राष्ट्रीय परीक्षांमध्ये मोठे फेरबदल! NEET आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी केंद्र सरकारकडून नवीन नियम लागू

नवी दिल्ली : देशातील वैद्यकीय प्रवेश परीक्षा 'NEET' आणि इतर राष्ट्रीय पातळीवरील स्पर्धा परीक्षांच्या विश्वासार्हतेवर लागलेले प्रश्नचिन्ह पुसून टाकण्यासाठी केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने आज अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि कडक नियमावली जाहीर केली आहे. राष्ट्रीय परीक्षा पद्धतीमध्ये पारदर्शकता आणणे, पेपर लीकच्या घटनांना पूर्णपणे आळा घालणे आणि विद्यार्थ्यांचा यंत्रणेवरील विश्वास पुन्हा संपादन करणे हा या नव्या सुधारणांचा मुख्य उद्देश आहे. २०२६ च्या चालू शैक्षणिक वर्षापासूनच हे सर्व नियम देशभरात अत्यंत काटेकोरपणे लागू केले जाणार आहेत.

गेल्या काही वर्षांत राष्ट्रीय पातळीवरील विविध परीक्षांमध्ये झालेल्या कथित गैरप्रकार आणि तांत्रिक त्रुटींमुळे देशभरातील लाखो विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये तीव्र असंतोष पसरला होता. या पार्श्वभूमीवर सरकारने तज्ज्ञांची एक उच्चस्तरीय समिती स्थापन केली होती. या समितीने सादर केलेल्या शिफारशींचा सखोल अभ्यास केल्यानंतर, केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने नॅशनल टेस्टिंग एजन्सीच्या (NTA) संपूर्ण कार्यपद्धतीत आमूलाग्र बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

नव्या नियमांनुसार, आता संपूर्ण देशात परीक्षा केंद्रांची निवड करताना केवळ सरकारी शाळा, महाविद्यालये आणि नामांकित संस्थांनाच प्राधान्य दिले जाईल. खासगी केंद्रांवर होणाऱ्या गैरप्रकारांना आळा घालण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. याशिवाय, परीक्षा सुरू होण्यापूर्वी प्रश्नपत्रिकांच्या वाहतुकीसाठी आणि वितरणासाठी 'डिजिटल लॉक' (Digital Lock) आणि जीपीएस ट्रॅकिंग (GPS Tracking) प्रणालीचा वापर अनिवार्य करण्यात आला आहे. प्रश्नपत्रिका निश्चित वेळेआधी उघडण्याचा प्रयत्न केल्यास आपोआप मुख्य नियंत्रण कक्षाला त्याची माहिती मिळेल, अशी रचना करण्यात आली आहे.

परीक्षा केंद्रांवरील सुरक्षेतही मोठी वाढ करण्यात आली असून, आता प्रत्येक वर्गात प्रगत सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांद्वारे थेट दिल्लीतील मुख्य केंद्रावरून देखरेख ठेवली जाणार आहे. बायोमेट्रिक हजेरी, चेहऱ्याची ओळख पटवणारे तंत्रज्ञान (Facial Recognition) आणि अत्याधुनिक जॅमर्सचा वापर बंधनकारक करण्यात आला आहे, ज्यामुळे इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांद्वारे होणारी हाय-टेक कॉपी थांबवता येईल. गैरप्रकारात दोषी आढळणाऱ्या केंद्र चालकांवर आणि संस्थांवर कायमची बंदी घालण्यासोबतच त्यांच्या मालमत्ता जप्त करण्यासारख्या कठोर कायदेशीर कारवाईची तरतूद करण्यात आली आहे.

शैक्षणिक तज्ज्ञांच्या मते, या सुधारणा भारतीय शिक्षण व्यवस्थेच्या दृष्टीने अत्यंत आवश्यक होत्या. प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना न्याय मिळवून देण्यासाठी या नियमांमुळे मोठी मदत होईल. तथापि, केवळ कायदे किंवा नियम कडक करून चालणार नाही, तर त्यांची अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणेतील मानवी हस्तक्षेप कमी करणे आणि तांत्रिक प्रणाली दोषमुक्त ठेवणे हे सरकारसमोरील मोठे आव्हान असेल. परीक्षांचे निकाल वेळेत आणि कोणत्याही विलंबाशिवाय जाहीर होणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

या नवीन नियमांमुळे देशभरातील लाखो प्रामाणिक विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. परीक्षा पद्धतीतील भीतीचे आणि अविश्वासाचे वातावरण दूर होऊन गुणवत्तेला खऱ्या अर्थाने वाव मिळेल, अशी भावना विद्यार्थ्यांनी व्यक्त केली आहे. तसेच पालकांनीही या कडक निर्णयांचे स्वागत केले असून, यामुळे विद्यार्थ्यांचे भविष्य सुरक्षित होईल अशी आशा वर्तवली आहे.

एकंदरीत, केंद्र सरकारने घेतलेले हे पाऊल देशातील स्पर्धा परीक्षांची प्रतिष्ठा पुन्हा मिळवून देणारे ठरेल. नवीन शैक्षणिक धोरणाच्या अनुषंगाने परीक्षा पद्धती अधिक सुटसुटीत आणि पारदर्शक बनवण्याचा हा प्रयत्न स्वागतार्ह आहे.

• Labels: National News, Education Updates, NEET, Government Decisions

• Search Description: Ministry of Education announces major operational and security guidelines for national competitive exams under NTA to ensure fair testing.

• Hashtags: #ExamReforms2026 #NEET #NTAReforms #EducationMinistry #AstraNews