पिंपरी-चिंचवडचा 'कचरा'; महापालिकेच्या इभ्रतीचा बळी: मोशी दुर्घटनेमागील प्रशासकीय हलगर्जीपणाचा दाहक आलेख

 

पिंपरी-चिंचवड शहराच्या वेशीवर असलेल्या मोशी कचरा डेपो परिसरात घडलेली भीषण दुर्घटना केवळ एक नैसर्गिक आपत्ती नसून, ती प्रशासकीय अनास्थेचे जिवंत स्मारक ठरली आहे. कचरा डेपोमधील 'वेस्ट-टू-एनर्जी' प्रकल्पाच्या तीन मजली प्रशासकीय इमारतीवर कचऱ्याचा अवाढव्य ढिगारा आणि राडारोडा कोसळल्याने संपूर्ण शहर सुन्न झाले आहे. या दुर्घटनेत १४ हून अधिक कामगार व नागरिक ढिगाऱ्याखाली अडकले गेले असून, बचावकार्यासाठी अग्निशमन दल आणि राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दलाला (NDRF) युद्धपातळीवर प्रयत्न करावे लागत आहेत. मुसळधार पावसामुळे ही दुर्घटना घडल्याचे प्राथमिक वृत्त समोर येत असले, तरी या घटनेमागे महापालिका प्रशासनाचा ढिसाळ कारभार आणि नियोजनाचा अभाव असल्याचे वास्तव नाकारता येणार नाही. घटनास्थळी पावसाचा अडथळा आणि कचऱ्याचा ढिगारा पुन्हा सरकण्याची भीती यामुळे बचावकार्यात मोठ्या अडचणी येत आहेत, ज्यामुळे पीडितांच्या कुटुंबीयांमध्ये संतापाची लाट पसरली आहे.

ही दुर्घटना घडण्यामागे महापालिकेचा 'बायो-मायनिंग' (Bio-mining) हा प्रकल्प वादाच्या भोवऱ्यात सापडला आहे. कचऱ्याचे डोंगर सपाट करून शहराला प्रदूषणापासून मुक्त करण्यासाठी महापालिकेने काही वर्षांपूर्वी कोट्यवधी रुपयांची निविदा काढली होती. कागदोपत्री बायो-मायनिंगचे काम वर्षानुवर्षे सुरू असल्याचे दाखवून महापालिकेने कंत्राटदाराच्या घशात कोट्यवधी रुपये घातले, मात्र प्रत्यक्ष जागेवर कचऱ्याचा डोंगर तसाच उभा राहिला. कंत्राटदाराने नेमके काय काम केले आणि प्रशासनाचे या कामावर काय नियंत्रण होते, असे गंभीर प्रश्न आता उपस्थित केले जात आहेत. जमिनीवर कचऱ्याचा ढीग कमी होण्याऐवजी तो अधिक धोकादायक बनत गेला, हेच या दुर्घटनेने सिद्ध केले आहे, ज्यामुळे या संपूर्ण निविदा प्रक्रियेची चौकशी होण्याची मागणी जोर धरत आहे.

दोन महिन्यांपूर्वी याच परिसरात ढिगारा कोसळल्याची किरकोळ घटना घडली होती, ज्यावरून महापालिकेने धडा घेणे अपेक्षित होते. त्यावेळी हा धोका ओळखून तातडीने उपाययोजना करणे गरजेचे होते, परंतु प्रशासनाने त्याकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष केल्याचा आरोप स्थानिक पातळीवर होत आहे. पावसाळ्यापूर्वी कचऱ्याचे ढीग इतरत्र हलवणे आवश्यक होते, परंतु नियोजनाच्या अभावामुळे कामगारांचा जीव धोक्यात आला आहे. पावसाच्या पाण्यामुळे कचऱ्याचे वजन वाढून जमिनीची पकड सैल झाली आणि त्या दबावाखाली प्रशासकीय इमारत पत्त्याच्या बंगल्यासारखी कोसळली. सुरक्षेचे ऑडिट (Safety Audit) न करता या इमारतीत कामगारांना काम करण्यास भाग पाडणे, हा प्रशासनाचा गंभीर निष्काळजीपणा मानला जात आहे.

या दुर्घटनेनंतर विरोधी पक्षनेत्यांनी प्रशासनाला धारेवर धरले असून, अनेक जळजळीत प्रश्न उपस्थित केले आहेत. विरोधी पक्षनेते भाऊसाहेब भोईर यांनी पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका आयुक्तांकडे चौकशीची मागणी करत प्रशासनाची पोलखोल केली आहे. कचऱ्याचा ढीग सपाट का झाला नाही, कंत्राटदाराला बिले देताना कामाची गुणवत्ता तपासली होती का आणि कामगारांच्या सुरक्षिततेची जबाबदारी नक्की कोणाची, असे प्रश्न जनमानसात विचारले जात आहेत. 'पावसामुळे दुर्घटना घडली' असे वरवरचे कारण देऊन प्रशासन आपली जबाबदारी झटकण्याचा प्रयत्न करत आहे, परंतु हे कारण म्हणजे प्रशासकीय अपयशावर पांघरूण घालण्याचा प्रयत्न असल्याची टीका होत आहे. दोषी अधिकाऱ्यांवर आणि कंत्राटदारावर 'मनुष्यवधाचा' गुन्हा दाखल करण्याची मागणी आता जनआंदोलनाचे स्वरूप घेऊ लागली आहे.

राज्य शासनानेही या गंभीर घटनेची दखल घेतली असून, जलसंपदा आणि आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन घटनास्थळी पाहणी करणार आहेत. ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्या नागरिकांच्या बचावकार्यासाठी आवश्यक त्या सूचना प्रशासनाला देण्यात येणार आहेत. ही दुर्घटना केवळ पिंपरी-चिंचवडसाठीच नाही, तर राज्यातील महापालिकांच्या कचरा व्यवस्थापनासाठी एक डोळ्यांत अंजन घालणारी घटना ठरली आहे. मृत आणि जखमी कामगारांच्या कुटुंबीयांना न्याय मिळवून देण्यासाठी आणि भविष्यात अशा दुर्घटना घडू नयेत यासाठी कठोर धोरणात्मक निर्णयांची गरज आहे. प्रशासनाने आता केवळ कागदी घोडे न नाचवता, भ्रष्टाचाराला आळा घालून सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देणे हीच काळाची गरज आहे.

LABELS: Pimpri Chinchwad, Moshi Garbage Depot, Disaster Management, PMC News, Bio-mining Scam, Maharashtra News, Civic Administration, Pimpri Chinchwad News, Urban Infrastructure.

SEARCH DESCRIPTION:Terrible building accident at Moshi Garbage Depot of Pimpri-Chinchwad. An in-depth review of corruption and administrative negligence in bio-mining projects. Read the detailed report.

HASHTAGS: #PimpriChinchwad #MoshiDisaster #PMC #BreakingNews #MaharashtraPolitics #UrbanPlanning #AdministrativeFailure #BioMiningScam #SafetyAudit #PimpriChinchwadNews #मराठीबातम्या #पिंपरीचिंचवड