चाकण–तळेगाव औद्योगिक पट्ट्यात 'हफ्ता', कमिशन आणि कंत्राटांसाठी दबाव; उद्योगांसमोर आव्हान

 

पुणे: गुंतवणूक, रोजगार आणि उत्पादनाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या चाकण–तळेगाव औद्योगिक पट्ट्यात स्थानिक दबावगटांकडून हफ्ता, कमिशन आणि विविध कंत्राटांसाठी कंपन्यांवर दबाव आणल्याच्या तक्रारी समोर आल्या आहेत. या प्रकारांमुळे औद्योगिक क्षेत्रातील सुरक्षित वातावरणाबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले असून, राज्यभरातील उद्योगविश्वात चिंतेचे वातावरण पसरले आहे.

पुणे जिल्ह्यातील चाकण–तळेगाव, तसेच रांजणगाव–शिरूर–शिक्रापूर या औद्योगिक मार्गिकांमध्ये अनेक मोठ्या बहुराष्ट्रीय कंपन्या (MNCs), भारतीय उद्योगसमूह आणि हजारो लघु-मध्यम उद्योग (MSME) कार्यरत आहेत. या पट्ट्यात उद्योगांचा विस्तार होत असतानाच स्थानिक कंत्राटदार, सेवा पुरवठादार आणि राजकीय किंवा सामाजिक वर्चस्व असलेल्या काही प्रभावशाली व्यक्तींकडून व्यवसायावर अनधिकृत दबाव आणण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे.

कंत्राटे लाटणे आणि खंडणीच्या तक्रारी

औद्योगिक भागातील काही उद्योजकांनी आणि कंपनी प्रतिनिधींनी दिलेल्या माहितीनुसार, संरक्षणाच्या नावाखाली नियमित हफ्त्याची मागणी केली जाते. याशिवाय स्क्रॅप (भंगार), वाहतूक, मजूर पुरवठा, सुरक्षा (सिक्युरिटी), अर्थमूव्हिंग आणि बांधकामाची कंत्राटे स्वतःला किंवा विशिष्ट व्यक्तींनाच मिळावीत, यासाठी कंपन्यांच्या व्यवस्थापनावर मोठा दबाव आणला जातो. काही प्रकरणांमध्ये तर पर्यावरण, सुरक्षा, परवाने किंवा प्रशासकीय नियमांच्या पूर्ततेसंदर्भातील त्रुटींचे भांडवल करून किंवा खोट्या तक्रारी करण्याची धमकी देऊन कंपन्यांकडून पैसे उकळण्याचे प्रकार घडले आहेत.

अलिकडच्या काळात उघडकीस आलेल्या काही घटनांमध्ये, एका औद्योगिक कंपनीच्या सुरक्षा अधिकाऱ्याने दिलेल्या तक्रारीवरून स्थानिक व्यक्तीविरुद्ध गुन्हा दाखल करून त्याला अटक करण्यात आली. तर दुसऱ्या एका प्रकरणात, उद्योगमालकाकडे दरमहा २० हजार रुपयांच्या हफ्त्याची मागणी केल्याचा आरोप सिद्ध झाल्यानंतर पोलिसांनी कायदेशीर कारवाई केली. एका अत्यंत गंभीर प्रकरणात तर कंपनीच्या एकूण नफ्यातील पाच टक्के हिश्शाची मागणी केल्याचा धक्कादायक आरोप करण्यात आला आहे. हे सर्व आरोप संबंधित कंपन्यांनी नोंदवलेल्या तक्रारींवर आधारित असून पोलीस या प्रत्येक प्रकरणाची स्वतंत्र कायदेशीर पडताळणी करत आहेत.

पोलीस प्रशासनाची कारवाई आणि 'इंडस्ट्रियल ग्रिव्हन्स रिड्रेसल सेल'

औद्योगिक क्षेत्रातील या गंभीर समस्येची दखल घेत पिंपरी-चिंचवड पोलिसांनी उद्योगांच्या अडचणी आणि तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी विशेष 'इंडस्ट्रियल ग्रिव्हन्स रिड्रेसल सेल' (Industrial Grievance Redressal Cell) स्थापन केला आहे. पोलीस प्रशासनाने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, गेल्या साडेतीन वर्षांच्या कालावधीत औद्योगिक क्षेत्रात खंडणी आणि धमकावण्याशी संबंधित ५१ गुन्हे दाखल करण्यात आले असून यामध्ये ११० जणांना अटक करण्यात आली आहे.

औद्योगिक क्षेत्रातील विविध संघटना आणि उद्योजकांच्या प्रतिनिधींसोबत पोलीस अधिकारी नियमित बैठका घेत असून, कोणतीही भीती न बाळगता थेट पोलिसांशी संपर्क साधण्याचे आवाहन पोलीस प्रशासनाकडून केले जात आहे.

उद्योजक संघटनांची भूमिका आणि वास्तव

या संपूर्ण परिस्थितीवर बोलताना चाकण इंडस्ट्रियल असोसिएशनच्या प्रतिनिधींनी सांगितले की, गेल्या काही वर्षांच्या तुलनेत पोलीस प्रशासनाच्या कडक धोरणामुळे आणि कारवाईमुळे अशा घटनांमध्ये घट झाली आहे. कडक पोलीस बंदोबस्त आणि गुन्हेगारांवर केलेल्या कारवायांमुळे गुन्हेगारांवर वचक बसला आहे.

मात्र, दुसरीकडे काही उद्योगपतींचे म्हणणे आहे की, प्रत्यक्ष घडणाऱ्या अनेक घटना अद्याप पोलिसांपर्यंत पोहोचतच नाहीत. व्यावसायिक नुकसान होण्याच्या भीतीने, कामगार किंवा कामात अडथळा निर्माण होण्याच्या चिंतेमुळे अनेक कंपन्या अधिकृतरीत्या तक्रार नोंदवण्याचे टाळतात. त्यामुळे कागदावर दिसणाऱ्या गुन्ह्यांच्या संख्येपेक्षा प्रत्यक्षात घडणाऱ्या घटनांची संख्या अधिक असण्याची शक्यता वर्तवली जात असून हा स्वतंत्र तपासाचा विषय ठरत आहे.

पायाभूत सुविधा आणि कायदा-सुव्यवस्थेचे दुहेरी आव्हान

चाकण-तळेगाव औद्योगिक पट्टा आधीच भीषण वाहतूक कोंडी, खराब रस्ते, पाण्याच्या समस्या आणि अपुऱ्या वीजपुरवठ्यामुळे त्रस्त आहे. त्यातच आता हफ्तावसुली आणि दहशतीचे वातावरण निर्माण होत असल्याने उद्योजकांपुढे दुहेरी संकट उभे ठाकले आहे. महाराष्ट्रात नवीन गुंतवणूक आकर्षित करणे आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्यांना टिकवून ठेवणे हे राज्याच्या आर्थिक विकासासाठी अत्यंत गरजेचे आहे. अशा वेळी कायदा व सुव्यवस्था, पायाभूत सुविधांचा विकास आणि पारदर्शक कंत्राट व्यवस्था निर्माण करण्यासाठी शासन व पोलीस प्रशासन किती कठोर आणि सक्षम पावले उचलते, याकडे आता संपूर्ण उद्योगविश्वाचे लक्ष लागले आहे.

Labels: Chakan Industrial Area, Talegaon MIDC, Pune Crime News, Industrial Extortion, Pimpri Chinchwad Police, Maharashtra Industry, Pune News

Search Description: Local pressure groups in Chakan and Talegaon industrial belts face police action over extortion and contract demands. Pimpri Chinchwad Police arrest 110 people in 3.5 years.

Hashtags: #ChakanMIDC #Talegaon #PuneIndustry #PunePolice #PimpriChinchwadPolice #IndustrialSafety #MaharashtraNews