सलग तिसऱ्यांदा दरवाढ: पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींनी गाठला नवा उच्चांक

 

देशभरात इंधन दरांचा आलेख सातत्याने वर जात असून सलग तिसऱ्यांदा पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ करण्यात आली आहे. ताज्या दरवाढीनुसार पेट्रोलच्या किमतीत ८६ पैशांची तर डिझेलच्या किमतीत ८३ पैशांची वाढ झाली आहे. विशेष म्हणजे अवघ्या आठवड्याभरापूर्वीच पेट्रोलच्या किमतीत तब्बल तीन रुपयांची वाढ झाली होती, ज्यामुळे आधीच होरपळत असलेल्या जनतेला हा नवीन दणका बसला आहे. या सततच्या दरवाढीमुळे देशातील सामान्य नागरिक, नोकरदार आणि व्यावसायिक वर्गात तीव्र संतापाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

इंधनाच्या किमती वाढल्याचा थेट परिणाम देशांतर्गत मालवाहतुकीवर (Freight Transport) होतो, कारण भारतातील बहुतांश मालवाहतूक ही डिझेलवर चालणाऱ्या गाड्यांमधून होते. वाहतूक खर्च वाढल्यामुळे घाऊक आणि किरकोळ बाजारात भाजीपाला, अन्नधान्य, डाळी आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंचे भाव कमालीचे कडाडले आहेत. कालच्या बाजारपेठेतील आकडेवारीनुसार, वाहतूक खर्चामध्ये १० ते १५ टक्क्यांची वाढ झाल्याने दैनंदिन भाजीपाल्याचे दर थेट सामान्यांच्या आवाक्याबाहेर गेले आहेत. प्रत्येक वेळी इंधनाचे दर वाढले की त्याचा थेट फटका स्वयंपाकघराच्या बजेटला बसतो, असे मत गृहिणींकडून व्यक्त केले जात आहे.

या वेळच्या संकटामध्ये केवळ दरवाढ हा एकच चिंतेचा विषय नसून, इंधनाचा अपुरा साठा (Fuel Stock Deficit) ही दुसरी मोठी डोकेदुखी ठरत आहे. तेल कंपन्या आणि वितरण केंद्रांकडून मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, देशात सध्या पाहिजे त्या प्रमाणात इंधनाचा साठा उपलब्ध नाही. मागणी आणि पुरवठा यांच्यातील हे वाढते अंतर पाहता, येत्या काळात इंधनाचा मोठा तुटवडा निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. एकीकडे खिशाला कात्री लावणारी दरवाढ आणि दुसरीकडे बाजारात पुरेसे इंधन उपलब्ध नसणे, अशा दुहेरी कात्रीत सर्वसामान्य ग्राहक अडकला आहे.

आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक बाजारपेठेत खनिज तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत होणारे चढ-उतार आणि डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे घसरणारे मूल्य ही या दरवाढीमागील मुख्य आंतरराष्ट्रीय कारणे आहेत. मात्र, दुसऱ्या बाजूला देशांतर्गत कररचना, केंद्र सरकारचा अबकारी कर (Excise Duty) आणि राज्य सरकारांचा मूल्यवर्धित कर (VAT) यामुळे इंधनाचे किरकोळ दर गगनाला भिडतात, असाही एक मतप्रवाह आहे. विरोधकांनी आणि सामाजिक संघटनांनी सरकारला करांचे दर कमी करून जनतेला तात्काळ दिलासा देण्याची मागणी केली आहे, तर जागतिक बाजारातील अपरिहार्यतेमुळे या किमती वाढवाव्या लागत असल्याचे सरकारी सूत्रांचे म्हणणे आहे.

सध्याची परिस्थिती पाहता, जर पेट्रोल आणि डिझेलची ही दरवाढ अशीच अनियंत्रित सुरू राहिली, तर देशात महागाईचा (Inflation) भडका उडण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. इंधन साठा मर्यादित असल्याने सरकार आता यावर नेमक्या काय उपाययोजना करणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. रणनीतिक इंधन साठ्याचा (Strategic Petroleum Reserve) वापर करणे आणि पेट्रोलमध्ये इथेनॉलचे मिश्रण वाढवणे यासारखे तात्कालिक पर्याय सरकारसमोर आहेत. या गंभीर आर्थिक आव्हानातून मार्ग काढत सामान्य जनतेला दिलासा देण्याचे मोठे आव्हान सध्या प्रशासनासमोर उभे आहे.

LABELS: Fuel Price Hike, Petrol Diesel Rates, Inflation India, Commodity Prices, Economic Crisis, Market Survey, Transportation Cost, Government Policy, Fuel Shortage

SEARCH DESCRIPTION: The increase in petrol and diesel prices for the third time in a row has increased inflation and made vegetables and grains more expensive. Inadequate fuel reserves in the country have raised concerns.

HASHTAGS: #FuelPriceHike #PetrolDieselPrice #Inflation #Mahagai #FuelShortage #EconomicNews #CommonManCrisis #MarathiNews #MarketRates #GovernmentOfIndia