'न्यायाची अपेक्षा ठेवू नका' असे आवाहन करणाऱ्या युट्युबरला हायकोर्टाचा झटका; ६ महिन्यांचा तुरुंगवास!

 

 दिल्ली हायकोर्टाचा ऐतिहासिक निर्णय: न्यायालयीन प्रतिष्ठेला धक्का लावणाऱ्या युट्युबरला थेट तुरुंगवास! 

नवी दिल्ली: दिल्ली उच्च न्यायालयाने न्यायालयीन प्रतिष्ठेला आणि न्यायव्यवस्थेच्या अखंडतेला गंभीर धक्का लावल्याप्रकरणी 'फाइट फॉर जुडिशियल रिफॉर्म्स' या युट्यूब चॅनेलचा चालक आणि युट्युबर गुलशन पाहुजा याला ६ महिन्यांच्या साध्या तुरुंगवासाची (Simple Imprisonment) आणि २,००० रुपये दंडाची कमाल शिक्षा सुनावली आहे. न्यायमूर्ती नवीन आणि न्यायमूर्ती रवींद्र यांच्या खंडपीठाने नुकताच हा महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला. गुलशन पाहुजा याने आपल्या व्हिडिओंमध्ये न्यायाधीशांना 'हुकूमशाह' संबोधिले होते, तसेच पक्षकारांना 'या न्यायाधीशांच्या कोर्टात न्याय मिळणार नाही' असे प्रक्षोभक आवाहन केले होते. न्यायालयाची बदनामी केल्याबद्दल आणि खटला सुरू असतानाही सातत्याने आक्षेपार्ह टिप्पणी केल्याबद्दल पाहुजाला हा झटका बसला असून, सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्यासाठी त्याला ६० दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे.

कायद्याची लढाई की वैयक्तिक चिखलफेक? 

गुलशन पाहुजा हा 'फाइट फॉर जुडिशियल रिफॉर्म्स' (न्यायालयीन सुधारणांसाठी लढा) या नावाचे युट्यूब चॅनेल चालवतो. लोकशाहीत न्यायालयीन सुधारणांवर चर्चा करणे किंवा न्यायालयाच्या निकालांवर कायदेशीर चौकटीत राहून टीका करणे पूर्णपणे स्वीकारार्ह मानले जाते. मात्र, पाहुजा याने कायदेशीर मर्यादा ओलांडून दिल्लीतील तीन न्यायालयीन अधिकाऱ्यांवर थेट वैयक्तिक हल्ले चढवले होते. आपल्या व्हिडिओंच्या माध्यमातून त्याने जनतेला चिथावणी दिली की, जर तुमचे खटले या न्यायाधीशांच्या न्यायालयात असतील, तर न्यायाची अपेक्षा धरू नका; तुमच्यावर अन्यायच होईल.

पश्चात्तापाचा अभाव आणि न्यायालयाचे गंभीर निरीक्षण 

या प्रकरणाची सुनावणी करताना न्यायमूर्ती नवीन आणि न्यायमूर्ती रवींद्र यांच्या खंडपीठाने पाहुजाच्या वर्तनावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली. न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवले की, पाहुजाचे वक्तव्य केवळ आक्षेपार्ह नसून ते संपूर्ण न्यायव्यवस्था आणि न्यायालयीन अधिकाऱ्यांची विश्वासार्हता जनमानसात जाणीवपूर्वक मलिन करणारे आहे. विशेष म्हणजे, न्यायालयाचा अवमान (Contempt of Court) केल्याची नोटीस मिळाल्यानंतर आणि न्यायालयात खटला प्रलंबित (Sub-judice) असतानाही पाहुजा याने आपल्या कृत्याबद्दल कोणताही पश्चात्ताप किंवा खेद व्यक्त केला नाही. उलट, त्याने कोर्टाबाहेर सातत्याने आक्षेपार्ह आणि अपमानकारक विधाने सुरूच ठेवली. त्याचे हे वर्तन पाहता न्यायालयाने त्याला कायद्यातील तरतुदीनुसार कमाल ६ महिन्यांची शिक्षा सुनावली.

कायद्यानुसार पुढील पर्याय काय? 

उच्च न्यायालयाने गुलशन पाहुजा याला या शिक्षेविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात (Supreme Court) अपील करण्यासाठी ६० दिवसांचा अवधी दिला आहे. जर या ६० दिवसांच्या आत सर्वोच्च न्यायालयाने या शिक्षेला स्थगिती दिली नाही, तर उच्च न्यायालयाच्या रजिस्ट्रार जनरल यांच्या आदेशानुसार पाहुजा याला ६ महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा भोगण्यासाठी शरण यावे लागेल.

न्यायालयावर टीका करणे गुन्हा आहे का? (केजरीवाल प्रकरणाचा संदर्भ) 

या निमित्ताने 'न्यायालयाच्या कामावर टीका करणे म्हणजे न्यायालयाचा अवमान ठरतो का?' असा मोठा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. याच दिल्ली उच्च न्यायालयात नुकत्याच झालेल्या एका अन्य प्रकरणातील टिप्पणीवरून याचे उत्तर स्पष्ट होते. दिल्लीचे माजी मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल, मनीष सिसोदिया आणि इतरांविरुद्ध सुरू असलेल्या अवमान प्रक्रियेदरम्यान न्यायमूर्ती स्वर्णकांता शर्मा यांनी यावर महत्त्वपूर्ण प्रकाश टाकला होता.

न्यायमूर्ती शर्मा यांच्या निरीक्षणानुसार, "तुम्ही न्यायालयाच्या आदेशावर भाष्य करू शकता, न्यायालयाच्या कामकाजाची कायदेशीर समीक्षा किंवा टीका करू शकता, यात काहीही गैर नाही. परंतु, जर तुम्ही जनतेच्या मनातील न्यायव्यवस्थेबद्दलचा विश्वास कमी करण्याचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न करत असाल, न्यायालयाच्या अखंडतेशी तडजोड करत असाल किंवा नागरिकांना न्यायालयीन अधिकाऱ्यांविरुद्ध भडकावत असाल, तर ते 'न्यायालयाचा अवमान' (Contempt of Court) या कक्षेत येते."

गुलशन पाहुजाच्या प्रकरणात नेमका हाच निकष लावला गेला असून, त्याने अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा गैरवापर करून जनतेची दिशाभूल केल्याचे सिद्ध झाले आहे. या कारवाईमुळे डिजिटल माध्यमांवर बोलताना कायदेशीर मर्यादांचे भान ठेवणे किती आवश्यक आहे, हे पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे.

• Labels: Delhi High Court, Contempt of Court, YouTuber Jailed, Gulhan Pahuja, Indian Judiciary, Freedom of Speech, Judicial Reforms, Legal News India.

• Search Description: Delhi High Court sentences YouTuber Gulshan Pahuja to 6 months in prison for contempt of court after he called judges dictators and obstructed public trust in the judiciary.

• Hashtags: #DelhiHighCourt #ContemptOfCourt #GulshanPahuja #IndianJudiciary #LegalNews #FreeSpeechLimits #YouTuberJailed