देशात 'ब्रेक मान्सून'सदृश स्थिती; महाराष्ट्रासह मध्य भारतात पावसाचा जोर ओसरणार

नवी दिल्ली: भारतीय मान्सूनच्या वाटचालीत मोठी बदल दिसून येत असून, सध्याच्या हवामान प्रणालीमुळे देशातील काही भागांत 'ब्रेक मान्सून' (Break Monsoon) सदृश स्थिती निर्माण होत आहे. पुढील काही दिवसांत महाराष्ट्रासह मध्य भारतातील पावसाचा जोर लक्षणीयरीत्या कमी होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

मान्सूनची सद्यस्थिती आणि बदलता प्रवास 

सध्या मान्सूनने गुजरात आणि दक्षिण राजस्थानचा बहुतांश भाग व्यापला आहे. तथापि, पंजाब, हरियाणा आणि पश्चिम राजस्थानमध्ये मान्सून अजूनही पोहोचलेला नाही. सध्या एक कमी दाबाचे क्षेत्र (Low Pressure Area) उत्तरेकडे सरकत असून, ते कमकुवत होत आहे. याच्या परिणामी, आतापर्यंत ज्या भागात पाऊस पडत होता, तिथे पावसाचा जोर कमी होईल.

पर्वतीय राज्यांवर लक्ष 

येत्या काळात हिमालयाच्या तराई पट्ट्यात पावसाच्या हालचाली वाढणार आहेत. जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडमध्ये मुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे. विशेषतः १० जुलै रोजी उत्तराखंडमध्ये अतिवृष्टीची शक्यता आहे. तराईच्या पट्ट्यात पावसाचे प्रमाण वाढल्याने उत्तर प्रदेश आणि बिहारच्या काही सखल भागात पावसाचा जोर वाढेल.

ब्रेक मान्सून आणि महाराष्ट्रातील परिस्थिती 

१२ जुलैपासून देशातील मान्सूनच्या प्रवाहात महत्त्वाचा बदल दिसून येईल. मान्सूनची ट्रफ रेषा (Monsoon Trough) हिमालयाच्या तराईच्या दिशेने सरकणार आहे. या स्थितीला 'ब्रेक मान्सून' असे संबोधले जाते.
परिणाम: या काळात पर्वतीय भागात जोरदार पाऊस होईल, मात्र उत्तर-पश्चिम आणि मध्य भारत (महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, गुजरात) जवळपास कोरडे राहतील.
महाराष्ट्र: मुंबईसह राज्यातील बहुतांश भागात पावसाचा जोर १० जुलैपासून कमी होईल आणि १२ जुलैपर्यंत पावसाच्या प्रमाणात मोठी घट दिसून येईल.
तापमान: १२ ते १५ जुलै दरम्यान पावसाची विश्रांती असल्याने उष्णतेत वाढ होण्याची शक्यता आहे.

बिहार, झारखंड आणि पूर्व उत्तर प्रदेशसाठी इशारा 

११ आणि १२ जुलै दरम्यान एक नवीन चक्रीय वावटळ (Cyclonic Circulation) निर्माण होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे बिहार, झारखंड आणि पूर्व उत्तर प्रदेशमध्ये मुसळधार पाऊस पडेल. या पावसामुळे उत्तर बिहार आणि नेपाळच्या सीमेवरील भागात पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते, त्यामुळे या भागातील नागरिकांना सतर्क राहण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.

राज्यनिहाय अंदाज
राजस्थान: दक्षिण आणि दक्षिण-पूर्व राजस्थानमध्ये पुढील ४८ तासांत अतिवृष्टी होईल, मात्र त्यानंतर पावसाचा जोर ओसरेल.
गुजरात: १० जुलैपासून गुजरातमध्ये पावसाच्या प्रमाणात मोठी कमतरता जाणवेल.
तेलंगणा आणि दक्षिण भारत: १०-११ जुलैपासून तेलंगणा आणि उर्वरित दक्षिण भारतातील मान्सून सक्रियता कमी होऊन हवामान कोरडे होईल.

प्रशासनाचे आवाहन 

हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, १२ जुलैपासून पावसाची विश्रांती असणार असल्याने शेतकरी आणि नागरिकांनी जल व्यवस्थापनाकडे लक्ष द्यावे. पूरग्रस्त भागातील नागरिकांनी स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे आणि नदीकिनारी जाणे टाळावे.

४. Blogger Metadata (English)

• Labels: Monsoon 2026, Weather Update, Break Monsoon, India Weather Forecast, Meteorological Department

• Search Description: India experiences break monsoon conditions as rainfall activity decreases in Maharashtra and Central India. Get detailed weather forecasts for each state.

• Hashtags: #Monsoon2026 #WeatherUpdate #BreakMonsoon #IndiaRain #ClimateForecast #MaharashtraWeather