आरोग्य लेख (Health Tips) : मान्सून संपताना अचानक वाढणारा 'डोळ्यांचा संसर्ग आणि कंजंक्टिव्हायटिस' (Pink Eye & Conjunctivitis): कारणे आणि ५ सोपे उपाय!

 

• नागपूर, २४ सप्टेंबर २०२६ - पावसाळा संपण्याच्या या दिवसांत हवेतील दमटपणा, वाढलेली आद्रता आणि अचानक होणारा तापमानातील बदल यांमुळे 'ॲडेनोव्हायरस' (Adenovirus) आणि जिवाणूंचा हवेतील संसर्ग वेगाने पसरतो. जेव्हा हे सूक्ष्मजंतू डोळ्याच्या बाहेरील पारदर्शक पडद्याच्या (Conjunctiva) संपर्कात येतात, तेव्हा डोळ्यांमधील सूक्ष्म रक्तवाहिन्यांना तीव्र सूज येते. परिणामी डोळे लालभडक होतात, डोळ्यांतून सतत पाणी वाहते आणि खाज सुटते. या समस्येला सामान्य भाषेत 'डोळे येणे' किंवा वैद्यकीय भाषेत 'कंजंक्टिव्हायटिस' (Conjunctivitis / Pink Eye) म्हटले जाते.

  हा एक अत्यंत वेगाने पसरणारा संसर्गजन्य आजार आहे. रुग्णाने डोळ्यांना हात लावून जर तोच हात इतर वस्तूंना लावला, तर कुटुंबातील इतर सदस्यांनाही हा संसर्ग तात्काळ जडतो.

  डोळे येण्याची मुख्य लक्षणे: १. डोळ्यांचा पांढरा भाग लालभडक किंवा गुलाबी दिसणे. २. डोळ्यात सतत वाळू किंवा कचरा टोचल्यासारखी तीव्र जळजळ आणि खाज होणे. ३. डोळ्यांतून चिकट, पिवळसर किंवा पांढरा स्राव येणे आणि सकाळी झोपेतून उठल्यावर पापण्या एकमेकांना घट्ट चिकटणे. ४. डोळ्यांवर सूज येणे आणि प्रकाशाची भीती वाटणे (Light Sensitivity).

  डोळ्यांच्या संसर्गावर मात करण्यासाठी ५ आयुर्वेदिक व सोपे घरगुती नियम: १. त्रिफळा काढ्याने डोळे स्वच्छ करणे (Triphala Netra Prakshalan): १ चमचा त्रिफळा चूर्ण १ ग्लास पाण्यात रात्री भिजत ठेवावे. सकाळी ते पाणी गाळणीने आणि नंतर स्वच्छ सुती कापडाने ४ वेळा गाळून घ्यावे (पाण्यात कोणताही कण राहू नये). या पाण्याने डोळ्यांवर हलके हबके मारून डोळे धुवावेत. त्रिफळा डोळ्यांमधील संसर्ग मुळापासून नष्ट करतो. २. थंड पाण्याचा शेक (Cold Compress): एका स्वच्छ सुती रुमालाची घडी थंड पाण्यात भिजवून पिळावी आणि बंद डोळ्यांवर ५ ते १० मिनिटे ठेवावी. यामुळे डोळ्यांमधील रक्तवाहिन्यांची सूज उतरते आणि आग थांबते. ३. शुद्ध गुलाबजल (Pure Rose Water): डोळ्यांत तीव्र जळजळ आणि टोचणे जाणवत असल्यास उत्तम दर्जाच्या शुद्ध आयुर्वेदिक गुलाबजलाचे २-२ थेंब डोळ्यात टाकावेत. यामुळे डोळ्यांना त्वरित थंडावा मिळतो. ४. काळा चष्मा वापरा आणि डोळे चोळू नका: डोळ्यांना वारंवार अस्वच्छ हाताने चोळणे पूर्णपणे टाळावे. बाहेरील धूळ आणि प्रकाशापासून संरक्षण करण्यासाठी बाहेर पडताना काळा चष्मा (Dark Sunglasses) वापरावा. ५. स्वतंत्र टॉवेल आणि वैयक्तिक स्वच्छता: रुग्णाने स्वतःचा टॉवेल, रुमाल, साबण आणि उशीचे कव्हर कुटुंबातील इतरांपासून पूर्णपणे वेगळे ठेवावे. घरात सर्वांनी वारंवार साबणाने हात स्वच्छ धुवावेत.

• • Labels: Health Tips, Conjunctivitis Relief, Pink Eye Monsoon Care, Eye Infection Remedies, Marathi Health, Triphala Eye Wash

  • Search Description: Comprehensive Marathi health guide on treating conjunctivitis, pink eye, and eye infections during monsoon using Triphala eye wash, cold compresses, and hygiene care.

  • Hashtags: #HealthTips #Conjunctivitis #PinkEye #EyeCare #MonsoonHealth #MarathiHealth #AyurvedicRemedies #Triphala