आरोग्य लेख (Health Tips) : थंडीची चाहूल लागताच त्वचा कोरडी पडतेय किंवा ओठांवर पापुद्रे येतायत? त्वचेच्या आरोग्यासाठी सोपे घरगुती नियम

 

•  नागपूर, २६ ऑक्टोबर २०२६ - कोजागरी पौर्णिमा संपताच वातावरणातील उकाडा वेगाने कमी होऊन हवेत कोरडेपणा आणि पहाटेचा बोचरा गारवा वाढू लागला आहे. या ऋतूमध्ये हवेतील सापेक्ष आर्द्रता (Relative Humidity) अचानक कमी झाल्यामुळे आपल्या शरीराच्या बाहेरील त्वचेतील नैसर्गिक ओलावा (Moisture) वेगाने हवेत शोषला जातो. आयुर्वेदानुसार, हा काळ शरीरात 'वात दोष' वाढवणारा असतो. वात हा निसर्गतः कोरडा (रूक्ष) आणि शीत गुणाचा असल्याने तो त्वचेखालील स्निग्ध ग्रंथींचे (Sebaceous Glands) कार्य मंदावतो. परिणामी, हात, पाय, चेहरा कोरडा पडणे, त्वचेवर पांढरे ओरखडे उमटणे, खाज सुटणे आणि ओठ फाटून त्यातून रक्त येणे यांसारख्या तक्रारी सुरू होतात. या समस्येला सामान्य भाषेत 'त्वचेचा कोरडेपणा' किंवा वैद्यकीय भाषेत 'झेरोसिस / ड्राय स्किन' (Xerosis / Pruritus) आणि आयुर्वेदात 'त्वग्रूक्षता / वातज कुष्ठ' म्हटले जाते.

  वेळेवर त्वचेला योग्य पोषण न दिल्यास एक्झिमा (Eczema), त्वचेला भेगा पडणे आणि अकाली सुरकुत्या येण्याचा धोका असतो.

  त्वचेच्या कोरडेपणाची (त्वग्रूक्षता) मुख्य लक्षणे: १. आंघोळीनंतर त्वचा प्रचंड ताणल्यासारखी वाटणे आणि नखाने खाजवल्यास पांढरे चरके उमटणे. २. ओठ सुकणे, ओठांवर कोरडे पापुद्रे जमणे आणि हसताना ओठांच्या कडेला भेगा पडणे. ३. पायांच्या पोटऱ्यांवर आणि हातांवर सतत बारीक खाज सुटणे. ४. चेहरा निस्तेज दिसणे आणि त्वचेची नैसर्गिक चकाकी नाहीशी होणे.

  त्वचेचा कोरडेपणा दूर करून कांती मऊ ठेवण्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. आंघोळीपूर्वी खोबरेल तेल किंवा तिळाच्या तेलाने मालिश (अभ्यंग): आंघोळ करण्याच्या १५ मिनिटे आधी संपूर्ण अंगाला थोडे कोमट खोबरेल तेल किंवा तिळाचे तेल लावावे. तेल त्वचेच्या पेशींमध्ये खोलवर जाऊन ओलावा टिकवून ठेवते, ज्यामुळे आंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडत नाही. २. ओठांवर शुद्ध गाईचे साजूक तूप किंवा ताजी साय लावा: ओठ फाटत असल्यास त्यावर रासायनिक लिपबाम लावण्याऐवजी १ थेंब शुद्ध देशी गाईचे तूप किंवा दुधावरची ताजी साय दिवसातून तीन वेळा लावावी. हे ओठांना नैसर्गिक स्निग्धता देऊन भेगा २४ तासांत भरून काढते. ३. कडक गरम पाण्याने आंघोळ करणे टाळा (कोमट पाणी वापरा): कडक उकळत्या पाण्याने आंघोळ केल्यास त्वचेवरील नैसर्गिक तेलाचा संरक्षक थर वितळून नष्ट होतो. नेहमी अंगाला सोसेल अशा हलक्या कोमट पाण्यानेच आंघोळ करावी. ४. रासायनिक साबणाऐवजी बेसनाचे उटणे किंवा मुगाचे पीठ वापरा: तीव्र वास आणि केमिकल्स असणारे साबण त्वचेचा कोरडेपणा वाढवतात. त्याऐवजी १ चमचा बेसन किंवा मुगाच्या डाळीचे पीठ त्यात थोडे दूध किंवा गुलाबजल कालवून ते अंगाला लावून आंघोळ करावी. ५. दिवसभरात भरपूर पाणी प्या आणि आहारात साजूक तूप ठेवा: हवा थंड झाली तरी पाणी पिण्याचे प्रमाण कमी करू नका; दिवसभरात किमान २ ते २.५ लिटर पाणी प्यावे. रोजच्या जेवणात १ चमचा देशी तूप पोटात जाणे आवश्यक आहे, जेणेकरून त्वचेला आतून पोषण मिळते.

• • Labels: Health Tips, Dry Skin Relief, Chapped Lips Care, Twagrukshata Ayurveda, Coconut Oil Massage, Xerosis October Care, Marathi Health

  • Search Description: Comprehensive Marathi health guide on preventing autumn skin dryness (Xerosis), chapped lips, and winter itch using coconut oil abhyanga, cow ghee, and natural gram flour cleansers.

  • Hashtags: #HealthTips #DrySkinRelief #ChappedLips #Twagrukshata #SkinCareAyurveda #Abhyanga #WinterSkinCare #OctoberHealth #MarathiHealth #AyurvedicRemedies