्थाने, विविध स्टॉक-ब्रोकिंग आणि फायनान्स फर्म्सची कार्यालये तसेच व्हॉट्सॲपवर प्रचाराचे ग्रुप चालवणाऱ्या संशयितांच्या ठिकाणांचा शोध घेण्यात आला. प्राथमिक तपासात असे समोर आले आहे की, एप्रिल २०२३ ते मार्च २०२४ या कालावधीत या दोन्ही कंपन्यांनी ठराविक व्यक्ती आणि संस्थांना साडेतीन कोटींहून अधिक शेअर्स आणि कन्वर्टेबल वॉरंट्स जारी केले होते. या व्यवहारासाठी आलेला मोठा निधी एकाच छोट्या आणि आपापसात जोडलेल्या वर्तुळातील व्यक्ती, कंपन्या आणि कर्जदारांकडून आला होता. त्यानंतर पुढील काही महिन्यांत हे शेअर्स ठराविक लोकांच्याच हातात ठेवून त्यांचे बाजारभाव कृत्रिमरीत्या सातत्याने वाढवण्यात आले.

व्हॉट्सॲप ग्रुप्सच्या माध्यमातून 'टिप्स'चा खेळ आणि गुंतवणूकदारांची लूट

या संपूर्ण घोटाळ्याचा ऑपरेटर वर्ग अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने सक्रिय होता. डिसेंबर २०२५ च्या अखेरीस ते फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत व्हॉट्सॲप समुदायांवर 'मल्टीबॅगर स्टॉक्स' (Multibagger Stocks) यांसारखी आकर्षक नावे देऊन ग्रुप्स चालवले जात होते. या ग्रुप्सच्या माध्यमातून किरकोळ गुंतवणूकदारांना संबंधित शेअर्स खरेदी करण्यासाठी दररोज 'बाय' (Buy) टिप्स पाठवल्या जात होत्या. विशेष म्हणजे, हे ग्रुप्स हरियाणा आणि मुंबईतील इतर व्यक्तींच्या नावावर बेकायदेशीरपणे मिळवलेल्या सिमकार्ड्सचा वापर करून गुजरातच्या भावनगर शहरातून चालवले जात होते. या भ्रामक टिप्सला भुलून मोठ्या संख्येने किरकोळ गुंतवणूकदारांनी या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली, ज्यामुळे या शेअर्सची मागणी आणि भाव कृत्रिमरीत्या कैक पटींनी वाढले.

जेव्हा शेअर्सचे भाव उच्च पातळीवर पोहोचले, तेव्हा मोजक्याच लोकांना कमी दरात शेअर्स वाटप झालेल्या (Preferential Allottees) लोकांनी या वाढलेल्या मागणीचा फायदा घेऊन आपल्याकडील शेअर्स मोठ्या प्रमाणावर विकून (Dump) मोकळे झाले. या प्रक्रियेत सर्वसामान्य आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांच्या माथी अव्वाच्या सव्वा भावाने शेअर्स मारले गेले आणि नंतर भाव पडल्याने गुंतवणूकदारांचे अतोनात नुकसान झाले. अशा प्रकारे अफवा पसरवून आणि सोशल मीडियाचा गैरवापर करून गुंतवणूकदारांची फसवणूक करण्यात आली.

ईडीच्या कारवाईत मोठे धागेदोरे हाती आणि खाती गोठवली

शोधमोहिमेदरम्यान अंमलबजावणी संचालनालयाला या घोटाळ्याशी संबंधित अनेक मोठे पुरावे हाती लागले आहेत. यामध्ये 'एफ्लुएन्स जेम्स' आणि इतर, 'कावा एचयूएफ' आणि इतर, तसेच 'कोमालय कन्सल्टन्सी' आणि इतर अशा अनेक कौटुंबिक हितसंबंध असलेल्या लाभार्थी समूहांचा (Clusters) पर्दाफाश झाला आहे. या लाभार्थ्यांनी प्रेफरन्शियल वॉरंट्सच्या माध्यमातून अत्यंत कवडीमोलाच्या भावाने या शेअर्सची मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केली होती. त्यानंतर व्हॉट्सॲप, ट्विटर (एक्स), एसएमएस आणि इतर सोशल मीडिया वाहिन्यांचा सुनियोजित वापर करून या शेअर्सचा प्रचार करण्यात आला आणि भाव फुगवले गेले.

या गंभीर आर्थिक गैरव्यवहाराची दखल घेत अंमलबजावणी संचालनालयाने या व्यक्ती आणि संबंधित संस्थांच्या मालकीची सुमारे दोनशे कोटी रुपयांची ट्रेडिंग खाती गोठवली आहेत (Freeze). तसेच छाप्यांच्या दरम्यान विविध आक्षेपार्ह कागदपत्रे, डिजिटल उपकरणे, शेअर्सच्या व्यवहारांचे रेकॉर्ड आणि मालमत्तेची कागदपत्रे जप्त करण्यात आली आहेत. याप्रकरणी पुढील तपास वेगाने सुरू असून या रॅकेटमागील इतर बडे मासे लवकरच उघडकीस येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

• Labels: Enforcement Directorate, PMLA, Pump and Dump Scam, R M Drip, R&B Denims, Stock Market Fraud, WhatsApp Tip Scam

• Search Description: Enforcement Directorate conducted searches at 29 premises across 6 cities in a WhatsApp-based pump and dump stock manipulation fraud involving two listed companies.

• Hashtags: #EnforcementDirectorate #PMLA #StockMarketScam #PumpAndDump #EDRaids #FinancialFraud #MaharashtraNews