पुणे : गणेशमंडळांसाठी मोठी बातमी! ५ वर्षांची परवानगी कायम; मंडप बदलल्यास मात्र नव्याने परवाने घ्यावे लागणार

पुण्यात गणेशोत्सवासाठी महापालिकेची नियमावली; जुन्या परवान्यांना दिलासा, मंडप बदलल्यास नव्याने परवानगी

पुणे : आगामी गणेशोत्सव आणि नवरात्रोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे महानगरपालिकेने गणेशमंडळे, नवरात्रोत्सव मंडळे आणि नागरिकांसाठी विशेष नियमावली जाहीर केली आहे. गणेशोत्सव १४ सप्टेंबर २०२६ ते २५ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत होणार असून, उत्सव सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने पार पाडण्यासाठी विविध अटी व शर्ती लागू करण्यात आल्या आहेत. महापालिका आयुक्त नवल किशोर राम यांच्या स्वाक्षरीने हे जाहीर आवाहन प्रसिद्ध करण्यात आले आहे.

महापालिकेच्या नियमांनुसार, सन २०२२ ते २०२५ या कालावधीत उत्सव मंडप, स्वागत कमानी किंवा रनिंग मंडप उभारण्यासाठी अधिकृत परवानगी घेतलेल्या गणेशमंडळांना यंदा त्याच परवानगीच्या आधारे उत्सव आयोजित करता येणार आहे. अशा मंडळांना नव्याने परवानगी घेण्याची आवश्यकता नसून, या परवान्यांसाठी महापालिकेकडून कोणतेही परवाना शुल्क आकारले जाणार नाही. तसेच शहरालगतच्या गावांमध्ये सन २०१९ मधील परवानगीच्या आधारे सलग पाच वर्षांची कार्यपद्धती अवलंबणाऱ्या मंडळांच्या परवान्यांनाही यंदा पाच वर्षांसाठी ग्राह्यता देण्यात येणार असल्याचे आवाहनात नमूद करण्यात आले आहे.

मंडपाची जागा किंवा आकार बदलणार असाल तर नव्याने परवानगी आवश्यक

मात्र, यंदाच्या उत्सवात पूर्वी मंजूर झालेल्या जागेत बदल करायचा असल्यास किंवा मंडपाची लांबी-रुंदी बदलायची असल्यास संबंधित मंडळाला नव्याने परवानग्या घेणे बंधनकारक राहणार आहे. अशा मंडळांसाठी संबंधित पोलीस ठाण्यांच्या ठिकाणी महापालिका आणि पोलीस विभागाच्या संयुक्त विद्यमाने ‘एक खिडकी योजना’ उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. त्यामुळे विविध विभागांच्या परवानग्यांसाठी स्वतंत्रपणे धावपळ करण्याऐवजी एकाच ठिकाणी आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण करण्याची सुविधा मिळणार आहे.

महापालिकेने मंडप उभारणी करताना उच्च न्यायालयाच्या संबंधित आदेशांचे काटेकोर पालन करण्याचे निर्देश दिले आहेत. यामध्ये जनहित याचिका क्रमांक ९७३/२०१० मधील आदेशांचाही समावेश आहे. मंडपाची उंची ४० फुटांपेक्षा अधिक असल्यास अधिकृत स्ट्रक्चरल इंजिनिअरकडून ‘स्टॅबिलिटी सर्टिफिकेट’ घेणे आवश्यक असल्याचे आवाहनात नमूद करण्यात आले आहे. मंडप किंवा स्वागत कमानी उभारताना अग्निशमन वाहने, रुग्णवाहिका, इतर आपत्कालीन वाहने तसेच सार्वजनिक वाहतूक यांना अडथळा निर्माण होणार नाही, याची जबाबदारी संबंधित मंडळांची राहणार आहे.

रस्त्यावर दोन्ही बाजूंना १८ फूट जागा मोकळी ठेवावी

मंडप उभारणीच्या ठिकाणी वाहतुकीसाठी आवश्यक जागा मोकळी ठेवण्याचेही स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत. रस्त्याच्या बाजूने वाहतुकीसाठी दोन्ही बाजूंना प्रत्येकी किमान १८ फूट जागा मोकळी ठेवणे आवश्यक असल्याचे महापालिकेने स्पष्ट केले आहे. उत्सवाच्या काळात मोठ्या प्रमाणावर भाविक आणि नागरिकांची गर्दी होत असल्याने वाहतूक कोंडी तसेच आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास अडथळा होऊ नये, यासाठी ही बाब महत्त्वाची ठरणार आहे.

गर्दीचे व्यवस्थापन आणि सुरक्षेसाठी आवश्यकतेनुसार स्वयंसेवक किंवा सुरक्षा रक्षक तैनात करण्याची जबाबदारीही संबंधित गणेशमंडळांवर सोपवण्यात आली आहे. त्यामुळे मंडप उभारल्यानंतर केवळ सजावट आणि कार्यक्रमांवर लक्ष न देता भाविकांची सुरक्षितता, गर्दीचे नियोजन आणि वाहतूक व्यवस्थापन याकडेही मंडळांना लक्ष द्यावे लागणार आहे.

शाडूच्या मूर्तींना प्राधान्य; ध्वनीप्रदूषणावरही नियंत्रण

यंदाच्या उत्सवात पर्यावरणपूरक पद्धतींना प्राधान्य देण्याचे आवाहन महापालिकेने केले आहे. गणेशमूर्तींसाठी शक्यतो शाडूची माती किंवा नैसर्गिक घटकांचा वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले असून, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

ध्वनीप्रदूषणाबाबतही मंडळांना विशेष खबरदारी घ्यावी लागणार आहे. उत्सवातील कार्यक्रम, ध्वनिक्षेपक किंवा इतर ध्वनीवर्धक साधनांमुळे स्थानिक रहिवासी, पादचारी आणि परिसरातील नागरिकांना त्रास होणार नाही, याची दक्षता घेण्याचे निर्देश आहेत. ध्वनीप्रदूषणासंदर्भातील शासकीय नियम तसेच उच्च न्यायालयाच्या आदेशांचे पालन करणे बंधनकारक राहणार आहे.

महापालिकेने मंडप किंवा स्वागत कमानीच्या दर्शनी भागावर संबंधित परवाना स्पष्टपणे दिसेल अशा ठिकाणी लावण्याचेही निर्देश दिले आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार सन २०२२ किंवा त्यानंतर नव्याने घेतलेले परवाने वॉटरप्रूफ प्लॅस्टिक कोटिंगमध्ये दर्शनी भागावर लावण्याची सूचना करण्यात आली आहे.

उत्सव संपल्यानंतर तीन दिवसांत मंडप हटवावा लागणार

गणेशोत्सव संपल्यानंतरही मंडळांची जबाबदारी संपणार नाही. उत्सव संपल्यानंतर तीन दिवसांच्या आत मंडप, रनिंग मंडप, स्वागत कमानी, सजावटीचे देखावे, तात्पुरती विटांची बांधकामे, देखाव्यातील मूर्ती आणि इतर साहित्य रस्त्यावरून हटवून वाहतुकीसाठी रस्ता मोकळा करणे बंधनकारक राहणार आहे.

मंडप उभारणी किंवा उत्सवामुळे रस्त्यावर खड्डे पडल्यास ते संबंधित मंडळांनी स्वतःच्या खर्चाने सिमेंट काँक्रीटने बुजवून रस्ता पूर्ववत करण्याची जबाबदारीही घ्यावी, असे आवाहनात नमूद करण्यात आले आहे. यामुळे उत्सवाच्या काळात सार्वजनिक रस्त्यांवर झालेल्या तात्पुरत्या बदलांमुळे नागरिकांना दीर्घकाळ त्रास होऊ नये, हा महापालिकेचा उद्देश आहे.

परवानगी दिलेल्या जागेबाबत वाद किंवा विवाद निर्माण झाल्यास उत्सव सुरू होण्यापूर्वी संबंधित परवाना रद्द करण्याचा अधिकार महापालिकेकडे राहणार असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे मंडळांनी मंडप उभारण्यापूर्वी जागा, परवानगी आणि संबंधित कागदपत्रांची पूर्तता तपासणे आवश्यक ठरणार आहे.

नागरिकांच्या तक्रारींसाठी विशेष यंत्रणा

उत्सवाच्या काळात नागरिकांना अडचणी किंवा तक्रारी असल्यास त्या महापालिकेकडे नोंदवण्यासाठी विविध संपर्क माध्यमे उपलब्ध करून देण्यात आली आहेत. तक्रारींसाठी महापालिकेच्या तक्रार निवारण संकेतस्थळाचा वापर करता येईल. तसेच १८०० १०३ ०२२२ या टोल फ्री क्रमांकावर तक्रार नोंदवता येणार आहे.

याशिवाय PUNE Connect / PMC Care साठी ९६८९९००००२ हा व्हॉट्सॲप क्रमांक, अतिक्रमण विभागासाठी ०२०-२५५०१३९८ हा दूरध्वनी क्रमांक तसेच encroachment1@punecorporation.org आणि feedback@punecorporation.org हे ई-मेल संपर्क उपलब्ध असल्याचे आवाहनात नमूद आहे.

प्राप्त तक्रारींचे निवारण संबंधित क्षेत्रीय कार्यालय तसेच स्थानिक पोलीस ठाण्याच्या स्तरावर करण्यात येणार आहे. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या काळात वाहतूक, मंडप, अतिक्रमण, ध्वनीप्रदूषण किंवा इतर सार्वजनिक अडचणी निर्माण झाल्यास नागरिकांना संबंधित यंत्रणेकडे तक्रार करता येणार आहे.

एकूणच, पुणे महापालिकेच्या या नियमावलीमुळे यंदाच्या गणेशोत्सवात मंडळांची जबाबदारी अधिक स्पष्ट झाली आहे. जुन्या परवान्यांना सातत्य देताना मंडपाच्या जागेत किंवा आकारमानात बदल करणाऱ्या मंडळांसाठी नव्याने परवानगीची प्रक्रिया लागू राहणार आहे. त्याचबरोबर वाहतूक, सुरक्षितता, ध्वनीप्रदूषण, पर्यावरण आणि उत्सवानंतर सार्वजनिक रस्ते पूर्ववत करण्यावर महापालिकेने विशेष भर दिला आहे.

Labels:
Pune Ganeshotsav 2026, Pune Municipal Corporation, Ganesh Mandals, Ganesh Festival Rules, Pune News, Maharashtra News

Search Description:
Pune Municipal Corporation has issued detailed rules for Ganeshotsav 2026, covering mandap permissions, traffic safety, environmental norms, noise pollution and post-festival cleanup. Know the key guidelines for Ganesh mandals and citizens in Pune.

Hashtags:
#PuneGaneshotsav #Ganeshotsav2026 #PuneNews #PMC #GaneshMandals #GanpatiFestival #MaharashtraNews #PuneUpdates #EcoFriendlyGanpati #GaneshFestival