छत्रपती संभाजीनगरमध्ये घोरपडीची शिकाऱ्याच्या तावडीतून सुटका; नैसर्गिक अधिवासात मुक्त

 

छत्रपती संभाजीनगर: सिल्लोड येथील ३६ एकर परिसराजवळील एका झोपडीजवळ पिशवीमध्ये जिवंत घोरपड ठेवून तिची अवैध विक्री करण्याचा प्रयत्न वन्यजीव संवर्धक आणि वन विभागाच्या सतर्कतेमुळे यशस्वीपणे उधळण्यात आला. वन्यजीव संरक्षण कायदा १९७२ अंतर्गत 'शेड्युल १' मध्ये संरक्षित असलेल्या या अत्यंत महत्त्वाच्या वन्यजीवाची शिकाऱ्याच्या तावडीतून सुटका करून त्याला सुरक्षितपणे राखीव वनक्षेत्रातील नैसर्गिक अधिवासात मुक्त करण्यात आले आहे.

सोमवारी सिल्लोड येथील ३६ एकर परिसराजवळ एक व्यक्ती पिशवीत जिवंत घोरपड घेऊन ती विकण्यासाठी दुसऱ्या ग्राहकाची वाट पाहत उभी होती. या रस्त्याने जात असताना वन्यजीव संवर्धक डॉक्टर संतोष पाटील यांना स्थानिक नागरिकाकडून या विक्रीबाबत माहिती मिळाली. परिस्थितीची तात्काळ खातरजमा केल्यानंतर डॉक्टर पाटील यांनी सिल्लोड प्रादेशिक वन विभागाचे प्रभारी वन परिक्षेत्र अधिकारी शेषराव तांबे यांच्याशी संपर्क साधून घटनेची माहिती दिली.

वन विभागाच्या सूचनेनुसार वन रक्षक साईनाथ पवार आणि विलास नरवाडे यांनी घटनास्थळी धाव घेत वन्यजीव संवर्धकांच्या मदतीने त्या वयोवृद्ध शिकाऱ्याकडून जिवंत घोरपड ताब्यात घेतली. त्यानंतर या घोरपडीची आरोग्य तपासणी करून तिला तात्काळ राखीव वनक्षेत्रात सुखरूप सोडण्यात आले. संबंधित शिकाऱ्याला यापुढे कोणत्याही वन्यजीवाची शिकार केल्यास किंवा विक्रीचा प्रयत्न केल्यास वन कायद्यानुसार गंभीर गुन्हा नोंदवून कडक कारवाई केली जाईल, अशी अंतिम समज वन अधिकाऱ्यांकडून देण्यात आली.

'यशवंती वाचली पाहिजे' उपक्रमातून पर्यावरण संवर्धन

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या इतिहासात नरवीर तानाजी मालुसरे यांच्या पराक्रमाशी जोडलेली 'यशवंती' नावाची घोरपड सर्वश्रुत आहे. याच ऐतिहासिक संदर्भाचा वापर करत गेल्या सात ते दहा वर्षांपासून 'यशवंती वाचली पाहिजे' हा प्रबोधनात्मक उपक्रम राज्यभर राबवला जात आहे. डॉक्टर संतोष पाटील यांनी गेल्या दहा वर्षांत तब्बल सात घोरपडींना शिकाऱ्यांच्या तावडीतून जिवंत सोडवून त्यांना नैसर्गिक अधिवासात मुक्त केले आहे. या मोहिमेद्वारे अनेक शिकाऱ्यांना शिकार करण्यापासून परावृत्त करण्यात यश आले आहे.

अन्नसाखळी आणि शेतीसाठी घोरपडीचे अनन्यसाधारण महत्त्व

घोरपड हा निसर्गाच्या अन्नसाखळीतील आणि जैवविविधतेतील एक अत्यंत महत्त्वाचा दुवा आहे. घोरपड ही लहान-मोठे साप, बेडूक, सरडे आणि इतर किटकांवर आपला उदरनिर्वाह करते. अलीकडच्या काळात भातशेती आणि इतर शेतांमध्ये विषारी 'घोणस' सापांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढल्याचे दिसून येत आहे. घोरपडीचे मुख्य खाद्य हे घोणस साप असल्याने, घोरपडींची बेकायदेशीर शिकार वाढल्यामुळे घोणसांची संख्या नैसर्गिकरीत्या नियंत्रित राहणे कठीण झाले आहे. निसर्गातील एका घटकाचा नाश झाल्यास त्याचा थेट परिणाम संपूर्ण पर्यावरणावर होतो, याचे हे उत्तम उदाहरण आहे.

अंधश्रद्धा आणि गैरसमजांमुळे शिकारीचे प्रमाण वाढले

केवळ पाठीचे दुखणे बरे होणे, तेल तयार करणे किंवा लैंगिक शक्ती वाढवणे अशा वैद्यकीयदृष्ट्या पूर्णपणे तथ्यहीन आणि वैद्यकीय पुरावा नसलेल्या गैरसमजांमुळे घोरपडीची मोठ्या प्रमाणावर विशेषतः पावसाळ्यात हत्या केली जाते. या पार्श्वभूमीवर सिल्लोडसह जिल्ह्यातील सर्व हॉटेल्स, ढाबा चालक आणि मांस विक्रेत्यांना वन विभाग व संवर्धकांकडून आवाहन करण्यात आले आहे की, कोणीही घोरपड शिजवण्यासाठी किंवा कापण्यासाठी आणल्यास त्यास स्पष्ट नकार द्यावा आणि त्वरित वन विभागाला माहिती द्यावी.

• Labels: Chhatrapati Sambhajinagar, Sillod, Wildlife Rescue, Indian Monitor Lizard, Forest Department, Wildlife Protection Act, Environment News

• Search Description: A live Indian monitor lizard (Ghorpad), protected under Schedule 1 of the Wildlife Protection Act, was rescued from a poacher in Sillod, Chhatrapati Sambhajinagar, and released into its natural habitat.

• Hashtags: #ChhatrapatiSambhajinagar #Sillod #WildlifeRescue #MonitorLizard #ForestDepartment #EnvironmentProtection #WildlifeConservation