आरोग्य लेख (Health Tips) : मान्सूनमध्ये अचानक वाढणारे 'युरिक ॲसिड आणि गाउट सांधेदुखी' (High Uric Acid & Gout Attack): कारणे आणि ५ सोपे उपाय!

 

•  नागपूर, १० सप्टेंबर २०२६ - पावसाळ्याच्या दिवसांत वातावरणातील अति-गारवा, घामाचे प्रमाण कमी होणे आणि तहान न लागल्यामुळे पुरेसे पाणी न पिणे यांमुळे मूत्रपिंडाची (Kidneys) कार्यक्षमता मंदावते. परिणामी, शरीरात प्रथिनांच्या चयापचयातून (Purine Metabolism) तयार होणारे युरिक ॲसिड मूत्रावाटे पूर्णपणे बाहेर पडत नाही. रक्तातील हे अतिरिक्त युरिक ॲसिड सूक्ष्म सुयांसारख्या स्फटिकांच्या (Urate Crystals) रूपात सांध्यांमध्ये, विशेषतः पायाच्या मोठ्या अंगठ्यात (Big Toe), घोट्यात किंवा गुडघ्यात जमा होऊ लागते. या समस्येला वैद्यकीय भाषेत 'गाउट' (Gout / Hyperuricemia) किंवा आयुर्वेदात 'वातरक्त' (Vatarakta) म्हटले जाते.

  गाउटचा झटका रात्री झोपेत असताना अचानक येतो; पायाचा अंगठा लालभडक होऊन सुजतो आणि त्याला साधी चादर लागली तरीही असह्य, आग झाल्यासारख्या वेदना होतात.

  गाउट आणि वाढलेल्या युरिक ॲसिडची मुख्य लक्षणे: १. पायाच्या मोठ्या अंगठ्याच्या सांध्यात अचानक तीव्र ठसठस लागणे, सांधा लाल होणे आणि सूज येणे. २. सांध्याला स्पर्श करताच तीव्र उष्णता आणि असह्य वेदना जाणवणे. ३. घोट्याच्या किंवा गुडघ्याच्या सांध्याची हालचाल मंदावणे आणि चालताना लंगडावे लागणे. ४. सकाळी उठल्यावर सांधे आखडलेले असणे.

  युरिक ॲसिडवर मात करण्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. गुळवेल (गिलोय) काढा: आयुर्वेदात वातरक्तासाठी गुळवेल हे सर्वोत्तम औषध मानले गेले आहे. १ इंच ताजी गुळवेलीची काडी ठेचून १ ग्लास पाण्यात उकळावी. पाणी निम्मे झाल्यावर ते सकाळी कोमट प्यावे. गुळवेल रक्तातील युरिक ॲसिडचे स्फटिक वितळवून बाहेर काढते. २. सकाळी कोमट पाण्यात लिंबू आणि मध: १ ग्लास कोमट पाण्यात अर्धा लिंबाचा रस पिळून सकाळी प्यावा. लिंबातील सायट्रिक ॲसिड युरिक ॲसिडचे क्षारीकरण (Alkalization) करून ते शरीराबाहेर टाकण्यास मदत करते. ३. दिवसभरात भरपूर पाणी प्या (किमान ३ लिटर): तहान लागत नसली तरीही भरपूर पाणी प्यावे, ज्यामुळे मूत्रपिंड युरिक ॲसिड सहज गाळून बाहेर टाकू शकते. ४. प्युरीनयुक्त अन्न पूर्णपणे टाळा: युरिक ॲसिड वाढलेले असताना लाल मांस (Red Meat), मद्यपान, बिअर, समुद्री अन्न (Seafood), पालक, मशरूम आणि बेकरीचे यीस्टयुक्त पदार्थ खाणे पूर्णपणे बंद करावे. ५. बर्फाचा शेक (Ice Compress): तीव्र वेदना आणि जळजळ होत असताना सुजलेल्या सांध्यावर बर्फाच्या पिशवीने १० मिनिटे शेक द्यावा. (टीप: गाउटच्या सांध्यावर गरम पाण्याचा शेक देऊ नये, कारण त्याने दाह वाढतो).

• • Labels: Health Tips, High Uric Acid, Gout Pain Relief, Monsoon Joint Pain, Vatarakta Ayurveda, Giloy Guduchi Remedy

  • Search Description: Comprehensive Marathi health guide on managing high uric acid, gout attacks, and big toe joint swelling during monsoon using Giloy, lemon water, and dietary precautions.

  • Hashtags: #HealthTips #UricAcidRelief #GoutPain #JointHealth #Vatarakta