'तारपा हेच आमचे जीवन अन् वंशावळ': पद्मश्री भिकल्या लाडक्या धिंडा

रुद्रांग वाद्यपथक ट्रस्टच्या दशकपूर्तीनिमित्त भव्य वाद्यपूजन सोहळा; ढोल-ताशा वादकांकडून दुर्मिळ तारपा संस्कृतीचा गौरव

पुणे (विशेष प्रतिनिधी): "आमचे पणजोबा नवश्या आणि आजोबा धाकल्या हे तारपा वाद्य वाजवायचे. त्यानंतर धाकल्याचा मुलगा लाडक्या आणि लाडक्याचा मुलगा मी, भिकल्या, हे वाद्य वाजवतो. तारपा हे केवळ संगीतसाधन नसून आमची पिढ्यानपिढ्यांची वंशावळ आहे. आता माझी नातवंडे व पणतवंडेही हे वाद्य शिकत असून, मी स्वतः साठ ते सत्तर नवोदित कलाकारांना तारपा वादनाचे धडे दिले आहेत," अशी अत्यंत भावूक आणि प्रांजळ भावना पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त प्रसिद्ध तारपावादक भिकल्या लाडक्या धिंडा यांनी व्यक्त केली.

पुण्यातील प्रसिद्ध 'रुद्रांग वाद्यपथक ट्रस्ट'च्या दशकपूर्ती सोहळ्यानिमित्त आयोजित करण्यात आलेल्या भव्य वाद्यपूजन सोहळ्यात ते बोलत होते. या कार्यक्रमाच्या निमित्ताने पुण्याची जगप्रसिद्ध ढोल-ताशा संस्कृती आणि महाराष्ट्राची प्राचीन आदिवासी लोककला यांचा एक अपूर्व संगम पाहायला मिळाला. एका वादक संस्कृतीकडून दुसऱ्या दुर्मिळ वादक संस्कृतीचा आणि कलाकाराचा सन्मान व्हावा, या हेतूने रुद्रांग ट्रस्टतर्फे पद्मश्री भिकल्या लाडक्या धिंडा यांचा विशेष सत्कार करण्यात आला.

तारपा वाद्य, निसर्ग आणि श्वासाचे गणित

आपल्या मनोगतात भिकल्या धिंडा यांनी तारपा वाद्याची रचना आणि त्याचे वैशिष्ट्य उलगडून सांगितले. ते म्हणाले, "देवाने आपल्याला जन्म दिला आहे. आपल्या मनाने आणि विचारांनी आचार केला, तरच मानवाचा आणि समाजाचा खरा विकास होतो. आमचा तारपा हा थेट देवासाठी वाजतो; हे देवकार्याचे अत्यंत पवित्र वाद्य आहे. हे वाद्य मानवाच्या श्वासाने वाजते. जसा वारा आल्यावर झाड हलते, तसा तारप्याला श्वास दिला की त्यातून सुरेल संगीत निर्माण होते."

तारपा तयार करण्याच्या पारंपरिक पद्धतीबद्दल माहिती देताना त्यांनी सांगितले की, माडाचे पान, दोन बांबू आणि त्याला वाळवलेली दुधी जोडून हे वाद्य बनवले जाते. तारप्यात नर आणि मादी अशा दोन नलिका असतात. मानवी शरीराला जगण्यासाठी जितका श्वास लागतो, तितकाच श्वास या दोन्ही नलिकांना देऊन तारपा जिवंत केला जातो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

मान्यवरांची उपस्थिती आणि संस्कृतीचा जागर

या वाद्यपूजन सोहळ्याला आमदार हेमंत रासने, दीपक नागपुरे, नगरसेवक राजेंद्र काकडे, नगरसेवक अपूर्व खाडे, नगरसेविका पूजा जागडे, अभिनेते रमेश परदेशी, नितीन पंडित, आशिष कांटे, देवेंद्र वडके, अमित पळसकर, शिरीष थिटे, गणेश देशपांडे आणि मयुर ढमाले यांच्यासह शहरातील विविध नामांकित ढोल-ताशा पथकांतील व गणेशोत्सव मंडळांतील प्रमुख पदाधिकारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला रुद्रांग वाद्यपथक ट्रस्टचे अध्यक्ष अमर भालेराव यांनी प्रास्ताविक करताना पद्मश्री भिकल्या लाडक्या धिंडा यांच्या कलाप्रवासाचा परिचय करून दिला. तसेच ट्रस्टच्या दशकपूर्तीनिमित्त आयोजित करण्यात आलेल्या विशेष 'इन्स्टाग्राम रील' स्पर्धेची माहिती देऊन तरुणांना यात सहभागी होण्याचे आवाहन केले.

"वादक संस्कृतीकडून वादक संस्कृतीचा सन्मान"

रुद्रांग वाद्यपथक ट्रस्टचे अध्यक्ष अमर भालेराव यांनी या सत्कारामागील भूमिका स्पष्ट केली. "पुण्याच्या गणेशोत्सवाची आणि ढोल-ताशा संस्कृतीची ख्याती आज जगभरात पोहोचली आहे. आम्ही स्वतः ढोल-ताशा वादक आहोत. त्यामुळे आमच्या ट्रस्टच्या १० व्या वर्षाच्या पदार्पणाच्या निमित्ताने एका वादक संस्कृतीने दुसऱ्या महान लोककला वादक संस्कृतीचा सन्मान करावा, याच उदात्त हेतूने आम्ही पद्मश्री भिकल्या धिंडा यांचा सत्कार आयोजित केला. महाराष्ट्राची दुर्मिळ होत चाललेली लोकसंस्कृती जतन करणे हे आपल्या सर्वांचे कर्तव्य आहे," असे ते म्हणाले.

सदर सोहळ्याचे आयोजन अमर भालेराव, श्रीनिवास निगडे, अमोल शुक्ल, तुषार दामगुडे, अमित घुले आणि निलेश वावरे यांनी केले, तर ढोल-ताशा महासंघाचे अध्यक्ष पराग ठाकूर यांनी या कार्यक्रमाला मार्गदर्शन केले.

गणेशोत्सवाचा बदलता टप्पा आणि सांस्कृतिक वारसा

कार्यक्रमप्रसंगी बोलताना आमदार हेमंत रासने यांनी गणेशोत्सवाच्या ऐतिहासिक परंपरेवर प्रकाश टाकला. "महाराष्ट्राच्या गणेशोत्सवाला १३५ वर्षांची भव्य आणि ऐतिहासिक परंपरा आहे. सुरुवातीच्या काळात कार्यकर्ते स्वतः मंडप उभारायचे, घरोघरी जाऊन वर्गणी जमा करायचे आणि दोन महिने आधीच उत्सवाची चाहूल लागायची. काळानुसार आता वाद्यपथकांच्या सरावाचे आणि वाद्यपूजनाचे आवाज घुमू लागले की गणेशोत्सव जवळ आल्याची जाणीव होते. प्रत्येक काळात या उत्सवाचा टप्पा बदलत गेला असला, तरी गणेशोत्सवाने महाराष्ट्राची धर्म, संस्कृती आणि सामाजिक एकता जपण्याचे अजोड कार्य केले आहे," असे प्रतिपादन त्यांनी केले.

• Labels:

  Pune News, Bhiklya Ladkya Dhinda, Tarpa Artist, Rudrang Pathak, Padma Shri, Ganeshotsav, Dhol Tasha Culture

• Search Description:

  Padma Shri Tarpa player Bhiklya Ladkya Dhinda was felicitated by Rudrang Dhol Tasha Pathak in Pune during their decade celebration and Vaidya Poojan ceremony. Read full story.

• Hashtags:

  #PuneNews #TarpaArt #PadmaShriBhiklyaDhinda #RudrangPathak #DholTasha #Ganeshotsav #MaharashtraCulture

•