'शून्य कचरा' प्रकल्पातील अमूल्य योगदानाबद्दल श्रीकृष्ण महिला बचत गटाला 'नॅशनल प्राईड ऑफ इंडिया' राष्ट्रीय पुरस्कार

 

पिंपरी (विशेष प्रतिनिधी): पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेच्या आरोग्य विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली राबवल्या जाणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी 'शून्य कचरा झोपडपट्टी' (झिरो वेस्ट स्लम) उपक्रमात अभूतपूर्व आणि उल्लेखिनीय कामगिरी केल्याबद्दल श्रीकृष्ण महिला बचत गटाला 'नॅशनल प्राईड ऑफ इंडिया' या प्रतिष्ठेच्या राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. आसरा सोशल फाऊंडेशन (पुणे) आणि ओम पब्लिकेशन (महाराष्ट्र) यांच्या संयुक्त विद्यमाने रविवारी, २७ जुलै २०२६ रोजी पुण्यातील ऐतिहासिक पत्रकार भवन येथे आयोजित करण्यात आलेल्या 'उत्कर्ष भारत सन्मान सोहळा – २०२६' या भव्य कार्यक्रमात हा राष्ट्रीय पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

प्रसिद्ध अभिनेते विजय गोखले आणि ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. श्रीपाल सबनीस यांच्या शुभहस्ते मानपत्र, सन्मानचिन्ह आणि स्मृतीचिन्ह देऊन श्रीकृष्ण महिला बचत गटाचा गौरव करण्यात आला. बचत गटाच्या अध्यक्षा मंगल वाडकर आणि सदस्या अश्विनी चौधरी यांनी संपूर्ण गटाच्या वतीने हा राष्ट्रीय सन्मान अत्यंत अभिमानाने स्वीकारला. महिला सक्षमीकरण, प्रत्यक्ष स्वच्छता आणि पर्यावरण संरक्षणाचा संदेश देत समाजात सकारात्मक सामाजिक बदल घडवून आणल्याबद्दल हा मानाचा पुरस्कार देण्यात आला.

देशातील पहिल्या 'शून्य कचरा झोपडपट्टी' प्रकल्पाची यशोगाथा

पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेच्या वतीने शहरात वाढणाऱ्या झोपडपट्टी भागांमध्ये स्वच्छता राखणे, कचऱ्याचे उगमस्थानीच (स्रोतावर) १०० टक्के वर्गीकरण करणे, ओला व सुका कचरा पूर्णपणे वेगळा संकलित करणे, कचऱ्याचा पुनर्वापर व पुनर्चक्रण (रिसायकल) प्रक्रियेला चालना देणे आणि संपूर्ण परिसर कचरामुक्त ठेवण्याच्या उदात्त हेतूने 'शून्य कचरा झोपडपट्टी' या अभिनव प्रकल्पाची सुरुवात १६ ऑगस्ट २०२२ रोजी करण्यात आली होती.

विशेष म्हणजे, हा प्रकल्प संपूर्ण भारतातील पहिलावहिला 'शून्य कचरा झोपडपट्टी प्रकल्प' ठरला आहे. या प्रकल्पाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे यात स्थानिक महिला बचत गटांचा थेट व सक्रिय सहभाग करून घेण्यात आला. महापालिकेने केवळ सरकारी यंत्रणेवर अवलंबून न राहता स्थानिक महिलांना या मोहिमेचे मुख्य शिलेदार बनवले. या महिलांनी घराघरांत जाऊन प्रत्यक्ष संवाद साधत कचरा वर्गीकरणाची सवय नागरिकांना लावली आणि परिसरातील स्वच्छतेची प्रभावीपणे अंमलबजावणी करून दाखवली.

गवळीमाथा झोपडपट्टीतून क्रांतीची सुरुवात

या राष्ट्रीय पातळीवर नावाजलेल्या प्रकल्पाची पहिली प्रायोगिक सुरुवात पिंपरी चिंचवडमधील गवळीमाथा झोपडपट्टी परिसरातून करण्यात आली होती. या अत्यंत आव्हानात्मक भागात श्रीकृष्ण महिला बचत गटाने सामाजिक जबाबदारीचे भान ठेवत आणि अखंड सातत्यपूर्ण प्रयत्नांद्वारे संपूर्ण परिसराचा चेहरामोहरा बदलून टाकला.

सुरुवातीच्या काळात नागरिकांमधील उदासीनता आणि कचरा उघड्यावर टाकण्याची जुनी सवय मोडून काढणे मोठे कठीण काम होते. मात्र, श्रीकृष्ण महिला बचत गटाच्या सदस्यांनी प्रत्येक गल्लीत, प्रत्येक घरात जाऊन नागरिकांमध्ये स्वच्छतेविषयी तीव्र जागरूकता निर्माण केली. दररोज सकाळी वेळेवर ओला आणि सुका कचरा वेगळा गोळा करणे, उघड्यावर कचरा फेकणाऱ्यांचे प्रबोधन करणे आणि स्वच्छतेत स्थानिक नागरिकांचा थेट सहभाग वाढवणे यासाठी या बचत गटाने अहोरात्र परिश्रम घेतले. त्यांच्या याच समर्पित कार्यामुळे गवळीमाथा परिसर आज पूर्णपणे कचरामुक्त झाला असून, हा पॅटर्न शहरातील इतर झोपडपट्टी भागांसाठी आणि देशासाठी एक दीपस्तंभ ठरला आहे.

मान्यवरांकडून महिला शक्तीचे आणि पर्यावरण क्रांतीचे कौतुक

पुरस्कार प्रदान करताना ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. श्रीपाल सबनीस यांनी श्रीकृष्ण महिला बचत गटाच्या कामगिरीचे विशेष कौतुक केले. ते म्हणाले, "पर्यावरण रक्षण ही केवळ कागदावर राहण्याची गोष्ट उरलेली नाही. जेव्हा तळागाळातील महिला एकत्र येऊन प्रत्यक्ष कृती करतात, तेव्हा समाजात क्रांती घडते. गवळीमाथा येथील महिलांनी अत्यंत कल्पकतेने आणि चिकाटीने दाखवून दिलेला हा मार्ग संपूर्ण देशातील शहरांसाठी दिशादर्शक आहे."

अभिनेते विजय गोखले यांनीही बचत गटातील महिलांच्या या समर्पित वृत्तीचे अभिनंदन केले. "नागरी स्वच्छतेची सुरुवात ही स्वतःच्या घरापासून आणि गल्लीपासून होते. पिंपरी चिंचवड महापालिकेचा हा उपक्रम आणि त्याला श्रीकृष्ण महिला बचत गटाने दिलेली भक्कम साथ ही अत्यंत कौतुकास्पद आहे," असे उद्गार त्यांनी काढले.

महिला सक्षमीकरण आणि शाश्वत नागरी विकासाचा नवा आदर्श

अध्यक्षा मंगल वाडकर यांनी पुरस्कार स्वीकारल्यानंतर आपल्या भावना व्यक्त करताना सांगितले की, "हा राष्ट्रीय सन्मान केवळ आमच्या बचत गटाचा नसून गवळीमाथा परिसरातील प्रत्येक नागरिकाचा आणि महापालिकेच्या आरोग्य विभागाच्या सहकार्याचा आहे. झोपडपट्टी भागात कचरा व्यवस्थापन करणे अत्यंत कठीण असते, परंतु नागरिकांनी दिलेल्या साथीमुळे आणि आमच्या बचत गटातील महिलांच्या अथक मेहनतीमुळेच आम्ही हे यश मिळवू शकलो. हा पुरस्कार आम्हाला भविष्यात आणखी चांगले काम करण्याची ऊर्जा देईल."

पिंपरी चिंचवड शहरात हे मॉडेल यशस्वीरीत्या राबवून महिलांना रोजगारासोबतच समाजात मानाचे स्थान मिळवून देणाऱ्या या उपक्रमाची दखल आता राष्ट्रीय पातळीवर घेतली गेल्याने शहराच्या नावात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.

• Labels:

  Pimpri Chinchwad News, National Pride Of India Award, Zero Waste Slm, Shrikrishna Mahila Bachat Gat, Environment News, Pune News, Swachh Bharat

• Search Description:

  Shrikrishna Mahila Bachat Gat from Pimpri Chinchwad won the National Pride of India Award for their remarkable work in the Zero Waste Slum project at Gawalimatha. Read full report.

• Hashtags:

  #PimpriChinchwadNews #ZeroWasteSlum #NationalPrideOfIndiaAward #ShrikrishnaBachatGat #SwachhBharat #EnvironmentProtection #PuneNews

•