वेनेझुएला भूकंपातील मृतांचा आकडा एक लाखांवर जाण्याची भीती?

 

काराकस/मुंबई, दि. २५ जून २०२६ (प्रतिनिधी): दक्षिण अमेरिकी देश वेनेझुएलामध्ये अवघ्या ३९ सेकंदांच्या अंतराने आलेल्या दोन अत्यंत शक्तिशाली आणि विनाशकारी भूकंपांमुळे राजधानी काराकससह देशातील अनेक प्रमुख प्रांत पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले आहेत. पहिल्या धक्क्याची तीव्रता रिश्टर स्केलवर ७.२ तर दुसऱ्या मुख्य धक्क्याची तीव्रता ७.५ एवढी नोंदवण्यात आली आहे. अमेरिकन भूवैज्ञानिक सर्वेक्षणाने (USGS) या प्रलयंकारी आपत्तीनंतर तात्काळ 'रेड अलर्ट' जारी केला असून, या ढिगाऱ्यांखाली दबून मृत्यू पावणाऱ्यांची संख्या १०,००० ते १ लाख दरम्यान पोहोचण्याची भीती वर्तवली आहे. 

समुद्राच्या तळाशी असलेल्या एका सक्रिय फॉल्ट लाईनवरील भूगर्भीय ताण अचानक मुक्त झाल्यामुळे हे तीव्र झटके बसले असून, यामुळे वेनेझुएलाच्या एकूण जीडीपीच्या (GDP) २ ते २० टक्क्यांपर्यंत अतोनात आर्थिक नुकसान होण्याचा प्राथमिक अंदाज आहे. सध्या संपूर्ण शहरात अफरातफरीचे वातावरण असून सैन्य, पोलीस आणि वैद्यकीय पथके युद्धपातळीवर ढिगाऱ्यांखाली अडकलेल्या नागरिकांना बाहेर काढण्यासाठी मदत कार्य चालवत आहेत.

या भूगर्भीय आपत्तीची तांत्रिक पार्श्वभूमी आणि कारणे स्पष्ट करताना जागतिक भूगर्भशास्त्रज्ञांनी सांगितले की, वेनेझुएला हा देश भूगर्भातील अत्यंत संवेदनशील अशा कॅरेबियन प्लेट (Caribbean Plate) आणि दक्षिण अमेरिकन प्लेट (South American Plate) यांच्या मुख्य जंक्शनवर (संगमावर) वसलेला आहे. कोट्यवधी वर्षांपासून या दोन्ही टेक्टोनिक प्लेट्स सातत्याने एकमेकांच्या दिशेने खिसकत आहेत. या हालचालींमुळे समुद्राच्या खाली असलेल्या सक्रिय फॉल्ट लाईनच्या अंतर्गत भागात प्रचंड दबाव आणि ऊर्जा जमा झाली होती. हा दबाव अचानक मोकळा झाल्यामुळे अंतर्गत ऊर्जा तीव्र लहरींच्या स्वरूपात बाहेर पडली, ज्याचे रूपांतर ७.५ रिश्टर स्केलच्या महाभूकंपात झाले.

भूकंपाचे झटके इतके वेगवान आणि भयानक होते की, बाजारात आणि घरांमध्ये असलेल्या नागरिकांना सावरण्याची कोणतीही संधी मिळाली नाही. केवळ काही सेकंदांत अनेक बहुमजली इमारती पत्त्यांसारख्या कोसळल्या आणि रस्ते दुभंगले. सोशल मीडियावर समोर आलेल्या व्हिडिओंमध्ये लोक जीव वाचवण्यासाठी सैरावैरा पळताना दिसत आहेत, तर अनेक कुटुंब ढिगाऱ्यांपासशी आपल्या बेपत्ता प्रियजनांचा शोध घेत आहेत. या आपत्तीनंतर कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी आणि मदत कार्याला गती देण्यासाठी स्थानिक पोलीस दलाचे आयुक्त आणि सैन्य तुकड्यांनी संयुक्त नियंत्रण कक्ष स्थापन केला आहे. पोलीस निरीक्षक आणि लष्करी अधिकारी दर्जाच्या तुकड्या ढिगाऱ्यांखाली अडकलेल्या जिवंत व्यक्तींचा शोध घेण्यासाठी अत्याधुनिक उपकरणांचा वापर करत आहेत.

विशेषज्ञांनी आता सर्वात मोठी चिंता 'आफ्टर शॉक्स' (Aftershocks) म्हणजेच मुख्य भूकंपाच्या नंतर येणाऱ्या दुय्यम धक्क्यांबद्दल व्यक्त केली आहे. आधीच झालेल्या तीव्र हादऱ्यांमुळे शहरातील शेकडो इमारतींची तांत्रिक रचना कमकुवत झाली आहे, त्यामुळे लहान झटक्यानेही या इमारती पत्त्यांसारख्या कोसळू शकतात. हीच तांत्रिक बाब लक्षात घेऊन प्रशासनाने नागरिकांना आपल्या घरांमध्ये परत न जाण्याचा कडक इशारा दिला असून, लाखो नागरिकांनी रात्रीपासूनच सुरक्षित खुल्या मैदानांमध्ये आणि क्रीडा संकुलांमध्ये आश्रय घेतला आहे. संपूर्ण जगाचे लक्ष सध्या वेनेझुएलातील मदतकार्याकडे लागले असून आंतरराष्ट्रीय संस्थांकडून तातडीची वैद्यकीय आणि अन्नधान्य मदत पाठवण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.

• Labels: Venezuela Earthquake 2026, Caracas Devastation Magnitude 7.5, USGS Red Alert Geophysics, Tectonic Plate Junction Friction, Disaster Management Recovery Operations

• Search Description: Venezuela was struck by twin earthquakes of 7.2 and 7.5 magnitude within 39 seconds. USGS issued a red alert estimating casualties between 10,000 to 1,00,000.

• Hashtags: #VenezuelaEarthquake #CaracasCrisis #USGSRedAlert #TectonicShift #EmergencyRescue #AstraNewsNetwork