कोव्हिड-१९ या जागतिक महासाथीच्या भीषण तडाख्यातून जग आता कुठे सावरत असतानाच, पुन्हा एकदा एका घातक विषाणूची 'पुनरावृत्ती' होताना दिसत आहे. आफ्रिकेतील कांगो लोकशाही प्रजासत्ताक आणि युगांडा या देशांमध्ये इबोलाने डोके वर काढले असून, जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) या संकटाची भीषणता लक्षात घेऊन तातडीने धोक्याची घंटा वाजवली आहे. एक वरिष्ठ आरोग्य धोरण विश्लेषक म्हणून मी याकडे केवळ एक प्रादेशिक उद्रेक म्हणून पाहत नाही, तर हे जागतिक सुरक्षेपुढील एक मोठे आव्हान आहे. या संकटाचे गांभीर्य समजून घेण्यासाठी खालील ५ धक्कादायक पैलू आपण जाणून घेतले पाहिजेत.
१. WHO ची ऐतिहासिक घोषणा आणि आणीबाणीचे गांभीर्य
जागतिक
आरोग्य संघटनेचे महासंचालक डॉ.
टेड्रोस अधानोम घेब्रेयसस यांनी
इबोलाला 'आंतरराष्ट्रीय
चिंतेची सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी' (PHEIC)
म्हणून घोषित केले
आहे. हा निर्णय
'आंतरराष्ट्रीय
आरोग्य नियमन २००५'
च्या कलम १२ अंतर्गत घेण्यात आला
आहे. ही घोषणा
म्हणजे जागतिक स्तरावर दिली
जाणारी 'सर्वोच्च पातळीची सावधगिरी' (Highest level of alarm) आहे.
इतिहासात अशा
प्रकारची आणीबाणी अत्यंत दुर्मिळ प्रसंगीच घोषित
करण्यात आली आहे, ज्यामध्ये H1N1 इन्फ्लुएंझा, पोलिओ,
झिका व्हायरस, इबोलाचा मागील
उद्रेक आणि कोव्हिड-१९
यांचा समावेश आहे.
यावरूनच सध्याच्या परिस्थितीची भीषणता लक्षात येते.
"कांगो लोकशाही प्रजासत्ताक आणि युगांडा या देशांमधील इबोलाची सद्यस्थिती पाहता, हा निर्णय जागतिक समुदायाला सतर्क करण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय मदत समन्वयित करण्यासाठी घेण्यात आला आहे. हा उद्रेक रोखण्यासाठी सामूहिक प्रयत्नांची गरज आहे." — डॉ. टेड्रोस अधानोम घेब्रेयसस, महासंचालक, WHO.
२. 'बंडी बुग्यियो' (Bundibugyo) विषाणू: कमी मृत्यूदर तरीही अधिक धोका
सध्याच्या उद्रेकास 'बंडी
बुग्यियो' हा इबोलाचा विशिष्ट प्रकार
कारणीभूत आहे. इबोलाच्या इतर
काही प्रकारांमध्ये मृत्यूदर चक्क
९० टक्क्यांपर्यंत असतो,
त्या तुलनेत बंडी
बुग्यियोचा मृत्यूदर कमी असला तरी
तो अत्यंत जीवघेणा आहे.
या विषाणूचा सर्वात
मोठा धोका त्याच्या प्रसाराच्या पद्धतीत दडलेला
आहे:
- थेट
संपर्क: हा विषाणू संक्रमित
व्यक्तीच्या रक्त, घाम, लाळ किंवा उलटी यांसारख्या शारीरिक द्रवांच्या थेट संपर्कातून पसरतो.
- दुर्गम
भागांतील आव्हाने: आफ्रिकेतील
दुर्गम आणि वैद्यकीय सोयीसुविधांचा अभाव असलेल्या (Underserviced) क्षेत्रांत हा विषाणू पसरत असल्याने त्यावर नियंत्रण मिळवणे कठीण जात आहे.
- हवेतून
प्रसार नाही: दिलासादायक
बाब म्हणजे हा विषाणू कोव्हिड-१९ प्रमाणे हवेतून पसरत नाही.
मात्र,
जवळचा संपर्क आणि
मृतदेहांच्या अंत्यविधीच्या
पद्धतींमुळे या विषाणूचा प्रसार
होण्याचा धोका सर्वाधिक असतो,
जो आरोग्य कर्मचाऱ्यांसाठी चिंतेचा विषय
आहे.
३. ८० मृत्यू आणि भौगोलिक विस्ताराचे भयावह वास्तव
कांगोच्या इटोरी
प्रांतातून समोर आलेली आकडेवारी कोणत्याही धोरण
विश्लेषकाची झोप उडवण्यासाठी पुरेशी
आहे. या उद्रेकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे
संशयास्पद रुग्णांची मोठी संख्या आणि
प्रत्यक्षातील
पुष्टी झालेली प्रकरणे यातील
तफावत:
- रुग्णसंख्या: आतापर्यंत किमान ८० संशयित मृत्यू आणि २४६ संशयित रुग्ण नोंदवले गेले आहेत.
- निदानाचे
आव्हान: या २४६ प्रकरणांपैकी
केवळ ८ प्रकरणांनाच प्रयोगशाळेतील चाचणीद्वारे दुजोरा (Confirmed cases) मिळाला आहे. हे आरोग्य पायाभूत सुविधांमधील कमतरता दर्शवते.
- विखुरलेला
प्रसार: हा उद्रेक केवळ एका गावी मर्यादित
नसून बुनिया, स्वानपारा आणि मोगोब्वालू या तीन वेगवेगळ्या आरोग्य क्षेत्रांत पसरला आहे.
जेव्हा
एखादा आजार असा
भौगोलिकदृष्ट्या
विखुरतो, तेव्हा त्याच्या संपर्कात आलेल्या व्यक्तींचा शोध
घेणे (Contact Tracing) आरोग्य यंत्रणेसाठी अत्यंत
जटील आणि कठीण
काम होऊन बसते.
४. PHEIC आणि महामारी (Pandemic) मधील तांत्रिक फरक
सर्वसामान्यांमध्ये 'आणीबाणी' आणि
'महामारी' या शब्दांबाबत संभ्रम
असतो. 'PHEIC' ही एक तांत्रिक आणि
कायदेशीर संज्ञा आहे.
- PHEIC:
याचा अर्थ असा की, हा आजार आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पसरण्याचा धोका आहे आणि त्यासाठी तातडीच्या जागतिक समन्वयाची गरज आहे. ही घोषणा झाल्यावर WHO लवकरच 'आणीबाणी समितीची' (Emergency Committee) बैठक बोलावून पुढील रणनीती ठरवते.
- महामारी
(Pandemic): जेव्हा हा आजार अनेक खंडांत आणि मोठ्या लोकसंख्येत पसरतो (जसे कोव्हिड-१९), तेव्हा त्याला महामारी म्हणतात.
सध्याचा इबोला
उद्रेक हा 'PHEIC' असून तो
महामारीच्या पातळीवर पोहोचलेला नाही. म्हणूनच, WHO ने
सध्या आंतरराष्ट्रीय प्रवासावर कोणतेही निर्बंध सुचवलेले नाहीत,
हे लक्षात घेणे
महत्त्वाचे आहे.
५. भारतासाठी धोक्याची घंटा की केवळ सावधानता?
भारतीय
दृष्टिकोनातून
विचार केला तर
परिस्थिती 'सावधगिरीची' आहे, 'भीतीची' नाही.
भारताची भौगोलिक स्थिती आणि इबोलाचा प्रसार
होण्याचा मार्ग पाहता आपल्याला असलेला
धोका सध्या तरी
कमी आहे.
भारतासाठी सुरक्षिततेचे घटक:
- मध्य आफ्रिकेपासून
असलेले भौगोलिक अंतर.
- विषाणूचा
हवेतून प्रसार न
होणे.
घेतली जाणारी खबरदारी: विमानतळांवर आफ्रिकेतून येणाऱ्या प्रवाशांची कडक तपासणी आणि आरोग्य यंत्रणेची सतर्कता या गोष्टी सध्या अनिवार्य आहेत. कोव्हिड-१९ मधून आपण हा धडा घेतला आहे की, सुरुवातीच्या काळात केलेली निगराणी हीच भविष्यातील मोठ्या संकटापासून वाचवण्याची गुरुकिल्ली आहे. "सावधानता हवी, पण घाबरून जाऊ नका" हाच सध्याचा मंत्र आहे.
WHO ने घोषित
केलेली ही आणीबाणी म्हणजे
जागतिक आरोग्य यंत्रणेला दिलेली
एक 'वेक-अप
कॉल' आहे. कांगो
आणि युगांडातील परिस्थिती गंभीर
असली, तरी वेळेत
केलेला आंतरराष्ट्रीय समन्वय
आणि प्रभावी देखरेख
(Surveillance) या
उद्रेकाला रोखू शकते. जागतिक
आरोग्य संकटांकडे वेळीच
लक्ष देणे आणि
विज्ञानावर आधारित पावले उचलणे,
हाच मोठ्या आपत्तीपासून वाचण्याचा एकमेव
मार्ग आहे. आपण
एक जागतिक समाज
म्हणून या धोक्यातून वेळीच
धडा घेणार का,
हाच खरा प्रश्न
आहे.
Ebola 2025 · WHO PHEIC · Ebola Congo · World Health Emergency · Bundibugyo Virus · Global Health Crisis · Marathi Health News · WHO Alert · Uganda Ebola · India Health Advisory
Search Description: WHO declares Ebola outbreak in Congo and Uganda as Public Health Emergency of International Concern (PHEIC). Marathi analysis of Bundibugyo virus, death toll, PHEIC meaning and India's risk assessment — stay alert, not panic.
Hashtags:
#EbolaAlert #WHOEmergency #PHEIC #EbolaCongo #इबोला #जागतिकआरोग्य #BundibugyoVirus #MarathiHealthNews #WHO #GlobalHealthCrisis #UgandaEbola #आरोग्यआणीबाणी
Reviewed by ANN news network
on
५/१८/२०२६ ०२:४३:०० PM
Rating:
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: