मुंबईत गणेश विसर्जनासाठी ३५५ कृत्रिम तलाव; ठिकाणे Google Mapsवर

मुंबई: आगामी गणेशोत्सव २०२६ च्या पार्श्वभूमीवर बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने मुंबईतील गणेशमूर्ती विसर्जनासाठी भव्य आणि पर्यावरणपूरक नियोजन आखले आहे. शहरात ठिकठिकाणी सुमारे ३५५ कृत्रिम विसर्जन तलाव उपलब्ध करून देण्यात आले असून, या सर्व स्थळांची अचूक माहिती आणि लोकेशन नागरिकांच्या सुविधेसाठी थेट Google Maps वर उपलब्ध करण्यात आले आहेत. या सुविधेमुळे नागरिकांना आपापल्या परिसरातील सर्वात जवळचा कृत्रिम तलाव शोधणे आणि तेथे जाण्याचा मार्ग वेळेआधीच निश्चित करणे सुलभ होणार आहे. शहरातील गर्दीचे नियोजन, वाहतूक कोंडी रोखणे आणि नैसर्गिक जलस्रोतांचे प्रदूषण टाळणे या त्रिसूत्रीवर भर देत पालिकेने ही यंत्रणा उभारली आहे.

नैसर्गिक जलस्रोतांवरील ताण कमी करण्याचा प्रयत्न

बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या अधिकृत माहितीनुसार, मुंबईतील सर्व २४ विभागांमध्ये (वॉर्ड्स) हे कृत्रिम विसर्जन तलाव उभारण्यात आले आहेत. मागील वर्षी मुंबईकरांनी या कृत्रिम तलावांना उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत ७६ हजारांहून अधिक गणेशमूर्तींचे विसर्जन केले होते. हाच सकारात्मक प्रतिसाद लक्षात घेता, यंदा पालिकेने कृत्रिम तलावांची संख्या वाढवली असून, नागरिकांनी विशेषतः घरगुती आणि लहान आकाराच्या गणेशमूर्तींचे विसर्जन घराजवळील कृत्रिम तलावातच करावे, असे आवाहन केले आहे. यामुळे गिरगाव चौपाटी, दादर, जुहू, मार्वे यांसारख्या मुख्य नैसर्गिक विसर्जन स्थळांवर होणारी अभूतपूर्व गर्दी नियंत्रित करण्यास मोठी मदत होणार आहे.

उच्च न्यायालयाचे निर्देश आणि नियमावली

यंदाच्या विसर्जन व्यवस्थेला बॉम्बे उच्च न्यायालयाच्या निर्देशांची महत्त्वपूर्ण पार्श्वभूमी लाभली आहे. न्यायालयाच्या दिशादर्शक सूचनांनुसार, ६ फुटांपर्यंत उंची असलेल्या गणेशमूर्तींचे विसर्जन अनिवार्यपणे कृत्रिम जलाशयांमध्ये करण्याची व्यवस्था लागू करण्यात आली आहे. तर ६ फुटांपेक्षा मोठ्या आणि सार्वजनिक मंडळांच्या भव्य मूर्तींच्या नैसर्गिक जलस्रोतांमधील विसर्जनाबाबत स्वतंत्र नियमावली आखण्यात आली आहे. न्यायालयाच्या या निर्णयामुळे यंदा पालिकेने सज्ज केलेल्या ३५५ कृत्रिम तलावांची भूमिका अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे.

पर्यावरण संवर्धन: निर्माल्य संकलन आणि खतनिर्मिती

केवळ पाणी प्रदूषण रोखणे एवढाच पालिकेचा हेतू नसून, उत्सवातील कचरा व्यवस्थापनासाठीही स्वतंत्र यंत्रणा कार्यान्वित करण्यात आली आहे. प्रत्येक कृत्रिम आणि नैसर्गिक विसर्जन स्थळावर विशेष 'निर्माल्य कलश' ठेवली जाणार आहेत. गणेशभक्तांनी पूजा साहित्य आणि निर्माल्य कोणत्याही परिस्थितीत प्लास्टिकच्या पिशव्यांमध्ये न टाकता थेट या कलशांमध्ये जमा करावे, असे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत. संकलित केलेल्या या ओल्या निर्माल्यापासून महापालिका सेंद्रिय खत तयार करते, ज्याचा वापर मुंबईतील विविध सार्वजनिक उद्याने आणि बगीच्यांमध्ये झाडांसाठी केला जातो. याशिवाय, प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या (PoP) मूर्तींचे विसर्जन झाल्यानंतर त्यांच्या अवशेषांचे शास्त्रीय पुनर्चक्रण (Recycling) किंवा योग्य विल्हेवाट लावण्यासाठी पालिका नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहे.

नागरिकांसाठी सुविधा आणि प्रशासकीय आव्हाने

३५५ कृत्रिम तलावांची निर्मिती करण्यासोबतच प्रशासनाने तेथील पायाभूत सुविधांवरही विशेष भर दिला आहे. प्रत्येक तलावाची क्षमता, आपत्कालीन सुरक्षेसाठी जीवरक्षक (Lifeguards), प्रकाशयोजना, प्रथमोपचारासाठी वैद्यकीय पथके, वाहतूक नियंत्रण आणि पार्किंग व्यवस्था याचे नियोजन करण्यात आले आहे. गर्दीच्या मुख्य दिवसांमध्ये या सर्व सुविधांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती प्रभावीपणे होते, यावर पालिकेच्या या भव्य उपक्रमाचे यश अवलंबून असणार आहे.

मुंबई पालिकेने सर्व गणेशभक्तांना आवाहन केले आहे की, त्यांनी विसर्जनाच्या आधीच Google Maps वर घराजवळील तलावाची माहिती तपासून ठेवावी, विसर्जनाच्या वेळेचे योग्य नियोजन करावे आणि महापालिकेने दिलेल्या सुरक्षेच्या नियमांचे काटेकोर पालन करून पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव साजरा करावा.

• Labels: Mumbai News, Ganeshotsav 2026, BMC, Artificial Lakes, Google Maps Mumbai, Eco Friendly Ganeshotsav, Mumbai Traffic

• Search Description: BMC sets up 355 artificial lakes in Mumbai for Ganeshotsav 2026 immersion. Locations are mapped on Google Maps for smooth traffic and eco-friendly immersion.

• Hashtags: #Mumbai #Ganeshotsav2026 #BMC #EcoFriendlyGanesha #GoogleMaps #Visarjan #MumbaiNews